ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP – TỪ NGƯỜI THẦY GIÁO ĐẾN VỊ TỔNG TƯ LỆNH HUYỀN THOẠI

Có những con người mà cuộc đời gắn liền với những thời khắc quan trọng của lịch sử dân tộc. Khi nhắc đến cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đến những đoàn quân kéo pháo vượt núi rừng Tây Bắc và chiến thắng Điện Biên Phủ, nhiều người Việt Nam nhớ đến Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Ông sinh ngày 25 tháng 8 năm 1911 tại làng An Xá, xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình. Tuổi thơ của Võ Nguyên Giáp gắn với dòng sông Kiến Giang, những cánh đồng lúa và truyền thống hiếu học, yêu nước của quê hương.

Sinh ra trong một gia đình nhà nho, từ nhỏ ông đã được tiếp xúc với những câu chuyện về lịch sử dân tộc, về những cuộc đấu tranh chống ngoại xâm và những tấm gương yêu nước. Những câu chuyện ấy góp phần nuôi dưỡng trong cậu học trò trẻ niềm say mê lịch sử và sự quan tâm đến vận mệnh đất nước.

Khi trưởng thành, Võ Nguyên Giáp theo học tại Huế, rồi tham gia các hoạt động yêu nước. Vì hoạt động chính trị, ông từng bị chính quyền thực dân bắt giam.

Sau này, ông tiếp tục học tập, nghiên cứu và trở thành giáo viên dạy lịch sử tại Trường Thăng Long ở Hà Nội.

Trong những giờ giảng, người thầy trẻ thường truyền đạt kiến thức về các cuộc đấu tranh, những biến động lớn của thế giới và lịch sử dân tộc.

Khi ấy, ít ai có thể hình dung rằng người thầy giáo ấy sau này sẽ trở thành một vị Tổng Tư lệnh, trực tiếp chỉ huy nhiều chiến dịch quan trọng của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Năm 1940, Võ Nguyên Giáp sang Trung Quốc hoạt động cách mạng và gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc. Đây là bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời ông.

Tháng 12 năm 1944, theo chỉ thị của Nguyễn Ái Quốc, Võ Nguyên Giáp được giao nhiệm vụ thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân.

Ngày 22 tháng 12 năm 1944, tại khu rừng Trần Hưng Đạo thuộc tỉnh Cao Bằng, đội quân gồm 34 chiến sĩ được thành lập.

Trang bị ban đầu còn rất thiếu thốn. Vũ khí không đồng đều, quân số ít, điều kiện sinh hoạt vô cùng gian khổ. Nhưng lực lượng ấy đã trở thành một trong những tổ chức tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam ngày nay.

Dưới sự chỉ huy của Võ Nguyên Giáp, đội quân non trẻ nhanh chóng giành thắng lợi trong hai trận Phai Khắt và Nà Ngần vào cuối tháng 12 năm 1944.

Những chiến thắng đầu tiên tuy quy mô nhỏ nhưng có ý nghĩa cổ vũ tinh thần rất lớn, đánh dấu bước phát triển của lực lượng vũ trang cách mạng.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời. Nhưng nền độc lập vừa giành được đã phải đối mặt với những thử thách nghiêm trọng.

Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ trên phạm vi toàn quốc vào tháng 12 năm 1946.

Võ Nguyên Giáp đảm nhiệm những trọng trách lớn trong công tác tổ chức, xây dựng và chỉ huy quân đội.

Năm 1948, ông được phong quân hàm Đại tướng khi mới 37 tuổi, trở thành vị Đại tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Trong những năm tiếp theo, quân đội Việt Nam từng bước trưởng thành qua nhiều chiến dịch. Từ chiến đấu du kích, vận động chiến đến tiến công những tập đoàn cứ điểm được phòng thủ kiên cố, lực lượng vũ trang đã tích lũy thêm nhiều kinh nghiệm.

Nhưng thử thách lớn nhất đang chờ phía trước.

Cuối năm 1953, quân đội Pháp xây dựng Điện Biên Phủ thành một tập đoàn cứ điểm mạnh tại vùng Tây Bắc. Với hệ thống công sự, pháo binh, sân bay và lực lượng quân sự tập trung, phía Pháp kỳ vọng nơi đây sẽ trở thành vị trí có thể gây tổn thất lớn cho quân đội Việt Nam.

Trước tình hình ấy, Bộ Chính trị quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ. Đại tướng Võ Nguyên Giáp được giao trực tiếp chỉ huy chiến dịch.

Đầu năm 1954, giữa núi rừng Tây Bắc, hàng vạn bộ đội, dân công hỏa tuyến và lực lượng phục vụ chiến dịch đang ngày đêm vận chuyển lương thực, đạn dược, kéo pháo và mở đường.

Những con đường quanh co trên sườn núi, những dốc cao trơn trượt và những vực sâu hiểm trở khiến việc đưa pháo vào trận địa trở thành nhiệm vụ vô cùng khó khăn.

Từng khẩu pháo nặng được kéo bằng sức người qua những đoạn đường hiểm trở. Nhiều chiến sĩ đã hy sinh trong quá trình chuẩn bị cho chiến dịch.

Ban đầu, phương án tác chiến được xác định là “đánh nhanh, giải quyết nhanh”, với dự kiến tiến công trong thời gian ngắn.

Nhưng khi trực tiếp nghiên cứu tình hình chiến trường, Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhận thấy những yếu tố bất lợi.

Hệ thống phòng ngự của quân Pháp ngày càng được củng cố. Trong khi đó, việc chuẩn bị của quân ta còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là khả năng hiệp đồng giữa bộ binh và pháo binh trong một trận đánh quy mô lớn.

Nếu tiến công vội vàng, nguy cơ thương vong và thất bại có thể rất cao.

Đó là thời điểm người chỉ huy phải đứng trước một quyết định đặc biệt khó khăn.

Bao nhiêu công sức đã được huy động. Bộ đội đã vào vị trí. Những khẩu pháo đã được kéo lên trận địa. Toàn chiến dịch đang chờ giờ nổ súng.

Thay đổi phương án đồng nghĩa với việc phải tổ chức lại công tác chuẩn bị, kéo pháo ra khỏi trận địa, tiếp tục đào hào, vận chuyển và chờ đợi thêm nhiều tuần lễ.

Nhưng sau khi cân nhắc tình hình và trách nhiệm đối với sinh mạng chiến sĩ, ngày 26 tháng 1 năm 1954, Đại tướng Võ Nguyên Giáp quyết định chuyển phương châm tác chiến sang “đánh chắc, tiến chắc”.

Ông về sau gọi đây là quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời chỉ huy của mình.

Quyết định ấy làm thay đổi toàn bộ quá trình chuẩn bị chiến dịch.

Bộ đội bắt đầu kéo pháo ra, tổ chức lại trận địa, xây dựng hệ thống chiến hào và chuẩn bị những điều kiện cần thiết cho cuộc tiến công dài ngày.

Ngày 13 tháng 3 năm 1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức mở màn.

Những trận đánh ác liệt lần lượt diễn ra tại Him Lam, Độc Lập, các cứ điểm phía đông và khu trung tâm tập đoàn cứ điểm.

Ngày đêm, bộ đội chiến đấu trong hệ thống chiến hào, từng bước thu hẹp phạm vi phòng ngự của quân Pháp.

Cuộc chiến kéo dài 56 ngày đêm.

Trong suốt thời gian ấy, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng Bộ Chỉ huy chiến dịch liên tục theo dõi tình hình, điều chỉnh phương án tác chiến và tổ chức lực lượng phù hợp với diễn biến trên chiến trường.

Chiều ngày 7 tháng 5 năm 1954, quân đội Việt Nam chiếm được sở chỉ huy tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Tướng Christian de Castries cùng bộ chỉ huy quân Pháp tại đây bị bắt.

Chiến dịch kết thúc với thắng lợi của quân đội Việt Nam.

Chiến thắng Điện Biên Phủ trở thành một bước ngoặt quyết định trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, góp phần dẫn đến việc ký kết Hiệp định Genève năm 1954.

Tên tuổi Đại tướng Võ Nguyên Giáp từ đó gắn liền với một trong những chiến thắng quân sự quan trọng của thế kỷ XX.

Nhưng cuộc đời hoạt động của ông không dừng lại ở Điện Biên Phủ.

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, Đại tướng tiếp tục đảm nhiệm những trọng trách trong lãnh đạo, tổ chức và chỉ huy quân đội. Ông cùng tập thể lãnh đạo quân sự tham gia xây dựng chiến lược và chỉ đạo nhiều hoạt động quân sự quan trọng.

Mùa xuân năm 1975, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy kết thúc bằng thắng lợi ngày 30 tháng 4, mở đường cho việc thống nhất đất nước.

Sau chiến tranh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp tiếp tục tham gia công tác lãnh đạo Nhà nước và có những đóng góp trong các lĩnh vực quốc phòng, giáo dục, khoa học và nghiên cứu lịch sử.

Trong ký ức của nhiều người từng gặp ông, bên cạnh hình ảnh một vị tướng trên chiến trường còn là một con người gần gũi, quan tâm đến đồng đội và những người đã hy sinh.

Ông dành nhiều thời gian gặp gỡ cựu chiến binh, thăm hỏi các gia đình có công và trao đổi với thế hệ trẻ về lịch sử đất nước.

Ngày 4 tháng 10 năm 2013, Đại tướng Võ Nguyên Giáp qua đời tại Hà Nội, hưởng thọ 102 tuổi tính theo tuổi mụ.

Sự ra đi của ông đã để lại niềm tiếc thương sâu sắc trong đông đảo nhân dân Việt Nam.

Hàng vạn người đã đến viếng, tiễn đưa Đại tướng. Nhiều người đứng dọc các tuyến đường để bày tỏ lòng tưởng nhớ đối với người từng giữ trọng trách Tổng Tư lệnh trong những giai đoạn chiến tranh quan trọng của đất nước.

Theo nguyện vọng của gia đình, ông được an táng tại khu vực Vũng Chùa – Đảo Yến, tỉnh Quảng Bình, gần quê hương nơi ông sinh ra.

Cuộc đời Võ Nguyên Giáp trải dài hơn một thế kỷ, đi qua những biến động lớn của lịch sử Việt Nam hiện đại.

Từ người thầy giáo dạy lịch sử đến vị Đại tướng đầu tiên của quân đội, từ đội quân 34 chiến sĩ ở Cao Bằng đến những chiến dịch quy mô lớn, hành trình ấy phản ánh cả sự trưởng thành của một con người và những bước phát triển của lực lượng vũ trang Việt Nam.

Đối với thế hệ trẻ hôm nay, câu chuyện về Đại tướng Võ Nguyên Giáp để lại nhiều bài học đáng suy ngẫm.

Đó là tinh thần tự học, sự kiên trì trước khó khăn, khả năng suy nghĩ độc lập và trách nhiệm khi đưa ra những quyết định ảnh hưởng đến người khác.

Đặc biệt, quyết định thay đổi phương châm tác chiến tại Điện Biên Phủ nhắc nhở rằng lòng dũng cảm không chỉ thể hiện ở việc tiến lên phía trước, mà đôi khi còn ở khả năng thay đổi một kế hoạch đã chuẩn bị công phu khi thực tế đòi hỏi.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đi qua một hành trình đặc biệt: từ người thầy giáo yêu lịch sử trở thành người trực tiếp tham gia làm nên những trang sử quan trọng của dân tộc Việt Nam.

Và trong những bài học mà cuộc đời ông để lại, có một điều vẫn còn nguyên giá trị: muốn hoàn thành những nhiệm vụ lớn lao, con người cần có tri thức, bản lĩnh, lòng kiên trì và tinh thần trách nhiệm đối với nhân dân.