Đại tướng Võ Nguyên Giáp và bản hùng ca “Điện Biên Phủ trên không”

Thứ tư, 31/12/202501:01:11 GMT +7 Điện thoại: (84 - 24) 3747 1748 / 3747 1029 Fax: (84 - 24) 3747 4913 E-mail: dientubqd@gmail.comTướng lĩnh Việt NamThứ bảy, 27/12/2025 - 11:46Theo dõi Báo Quân đội nhân dân trênĐại tướng Võ Nguyên Giáp và bản hùng ca “Điện Biên Phủ trên không”THANH SƠNTháng 12-1972, giữa cái rét cắt da của Hà Nội, cuộc đối đầu lịch sử giữa ý chí Việt Nam và sức mạnh không quân Mỹ diễn ra quyết liệt trên bầu trời Thủ đô. Từ Tổng hành dinh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương theo dõi, chỉ đạo sát sao từng trận đánh, góp phần quan trọng viết nên bản hùng ca “Điện Biên Phủ trên không”, khẳng định trí tuệ, bản lĩnh và ý chí kiên cường bất khuất của quân và dân ta.Hà Nội bước vào trận quyết chiếnTrong Hồi ức của mình, Đại tướng kể: 19 giờ 45 phút ngày 18-12, có tiếng bom nổ ở phía xa xa. Bộ tư lệnh Phòng không - Không quân báo cáo: Máy bay địch đang đánh phá sân bay Hòa Lạc. Tiếp theo đó, nhiều tốp B-52 vào đánh các sân bay Nội Bài, Gia Lâm. Tiếng ầm ì khô và nặng của động cơ máy bay B-52 mỗi lúc một rõ dần. Những vầng lửa lóe lên, chớp giật liên hồi. Theo sau là những tràng tiếng nổ long trời. Rồng lửa Thăng Long nối nhau bay vút lên không trung, đan những vệt sáng màu da cam giữa màn đêm Hà Nội. Cơ quan Tổng hành dinh làm việc hối hả. 20 giờ 20 phút. Chuông điện thoại đổ hồi. Ở đầu dây bên kia là đồng chí Nguyễn Quang Bích, Phó tư lệnh Phòng không - Không quân:- Báo cáo Đại tướng, hồi 20 giờ 16 phút, Tiểu đoàn 59, Trung đoàn tên lửa 261 Bộ đội phòng không Hà Nội bắn rơi tại chỗ một chiếc B-52.Tôi hỏi:- Có đúng B-52 không?- Báo cáo, đúng là B-52.Một lát sau, đồng chí Nguyễn Quang Bích báo cáo cụ thể: Đây là chiếc B-52G cất cánh từ Guam. Nó rơi xuống xã Phù Lỗ, huyện Đông Anh, ngoại thành Hà Nội.Tin chiến thắng xé toang bầu không khí căng thẳng. Tổng hành dinh náo nức trong mềm vui được thấy "con ngoáo ộp" B-52 không còn là "bất khả xâm phạm" trước những con "rồng lửa Thăng Long".Tôi bước ra ngoài Sở chỉ huy. Trời rét đậm và mưa bụi. Nhưng lòng tôi ấm áp lạ thường.Trong đêm 18 rạng ngày 19-12, địch sử dụng B-52 cùng không quân chiến thuật liên tiếp hết đợt này đến đợt khác đánh phá Đông Anh, Yên Viên, Mễ Trì, Gia Lâm, Hòa Mục... Thủ đô chìm trong khói lửa. 4 giờ 39 phút sáng ngày 19-12, Tiểu đoàn 77, Trung đoàn tên lửa 267 bắn rơi chiếc máy bay B-52 thứ hai. Máy bay rơi tại chỗ trên cánh đồng xã Tân Hưng, huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Tây....Sáng 19-12, khi khói lửa còn chưa tan hết, Bộ Chính trị họp tại Tổng hành dinh nghe Bộ Tổng Tham mưu báo cáo diễn biến trận đánh B-52 trong đêm đầu tiên, khen ngợi chiến công của các lực lượng phòng không và chỉ thị kiên quyết đập tan hành động quân sự điên cuồng, phiêu lưu mới của đế quốc Mỹ. Đêm 19-12, quân ta chiến đấu hiệu suất thấp, mặc dù địch đã cho xuất kích 87 lần chiếc B-52, chỉ kém đêm hôm trước ba lần chiếc. Nguyên nhân do chưa thực hiện đúng hướng dẫn của quân chủng, lại lo thiếu đạn nên chỉ bắn từng quả một. Thủ đoạn của địch là cho B-52 tập kích vào ban đêm và bay ở độ cao 11km nhằm tránh hỏa lực của các loại pháo cao xạ. Ngày cũng như đêm, địch tập trung máy bay tiêm kích và cường kích cùng với các biện pháp gây nhiễu tích cực và tiêu cực chế áp, đánh phá các sân bay và trận địa tên lửa, hy vọng sẽ loại trừ hoàn toàn sự uy hiếp của hai lực lượng chủ yếu có thể đánh được B-52 là tên lửa phòng không và máy bay tiêm kích của ta… Đại tướng Võ Nguyên Giáp thị sát xác máy bay B-52 bị quân và dân ta bắn rơi tại làng Ngọc Hà (Hà Nội), cuối tháng 12-1972. Ảnh: TTXVN Đêm 20 rạng ngày 21-12-1972, bộ đội tên lửa đã lập công xuất sắc, phóng 35 quả đạn bắn rơi máy bay B-52, có 5 chiếc rơi tại chỗ. Các lực lượng phòng không ba thứ quân của Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Thái cũng hiệp đồng chặt chẽ, bắn rơi 7 máy bay chiến thuật và một máy bay không người lái. Đòn tiến công trong đêm thứ ba của chiến dịch Linebacker II đã bị thất bại nặng nề. Tinh thần của phi công B-52 suy sụp nghiêm trọng.Ngày 21-12, tôi chỉ thị cho quân chủng Phòng không - Không quân: Thắng lợi của chúng ta là rất lớn, cần cố gắng phát huy chiến thắng hơn nữa. Địch sẽ tập trung đánh các trận địa tên lửa. Phải tìm mọi cách bảo vệ tên lửa để tiếp tục tiêu diệt B-52. Chú ý bảo đảm đạn tên lửa để đánh được liên tục. Cố gắng phát huy tác dụng của không quân nhằm B-52 mà đánh. Cuộc chiến đấu diễn ra ác liệt. Tổng hành dinh làm việc hết sức khẩn trương. Các đồng chí cơ yếu, quân báo, tác chiến, thông tin, mắt hõm sâu qua những đêm thức trắng. Đạn tên lửa thiếu nghiêm trọng. Các dây chuyền lắp ráp đạn tiến hành liên tục ngày đêm, quá sức chịu đựng của con người, mà đạn vẫn không đủ. Quả đạn vừa lắp xong đã có xe chờ sẵn chuyển ngay về trận địa... Sáng 22-12, tôi đến trận địa Tiểu đoàn 77 tên lửa ở Chèm đang trong tư thế sẵn sàng chiến đấu cao. Sau khi nghe báo cáo về chiến công bắn rơi B-52 đêm trước, tôi vào trong xe chỉ huy yêu cầu Tiểu đoàn trưởng Đinh Thế Văn và kíp chiến đấu gồm sĩ quan điều khiển Nguyễn Văn Đức, các trắc thủ phương vị, góc tà, cự ly Mộc, Hà, Tân báo cáo về kỹ thuật và động tác xử trí cụ thể. Những con người dũng cảm, thông minh, kết thành một tập thể ăn ý, cùng một ý chí lập công, chỉ cần một cái nháy mắt cũng đủ hiểu ý định của nhau, đã có những nhận xét khá tinh tế. Xiết chặt tay từng đồng chí, tôi trao đổi, bàn bạc, động viên các chiến sĩ cố gắng tìm thêm cách đánh tối ưu, diệt thêm nhiều B-52 của địch.Ở một tiểu đoàn tên lửa khác, khi tôi đến thăm, anh em báo cáo là đang phải sửa chữa vũ khí, khí tài. Về sau, mới rõ vào thời điểm tôi đến, đơn vị đã có lệnh chuẩn bị chiến đấu. Vì muốn bảo vệ tôi, anh em đã nói dối. Biết vậy, nhưng không nỡ phê bình. Việc này gợi nhớ lại một ngày trước đó, đi thăm một trận địa phòng không thì gặp máy bay địch tới khi xe đang chạy trên đê sông Đáy. Chỉ kịp cho xe dừng lại, tôi và các đồng chí cùng đi nằm ép xuống mặt đường cạnh thân đê. Địch phóng mấy quả tên lửa Srai vào một trận địa tên lửa gần đấy rồi bay thẳng. Chúng tôi lại tiếp tục lên đường. Sự việc chỉ có thế thôi mà mấy ngày hôm sau, vài hãng thông tấn phương Tây đưa tin tôi bị tử thương vì bom B-52. Mấy nhà báo Pháp đến sứ quán ta ở Paris xin tiểu sử của tôi. Các đồng chí Ba Lan và một số sứ quán ta ở nước ngoài, nửa tin, nửa ngờ, điện về hỏi xem hư thực. Sau này, tôi còn được biết một số đồng chí ta bị địch giam cầm, khi nghe tin ấy đã bí mật tổ chức truy điệu tôi trong nhà tù. Đài Tiếng nói Việt Nam đã phải cho thu thanh ngay trong hầm chỉ huy của Tổng hành dinh bài diễn văn của tôi nhân ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (22-12) và phát lên để gián tiếp cải chính.Trận địa pháo cao xạ Hà Nội bảo vệ cầu Long Biên nhả đạn vào máy bay Mỹ. Ảnh: TTXVN Kẻ sát nhân vờ đội lốt con chiênNích-xơn ra lệnh ngừng tập kích máy bay B-52 vào ngày Chúa giáng sinh, "lập lờ đánh lận con đen", thực chất là để xả hơi, rút kinh nghiệm sau những trận đòn đau. Ngay sau lễ Giáng sinh, cuộc ném bom rải thảm lại tiếp tục ác liệt. Tham vọng ngông cuồng của những kẻ quen ỷ lại vào sức mạnh đưa chúng lao sâu vào con đường thất bại đầy tội ác.Đêm 26-12, địch huy động hàng trăm lần chiếc B-52 đánh phá dã man các khu dân cư ở nội thành Hà Nội. Đã có lúc căn hầm chỉ huy kiên cố của Tổng hành dinh rung chuyển như động đất. Hồi 22 giờ 47 phút, máy bay B-52 ném bom rải thảm xuống khu phố Khâm Thiên, một nơi có mật độ dân số đông nhất Thủ đô, gây tổn thất rất lớn về người và của. Cùng với Khâm Thiên, máy bay B-52 cũng rải bom xuống hơn 100 điểm dân cư trong thành phố, hơn 1.000 người bị thương vong. Tranh thủ từng giờ, từng phút, các chiến sĩ ta khẩn trương thay thế, sửa chữa vũ khí, khí tài, bổ sung đạn dược, sẵn sàng tiếp chiến. Dày dạn qua mấy ngày đêm chiến đấu, người dân Hà Nội thường ra ngoài hầm trú ẩn xem máy bay Mỹ cháy trong những "đêm hội pháo hoa". 22 giờ 30 phút đêm 26-12, Tiểu đoàn 76 Trung đoàn tên lửa 257 anh hùng, bằng 13 quả đạn, phối hợp cùng với trận địa phòng không biến hai máy bay B-52 thành hai khối lửa khổng lồ sáng rực cả một góc trời phía nam thành phố. Một trong hai chiếc rơi ngay vào cửa hàng ăn Tương Mai thuộc quận Hai Bà Trưng, nội thành Hà Nội.Đứng giữa sân Tổng hành dinh, tôi vô cùng xúc động nhìn tận mắt cảnh tượng hào hùng ấy. Trở vào, tôi gọi điện cho Sở chỉ huy Bộ đội phòng không Hà Nội. Nghe tiếng trả lời quen thuộc của đồng chí Phó tư lệnh, tôi hỏi:- Trần Nhẫn đấy à? Khỏe không?- Báo cáo Đại tướng, tôi rất khỏe. Xin chúc sức khỏe Đại tướng.Tôi nói:- Đêm nay đánh như thế là tốt đấy. Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương và Bộ Tổng tư lệnh nhiệt liệt biểu dương các đồng chí! Cần chú ý rút kinh nghiệm và giữ gìn tốt lực lượng tên lửa để đánh lâu dài. Còn vấn đề đạn thì sao?Đồng chí Trần Nhẫn báo cáo vừa nhận được một số đạn tên lửa từ Khu IV chuyển ra, không còn lo phải "bắn mổ cò".Tôi cảm thấy nhẹ người. Trong đêm 26 rạng ngày 27-12, quân và dân Hà Nội sôi sục căm thù, bắn rơi 18 máy bay địch, trong đó có 8 máy bay B-52. Đây là đêm Mỹ bị mất nhiều máy bay B-52 nhất.Hà Nội anh dũng, đau thươngChia sẻ nỗi đau của đồng bào, bác Tôn và tôi đến ngay khu phố Khâm Thiên, Bệnh viện Bạch Mai, ân cần thăm hỏi bà con. Anh Trường Chinh, anh Phạm Văn Đồng đến thăm Bệnh viện Bạch Mai, khu phố Gia Lâm. Giữa đống gạch ngói hoang tàn, đồng bào xúc động đón nhận sự săn sóc của Đảng và Nhà nước. Mọi người đều hứa quyết tâm biến đau thương thành hành động, bắt quân thù phải đền nợ máu. Dưới bom đạn Mỹ, nhân dân Việt Nam vẫn ngẩng cao đầu át tiếng bom rơi, báo chí, đài phát thanh không ngừng truyền tin chiến thắng... Đêm 27-12, lúc 22 giờ 20 phút, Phạm Tuân lái máy bay MiG 21 bất ngờ cất cánh từ sân bay Yên Bái, hạ một máy bay B-52 trên vùng trời Tây Bắc, làm rối loạn đội hình của địch, tạo thêm điều kiện cho lưới lửa phòng không Hà Nội diệt thêm 5 máy bay B-52 nữa. Thời gian trôi đi, nặng nề, căng thẳng...Xác máy bay B.52 của Mỹ bị quân và dân Thủ đô bắn rơi hồi 23 giờ, ngày 27-12-1972, tại ngõ 2 Thụy Khuê. Ảnh: TTXVN 8 giờ sáng 28-12, tôi đến Tiểu đoàn 79, Trung đoàn tên lửa 257, tại trận địa Yên Nghĩa, Hà Tây. Các chiến sĩ đón tôi trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao, nhưng không kém phần nồng nhiệt, thân tình. Sắp đến giờ địch hoạt động. Tôi nói ngắn, căn dặn đơn vị không được chủ quan, thỏa mãn, chú ý giữ bí mật, nguỵ trang đánh địch nhưng đừng quên bảo vệ mình. Phân tích nguyên nhân thắng lợi, tôi nói:- Cũng con người đó, cũng vũ khí đó, nhưng lần này các đồng chí đánh có tiến bộ vượt bậc. Đó là vì chúng ta có quyết tâm rất cao, vì chúng ta nắm vững tư tưởng quân sự của Đảng là luôn luôn chủ động tiến công địch, mưu trí, sáng tạo, bí mật, bất ngờ. Binh chủng của các đồng chí là binh chủng hiện đại, càng phải nắm cho được kỹ thuật quân sự hiện đại, có như vậy mới cải tiến được kỹ thuật, mới tổ chức hiệp đồng chiến đấu tất. Có tổ chức chiến đấu tốt, chỉ huy tốt, phát huy tinh thần chủ động tiến công, mưu trí, sáng tạo, đánh thắng địch ban đêm, đánh thắng mọi thủ đoạn gây nhiễu và chống được tên lửa Srai của chúng, ta càng giành thắng lợi lớn.Sau đó tôi vào thăm Sở chỉ huy Quân chủng Phòng không - Không quân đặt trong hang đá núi Trầm. Trong không khí phấn khởi, đồng chí Trần Hanh báo cáo thành tích của không quân ta vừa hạ được một B52 đêm trước. Tôi còn được báo cáo về mạng trinh sát của binh chủng ra-đa vừa tối ưu vừa rất Việt Nam. Đây là một mạng lưới ra-đa dày đặc, mạnh mẽ, được chỉ huy chặt chẽ, với các đài ra-đa được bố trí bất ngờ, hiểm hóc, kết hợp giữa hiện đại và thô sơ, giữa ra-đa tầm xa và hệ thống các vọng quan sát bằng mắt bao quanh Hà Nội, kiểm soát chặt chẽ cả 4 tầng không: Cao, trung, thấp và thật thấp, có "đánh vỗ mặt, đánh tạt sườn, đánh tập hậu" theo chỉ thị của Tổng tham mưu phó Vương Thừa Vũ trong buổi kiểm tra Sở chỉ huy Phòng không - Không quân tháng 6-1972.Chính nhờ thế mà trong đêm đầu tiên và trong các ngày sau, mặc dù các đài ra-đa ở đồng bằng bị nhiễu nặng, các đài khác ở Tây Bắc, Đông Bắc, Vĩnh Linh, Đô Lương, Diễn Châu và cả Cánh Đồng Chum vẫn phát hiện được rõ ràng những đội hình lớn của B-52 cách xa Hà Nội hàng nghìn ki-lô-mét.Nói chuyện với cán bộ tại Sở chỉ huy, tôi kể chuyện vừa gặp một phụ nữ khi đến xem xác chiếc máy bay B-52 bị bắn rơi tại làng Ngọc Hà. Chị nắm tay tôi, giọng xúc động:- Lần đầu tiên được gặp Đại tướng. Chúng tôi không sợ chúng nó! Chúng tôi nhất định không sợ? Phải diệt cho hết chúng nó đi. Phụ nữ Việt Nam là như thế. Dân tộc Việt Nam càng như thế!Sau 12 ngày đêm chiến đấu dũng cảm, kiên cường, phát huy trí thông minh, sáng tạo, quân, dân miền Bắc đã đập tan cuộc tập kích chiến lược đường không của Mỹ, bắn rơi 81 máy bay, trong đó có 34 chiếc máy bay B-52. Sáng 31-12-1972, xã luận Báo Quân đội nhân dân ca ngợi chiến công vĩ đại này là "trận Điện Biên Phủ trên không", một cái tên đầy ý nghĩa do chính báo chí phương Tây đã thừa nhận. Nhận định về chiến thắng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cho rằng: “12 ngày đêm chiến đấu tiêu diệt máy bay B-52 cuối năm 1972 là một chiến công nổi bật. Lần đầu tiên ta tổ chức và thực hiện thành công một chiến dịch phòng không quy mô lớn đánh thắng cuộc tập kích của không quân chiến lược Mỹ bằng một trận tiêu diệt chiến giòn giã, gây cho không quân Mỹ những tổn thất nặng nề nhất trong lịch sử của nó”.(Theo Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Tổng hành dinh trong mùa xuân toàn thắng)

Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không”: Tầm cao trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam

53 năm trước, khi đế quốc Mỹ đưa lực lượng không quân tối tân đánh phá Thủ đô Hà Nội, TP Hải Phòng và một số địa phương miền Bắc, quân và dân Việt Nam chẳng những không bị khuất phục mà còn bắn rơi hàng chục “siêu pháo đài bay B-52” và nhiều chiếc “con ma”, “thần sấm”. Chiến thắng vang dội đó được ví như trận “Điện Biên Phủ trên không”, làm nức lòng quân dân cả nước và bạn bè quốc tế, khiến thế giới ngỡ ngàng, thán phục. Chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” đã góp phần quyết định buộc đế quốc Mỹ phải ký Hiệp định Paris, rút quân khỏi Việt Nam, mở ra thời cơ chiến lược để quân và dân ta giành thắng lợi hoàn toàn trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Từ khóa: Đại tướng Võ Nguyên GiápĐiện Biên Phủ trên khôngB52Hà NộiKhâm ThiênÝ kiến bạn đọcLời bìnhTIN TỨC LIÊN QUAN

Thiếu tướng Hà Vi Tùng và chuyện kết nạp người đảng viên ngoại quốc tại Liên khu 5

Thiếu tướng Phạm Bân - tấm gương về một cán bộ quân sự cống hiến vẹn toàn cho cách mạng

Vang mãi Chiến thắng "Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không"

Thiếu tướng Hồ Sỹ Hậu và "Dòng sông mang lửa"!

TIN MỚI CẬP NHẬT

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng gửi thư biểu dương cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân và dân quân tự vệ tham gia “Chiến dịch Quang Trung”

Khởi tố, bắt tạm giam Giám đốc công ty tổ chức chương trình "Về đây bốn cánh chim trời"

​Chiến sĩ mũ nồi xanh Việt Nam tại Abyei chinh phục những cung đường khắc nghiệt nhất

Từ ngày 1 đến 9-1, vùng núi cao Bắc Bộ đề phòng khả năng xảy ra băng giá

CHUYÊN TRANG VIDEO-AUDIOAUDIO / PODCASTChuyện tình bắt đầu những bài giảng Triết học của chàng chính trị viên"Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không": Giải mã vì sao ông cha ta đánh thắng "Pháo đài bay" B52 của Mỹ?Hỏi đáp cùng trợ lý ảo Medi: Những điểm mới trong Luật Báo chí sửa đổi?ĐỌC BÁO INĐỌC NHIỀU

Tiềm năng di sản tư liệu UNESCO

Từ 1-1-2026, áp dụng chế độ an điều dưỡng mới đối với sĩ quan Quân đội nghỉ hưu

Giá vàng hôm nay (30-12): Giảm sốc

ASEAN hoan nghênh thỏa thuận giảm căng thẳng Campuchia - Thái Lan

Dữ liệu quốc gia là tài sản chiến lược, gắn liền với chủ quyền quốc gia

Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa: Nắm chắc tình hình Tây Nguyên, tuyệt đối không để bị động, bất ngờ

- Tổng biên tập: Thiếu tướng ĐOÀN XUÂN BỘ
- Các Phó tổng biên tập:
Đại tá NGÔ ANH THU, Đại tá TRẦN ANH TUẤN,
Đại tá LÊ NGỌC LONG,
Đại tá NGUYỄN HỒNG HẢI (Phụ trách nội dung).
- Trưởng phòng Biên tập Báo Điện tử:
Đại tá TRỊNH VĂN DŨNGToà soạn: Số 7 Phan Đình Phùng, Hà Nội
Điện thoại: (84 - 24) 3747 1748 / 3747 1029
E-mail : dientu@qdnd.vn;
dientubqd@gmail.comVề Báo Quân đội nhân dânThông tin tòa soạnThảo luận - Tương tácLiên hệ quảng cáoRSSGiấy phép số: 259/GP - BTTTT ngày 12-5-2021
© 2020 Bản quyền thuộc Báo Quân đội nhân dân
Chỉ được phát hành lại thông tin từ website này khi có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Quân đội nhân dân