ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP VÀ CHIẾN THẮNG ĐIỆN BIÊN PHỦ 1954

ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP

VÀ CHIẾN THẮNG ĐIỆN BIÊN PHỦ 1954

Câu chuyện lịch sử về quyết định thay đổi vận mệnh dân tộc

I. LÒNG CHẢO ĐIỆN BIÊN – NƠI PHÁP ĐẶT CƯỢC VẬN MỆNH

Mùa đông năm 1953, thung lũng Điện Biên Phủ – một lòng chảo rộng lớn nằm giữa vùng rừng núi Tây Bắc Việt Nam – trở thành tâm điểm của cuộc chiến tranh Đông Dương. Tướng Henri Navarre, Tổng chỉ huy quân viễn chinh Pháp, đã quyết định biến nơi đây thành một "tập đoàn cứ điểm bất khả xâm phạm" với niềm tin rằng sức mạnh hỏa lực hiện đại sẽ nghiền nát bất kỳ đợt tấn công nào của Việt Minh. Navarre cho đổ xuống lòng chảo hơn 16.000 quân tinh nhuệ, xây dựng 49 cứ điểm kiên cố với hệ thống hầm ngầm, hàng rào dây thép gai dày đặc, và hai sân bay dã chiến. Ông ta tuyên bố đầy tự tin: "Chúng ta sẽ nghiền nát Việt Minh tại đây."

Nhưng ngay từ đầu, có một người đã nhìn thấu bản chất của cái bẫy này – và quyết định biến chính cái bẫy đó thành mồ chôn cho quân viễn chinh. Người ấy là Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Hình 1: Thung lũng Điện Biên Phủ – lòng chảo với hệ thống cứ điểm, sân bay dã chiến của quân Pháp bị bao vây bởi núi rừng Tây Bắc trùng điệp.

II. VỊ TƯỚNG TỪ GIẢNG ĐƯỜNG ĐẾN CHIẾN TRƯỜNG

Võ Nguyên Giáp sinh ngày 25 tháng 8 năm 1911 tại làng An Xá, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, trong một gia đình nhà nho yêu nước. Trước khi trở thành vị tướng huyền thoại, ông là một thầy giáo dạy sử tại trường tư thục Thăng Long, Hà Nội. Ông chưa từng qua bất kỳ trường quân sự chính quy nào, nhưng bằng trí tuệ thiên bẩm, lòng yêu nước cháy bỏng và sự tự học không ngừng nghỉ, ông đã trở thành một trong những nhà cầm quân vĩ đại nhất của thế kỷ XX.

Năm 1944, theo chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Võ Nguyên Giáp thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân với vỏn vẹn 34 chiến sĩ. Từ đội quân nhỏ bé ấy, qua gần mười năm chiến đấu gian khổ, ông đã xây dựng nên một đội quân hàng vạn người, đủ sức đương đầu với quân đội viễn chinh hùng mạnh nhất Đông Nam Á.

III. QUYẾT ĐỊNH LỊCH SỬ: "ĐÁNH CHẮC, TIẾN CHẮC"

Tháng 12 năm 1953, Bộ Chính trị và Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ. Đại tướng Võ Nguyên Giáp được giao trọng trách trực tiếp chỉ huy chiến dịch. Trước khi lên đường, Bác Hồ đã dặn dò: "Trận này rất quan trọng, phải đánh cho thắng. Chắc thắng mới đánh, không chắc thắng không đánh." Lời dặn ấy đã trở thành kim chỉ nam cho mọi quyết định của Đại tướng trong suốt chiến dịch.

Ban đầu, phương châm tác chiến được đề ra là "đánh nhanh, giải quyết nhanh" trong vòng ba đêm hai ngày. Pháo binh và bộ binh đã được bố trí sẵn sàng. Ngày nổ súng được ấn định là 20 tháng 1 năm 1954. Tất cả dường như đã vào vị trí, chỉ chờ lệnh khai hỏa.

Nhưng đêm 25 tháng 1, sau nhiều ngày trằn trọc suy nghĩ, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đưa ra một quyết định mà sau này ông gọi là "quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời cầm quân" của mình: hoãn cuộc tấn công và chuyển sang phương châm "đánh chắc, tiến chắc." Ông nhận ra rằng quân Pháp đã tăng cường phòng thủ vượt xa dự kiến ban đầu, và nếu đánh nhanh, nguy cơ thất bại là rất lớn. Với tinh thần "chắc thắng mới đánh," ông ra lệnh kéo pháo ra, chuyển quân về vị trí tập kết mới.

Quyết định này đòi hỏi một bản lĩnh phi thường. Hàng vạn chiến sĩ đã vất vả kéo pháo vào trận địa suốt nhiều ngày đêm trên những con đường núi hiểm trở. Giờ đây, họ phải kéo pháo ngược ra. Nhiều cán bộ, chiến sĩ ban đầu không hiểu, thậm chí phản đối. Nhưng Đại tướng kiên quyết: "Thà chậm mà chắc, còn hơn nhanh mà bại. Máu xương chiến sĩ không cho phép chúng ta mạo hiểm."

Hình 2: Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại sở chỉ huy trong hang Mường Phăng, nghiên cứu bản đồ tác chiến dưới ánh đèn dầu – nơi quyết định lịch sử "đánh chắc, tiến chắc" được đưa ra.

IV. NHỮNG ĐÊM KÉO PHÁO – KỲ TÍCH CỦA Ý CHÍ CON NGƯỜI

Một trong những kỳ tích vĩ đại nhất của chiến dịch Điện Biên Phủ chính là việc đưa pháo hạng nặng lên các sườn núi dựng đứng bao quanh lòng chảo. Những khẩu lựu pháo 105 ly nặng hơn hai tấn, những khẩu cao xạ 37 ly – tất cả phải được kéo bằng sức người qua hàng chục kilômét đường rừng, vượt qua đèo cao, suối sâu, dưới làn bom đạn của không quân Pháp.

Đại tướng Giáp kể lại: "Mỗi khẩu pháo cần hàng trăm chiến sĩ kéo. Họ dùng dây thừng, dùng vai trần, dùng ý chí sắt đá để đưa những khẩu pháo lên đỉnh núi. Có những lúc, dốc quá dựng đứng, dây đứt, pháo trôi ngược xuống. Nhưng anh em lại bắt đầu lại từ đầu, không một lời than vãn." Có những chiến sĩ đã hy sinh ngay trên đường kéo pháo, thân mình gục xuống vẫn còn giữ chặt sợi dây thừng.

Tô Vĩnh Diện – một trong những anh hùng tiêu biểu – đã lấy thân mình chèn pháo khi khẩu pháo bị tuột dốc, hy sinh để cứu lấy vũ khí quý giá cho chiến dịch. Câu chuyện của anh trở thành biểu tượng bất tử cho tinh thần "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh."

Điều mà tướng Pháp không bao giờ tưởng tượng nổi đã xảy ra: hàng chục khẩu pháo hạng nặng được đặt trong những hầm pháo đào sâu vào sườn núi, ngụy trang kín đáo, chĩa nòng xuống lòng chảo Điện Biên Phủ. Quân Pháp hoàn toàn bất ngờ – họ không tin rằng Việt Minh có thể làm được điều đó mà không có đường sá và phương tiện cơ giới.

V. 56 NGÀY ĐÊM RUNG CHUYỂN ĐỊA CẦU

Ngày 13 tháng 3 năm 1954, chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức bắt đầu. Đúng 17 giờ 07 phút, hàng trăm khẩu pháo của Quân đội Nhân dân Việt Nam đồng loạt khai hỏa. Những quả đạn pháo trút như mưa xuống cứ điểm Him Lam, mở màn cho 56 ngày đêm chiến đấu ác liệt nhất trong lịch sử chiến tranh Đông Dương.

Đợt tấn công thứ nhất (13–17 tháng 3) diễn ra như vũ bão. Cứ điểm Him Lam – được quân Pháp coi là "bất khả xâm phạm" – thất thủ chỉ sau vài giờ giao tranh. Tiếp đó, cứ điểm Độc Lập cũng bị tiêu diệt. Đại tá Charles Piroth – chỉ huy pháo binh Pháp, người đã từng tuyên bố sẽ "bịt miệng" pháo Việt Minh – đã tự sát vì tuyệt vọng khi nhận ra pháo binh Pháp hoàn toàn bất lực trước hỏa lực của đối phương.

Đợt tấn công thứ hai (30 tháng 3 – 30 tháng 4) là giai đoạn ác liệt và gian khổ nhất. Quân ta phải chiến đấu giành giật từng mét chiến hào trên các ngọn đồi phía đông: đồi A1, đồi C1, đồi D1, đồi E1... Trời mưa tầm tã, chiến hào ngập bùn, chiến sĩ phải ngâm mình trong nước lạnh buốt nhiều ngày liền. Bệnh tật, thiếu thốn lương thực, đạn dược – tất cả đều thử thách ý chí đến tận cùng.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp, tại sở chỉ huy đặt trong hang Mường Phăng cách mặt trận khoảng 15 kilômét, ngày đêm theo dõi tình hình, đưa ra những quyết sách kịp thời. Ông chỉ đạo sáng tạo chiến thuật "vây lấn" – đào hào tiếp cận dần, siết chặt vòng vây, cắt đứt đường tiếp tế của địch. Hệ thống giao thông hào của quân ta tổng cộng dài hơn 600 kilômét, như những cánh tay khổng lồ bóp nghẹt tập đoàn cứ điểm.

VI. CHIỀU NGÀY 7 THÁNG 5 – GIÂY PHÚT LỊCH SỬ

Đợt tấn công thứ ba bắt đầu từ ngày 1 tháng 5 năm 1954. Quân ta tổng tấn công trên toàn mặt trận. Rạng sáng ngày 7 tháng 5, đồi A1 – cứ điểm kiên cố nhất, nơi quân Pháp đã tử thủ suốt hơn một tháng – cuối cùng thất thủ sau khi quân ta cho nổ một quả bộc phá khổng lồ nặng gần 1.000 kilôgam ngay dưới lòng cứ điểm.

Chiều ngày 7 tháng 5 năm 1954, lúc 17 giờ 30 phút, lá cờ "Quyết chiến Quyết thắng" của Quân đội Nhân dân Việt Nam tung bay trên nóc hầm chỉ huy của tướng De Castries. Tướng De Castries cùng toàn bộ Bộ Tham mưu tập đoàn cứ điểm bị bắt sống. Toàn bộ quân đồn trú – hơn 16.000 quân – bị tiêu diệt hoặc bắt làm tù binh.

Tin chiến thắng bay về Hà Nội, bay khắp Việt Nam, bay ra thế giới. Đại tướng Võ Nguyên Giáp, giây phút ấy, đứng lặng trong sở chỉ huy Mường Phăng. Ông sau này kể lại: "Tôi không hét lên sung sướng. Tôi nghĩ đến những chiến sĩ đã ngã xuống, những người mẹ mất con, những người vợ mất chồng. Chiến thắng này là của họ – của toàn thể nhân dân Việt Nam."

Hình 3: Chiều 7/5/1954 – Chiến sĩ Quân đội Nhân dân Việt Nam cắm cờ "Quyết chiến Quyết thắng" trên nóc hầm chỉ huy của tướng De Castries, đánh dấu chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ.

VII. TIẾNG VANG CHẤN ĐỘNG NĂM CHÂU

Chiến thắng Điện Biên Phủ là một sự kiện chấn động toàn cầu. Lần đầu tiên trong lịch sử, một dân tộc thuộc địa nhỏ bé đã đánh bại hoàn toàn một đội quân viễn chinh hùng mạnh của phương Tây trên chiến trường. Trận đánh này đã trực tiếp dẫn đến Hiệp định Genève (21 tháng 7 năm 1954), chấm dứt cuộc chiến tranh Đông Dương lần thứ nhất, buộc Pháp phải rút quân khỏi Việt Nam.

Chiến thắng Điện Biên Phủ không chỉ giải phóng nửa đất nước, mà còn thổi bùng lên ngọn lửa đấu tranh giành độc lập trên khắp châu Á và châu Phi. Các dân tộc Algeria, Tunisia, Maroc, Cameroon, Madagascar... đều coi Điện Biên Phủ là nguồn cảm hứng bất diệt cho cuộc chiến giải phóng của mình. Nhà sử học người Pháp Jules Roy đã viết: "Điện Biên Phủ là Waterloo của chủ nghĩa thực dân."

Đại tướng Võ Nguyên Giáp, với chiến thắng này, đã được thế giới tôn vinh là một trong những nhà cầm quân xuất sắc nhất thế kỷ XX, được các nhà nghiên cứu quân sự phương Tây đặt ngang hàng với những vị tướng huyền thoại trong lịch sử nhân loại. Nhưng đối với ông, danh hiệu cao quý nhất vẫn là "Đại tướng của Nhân dân" – vị tướng suốt đời chiến đấu vì độc lập tự do của dân tộc Việt Nam.

VIII. DI SẢN VĨNH CỬU

Đại tướng Võ Nguyên Giáp qua đời ngày 4 tháng 10 năm 2013, hưởng thọ 103 tuổi. Hàng triệu người dân Việt Nam đã xếp hàng dài nhiều kilômét, dưới mưa, để tiễn đưa ông – một hình ảnh chưa từng có trong lịch sử. Người dân không khóc cho một vị tướng, mà khóc cho một người cha, một biểu tượng của cả dân tộc.

Chiến thắng Điện Biên Phủ và tên tuổi Đại tướng Võ Nguyên Giáp mãi mãi khắc sâu trong trang sử vàng của dân tộc Việt Nam. Đó là minh chứng hùng hồn cho chân lý: khi một dân tộc đã quyết tâm đứng lên vì tự do, không có sức mạnh nào có thể khuất phục được họ. Và người đã biến quyết tâm ấy thành chiến thắng – Đại tướng Võ Nguyên Giáp – sẽ sống mãi trong trái tim của mỗi người Việt Nam.

"Thần tốc, thần tốc hơn nữa; táo bạo, táo bạo hơn nữa; tranh thủ từng phút, từng giờ; xốc tới mặt trận; giải phóng miền Nam; quyết chiến và toàn thắng!"

– Đại tướng Võ Nguyên Giáp –