Đại tướng Võ Nguyên Giáp và ngày thành lập đội quân đầu tiên

Trước khi trở thành vị tướng nổi tiếng, Võ Nguyên Giáp (sinh năm 1911 ở Quảng Bình) là một thầy giáo dạy lịch sử và một người làm báo yêu nước. Ông tham gia cách mạng từ khi còn trẻ, sau đó sang Trung Quốc và gặp Nguyễn Ái Quốc. Từ đó, ông trở thành một người học trò thân thiết của Bác.

Đầu năm 1944, phong trào cách mạng ở Việt Bắc phát triển mạnh, phát xít Nhật ngày càng lấn tới. Bác Hồ nhận thấy đã đến lúc cần có một lực lượng vũ trang tập trung. Người giao cho Võ Nguyên Giáp nhiệm vụ lập ra đội quân đó. Bác dặn rằng việc chính trị phải đi trước, quan trọng hơn quân sự, nên đội mang tên Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân.

Chiều ngày 22/12/1944, trong khu rừng Trần Hưng Đạo (thuộc huyện Nguyên Bình, Cao Bằng), 34 đội viên đã tập hợp, đa số là người Tày, Nùng, Dao. Họ mặc những bộ quần áo bạc màu, vũ khí chỉ là vài khẩu súng kíp, súng trường, một ít lựu đạn. Không có kèn trống, không có nghi lễ cầu kỳ, nhưng bầu không khí rất trang nghiêm. Võ Nguyên Giáp đọc lời chỉ thị của Bác: đội quân này lúc đầu còn nhỏ bé, nhưng tương lai sẽ rất to lớn, và nó là đội quân đầu tiên của đội quân giải phóng sau này.

Chỉ ba ngày sau, đội đã đánh thắng liên tiếp hai trận ở Phai Khắt (25/12) và Nà Ngần (26/12), diệt đồn giặc mà gần như không bị tổn thất. Hai chiến thắng đầu tiên đã củng cố niềm tin và tạo đà phát triển cho lực lượng.

Có một điểm đáng chú ý: rừng nơi đội ra đời mang đúng tên Trần Hưng Đạo. Dường như lịch sử đã khép lại một vòng, khi người thầy dạy sử gặp lại vị anh hùng của quá khứ ngay trong ngày khai sinh quân đội mới. Từ đội quân 34 người ấy, hơn một thập kỷ sau đã lớn mạnh thành đội quân làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ.