ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP – VỊ DANH TƯỚNG GÓP PHẦN LÀM NÊN CHIẾN THẮNG ĐIỆN BIÊN PHỦ

Trong lịch sử quân sự Việt Nam thế kỷ XX, Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một trong những vị tướng có dấu ấn đặc biệt. Không qua trường lớp quân sự chính quy, ông từng bước trưởng thành từ thực tiễn cách mạng, trở thành Đại tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam và là người trực tiếp chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954.

Chiến thắng Điện Biên Phủ không chỉ là thắng lợi có ý nghĩa quyết định đối với cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp mà còn gắn liền với một quyết định quân sự đặc biệt quan trọng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp: chuyển phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”.

Từ người chỉ huy cách mạng đến Đại tướng đầu tiên

Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một trong những người tham gia xây dựng Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân – lực lượng tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Năm 1948, ông được Chủ tịch Hồ Chí Minh phong quân hàm Đại tướng, trở thành vị Đại tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Từ một người không được đào tạo qua trường lớp quân sự chính quy, ông đã tích lũy kinh nghiệm qua thực tiễn chiến đấu và từng bước khẳng định tài năng tổ chức, chỉ huy.

Trước Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông đã trực tiếp chỉ huy nhiều chiến dịch lớn, vận dụng linh hoạt nghệ thuật chiến tranh nhân dân và chiến thuật đánh địch phù hợp với điều kiện thực tế của quân đội ta.

Đến cuối năm 1953, khi thực dân Pháp xây dựng Điện Biên Phủ thành tập đoàn cứ điểm mạnh, Bộ Chính trị quyết định lựa chọn nơi đây làm điểm quyết chiến chiến lược. Đại tướng Võ Nguyên Giáp được giao giữ cương vị Chỉ huy trưởng Chiến dịch kiêm Bí thư Đảng ủy Mặt trận.

Trước một tập đoàn cứ điểm được coi là “pháo đài bất khả xâm phạm”

Quân Pháp tập trung tại Điện Biên Phủ một lực lượng lớn, xây dựng hệ thống cứ điểm liên hoàn với nhiều loại hỏa lực mạnh. Chúng tin rằng địa hình hiểm trở cùng hệ thống phòng ngự kiên cố sẽ khiến quân đội Việt Minh khó có khả năng tiến công và giành thắng lợi.

Trong kế hoạch ban đầu, ta dự kiến sử dụng phương châm “đánh nhanh, thắng nhanh”, tận dụng thời điểm quân Pháp chưa hoàn toàn củng cố hệ thống phòng ngự.

Phương án này nhận được sự đồng thuận của nhiều cán bộ trong Bộ Chỉ huy Chiến dịch và các chuyên gia quân sự. Quân đội ta đã khẩn trương chuẩn bị trận địa, đưa pháo vào vị trí, các đơn vị bộ binh sẵn sàng bước vào chiến đấu.

Tuy nhiên, càng theo dõi tình hình, Đại tướng Võ Nguyên Giáp càng nhận thấy những nguy cơ lớn nếu tiến công theo kế hoạch ban đầu.

Đây là lần đầu tiên quân đội ta tổ chức một trận đánh hiệp đồng bộ binh, pháo binh với quy mô lớn như vậy. Bộ đội chưa có nhiều kinh nghiệm tiến công một tập đoàn cứ điểm kiên cố. Trong khi đó, quân Pháp có ưu thế về pháo binh, máy bay, xe tăng và hệ thống công sự.

Không chỉ vậy, địa hình Điện Biên Phủ rộng, bằng phẳng, gây nhiều bất lợi cho bộ đội ta khi phải tiến công ban ngày. Công tác bảo đảm hậu cần cũng đứng trước những thử thách rất lớn do tuyến vận tải kéo dài từ hậu phương đến chiến trường.

Những yếu tố ấy khiến Đại tướng phải cân nhắc giữa thời cơ tiến công và yêu cầu bảo đảm chắc thắng.

Quyết định kéo pháo ra – bước ngoặt của chiến dịch

Sau nhiều ngày suy nghĩ và trực tiếp nghiên cứu tình hình chiến trường, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đi đến nhận định rằng phương án “đánh nhanh, thắng nhanh” không bảo đảm chắc thắng.

Ông quyết định đề nghị Đảng ủy Mặt trận thay đổi phương châm tác chiến, chuyển sang “đánh chắc, tiến chắc”.

Đây là quyết định đặc biệt khó khăn.

Trước đó, hàng vạn cán bộ, chiến sĩ đã vượt qua núi rừng hiểm trở, mở đường, vận chuyển lương thực, đạn dược và kéo pháo vào trận địa. Hàng chục kilômét đường đã được mở để phục vụ chiến dịch. Nay toàn bộ lực lượng phải rút khỏi trận địa, pháo phải kéo ra.

Thay đổi phương án cũng đồng nghĩa với việc chiến dịch sẽ kéo dài hơn, đòi hỏi công tác hậu cần, vận tải và bảo đảm chiến đấu phải được tổ chức lại từ đầu.

Nhưng đối với người chỉ huy, mục tiêu cao nhất vẫn là bảo đảm thắng lợi và hạn chế thấp nhất thương vong cho bộ đội.

Từ quyết định đó, thế trận Điện Biên Phủ từng bước được tổ chức lại. Quân ta xây dựng hệ thống giao thông hào, bao vây và chia cắt từng khu vực phòng ngự, từng bước thu hẹp phạm vi hoạt động của quân Pháp.

“Đánh chắc, tiến chắc” và nghệ thuật bao vây, tiêu diệt từng bộ phận

Theo phương châm mới, quân ta không tiến công ồ ạt vào toàn bộ tập đoàn cứ điểm mà từng bước tạo thế bao vây, chia cắt, cô lập các phân khu và trung tâm đề kháng.

Hệ thống chiến hào ngày càng áp sát vị trí địch, vừa tạo điều kiện đưa lực lượng tiến gần mục tiêu, vừa hạn chế khả năng cơ động và phản kích của quân Pháp.

Trong khi đó, đường tiếp tế bằng đường không của địch ngày càng gặp khó khăn do hỏa lực phòng không của ta và vòng vây ngày càng siết chặt.

Từng cứ điểm bị tiêu diệt, từng khu vực phòng ngự bị cô lập. Từ thế phòng ngự chủ động, quân Pháp dần rơi vào tình trạng bị bao vây, thiếu thốn và mất khả năng chi viện cho nhau.

Đây chính là một trong những yếu tố quan trọng tạo nên bước chuyển của chiến dịch, đưa quân ta từng bước tiến tới tiêu diệt toàn bộ tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

Dấu ấn của người cầm quân

Ngày 7-5-1954, quân ta mở đợt tổng công kích cuối cùng. Đến chiều cùng ngày, toàn bộ tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị tiêu diệt, tướng De Castries cùng Bộ chỉ huy quân Pháp bị bắt sống.

Chiến thắng Điện Biên Phủ đã tạo nên tiếng vang lớn trên trường quốc tế, góp phần quyết định việc ký kết Hiệp định Geneva về Đông Dương, chấm dứt cuộc chiến tranh của thực dân Pháp tại Việt Nam.

Trong thắng lợi ấy có sự đóng góp của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân; của hàng vạn chiến sĩ trực tiếp chiến đấu và hàng triệu người dân tham gia phục vụ chiến trường. Đồng thời, nghệ thuật tổ chức, chỉ huy và quyết định thay đổi phương châm tác chiến của Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã để lại dấu ấn sâu đậm trong chiến thắng lịch sử này.

Vị tướng của chiến tranh nhân dân

Sau Điện Biên Phủ, Đại tướng Võ Nguyên Giáp tiếp tục giữ nhiều trọng trách quan trọng trong Quân đội và Nhà nước, trực tiếp tham gia chỉ đạo các cuộc kháng chiến và xây dựng lực lượng vũ trang.

Trong nhiều thập kỷ hoạt động quân sự, tên tuổi của ông gắn với nghệ thuật chiến tranh nhân dân, khả năng tổ chức lực lượng và cách đánh phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam.

Từ lực lượng ban đầu chỉ vài chục chiến sĩ, Quân đội nhân dân Việt Nam từng bước trưởng thành thành một quân đội lớn mạnh. Những chiến thắng trong hai cuộc kháng chiến của dân tộc đã góp phần đưa tên tuổi Võ Nguyên Giáp trở thành một trong những vị tướng Việt Nam được biết đến rộng rãi trên thế giới.

Đặc biệt, quyết định “đánh chắc, tiến chắc” tại Điện Biên Phủ cho thấy bản lĩnh của người chỉ huy không chỉ nằm ở khả năng quyết đoán tiến công, mà còn ở sự tỉnh táo trước những rủi ro và trách nhiệm đối với sinh mạng của cán bộ, chiến sĩ.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp vì thế không chỉ được nhớ đến với tư cách người chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ, mà còn như một biểu tượng của nghệ thuật quân sự Việt Nam và ý chí quyết chiến, quyết thắng của dân tộc trong thế kỷ XX.