Đại úy Hoàng Cầm – Người sáng chế chiếc bếp không khói huyền thoại

Đại úy Hoàng Cầm sinh năm 1916 tại tỉnh Nam Định (cũ), nay thuộc tỉnh Ninh Bình. Ông từng là Tiểu đội trưởng Nuôi quân thuộc Đội phẫu thuật, Sư đoàn 308, tham gia phục vụ bộ đội trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong quá trình công tác, ông luôn trăn trở tìm cách cải thiện điều kiện sinh hoạt và bảo đảm an toàn cho đồng đội giữa chiến trường ác liệt.

Trong các chiến dịch Hoàng Hoa Thám và Hòa Bình, Hoàng Cầm chứng kiến nhiều đồng đội thương vong do khói bếp bốc lên giữa rừng, khiến máy bay địch dễ dàng phát hiện vị trí đóng quân và tổ chức đánh phá. Thực tế đó khiến ông nhận ra rằng việc nấu ăn tưởng chừng bình thường cũng có thể gây nguy hiểm cho bộ đội, thôi thúc ông tìm kiếm một giải pháp hiệu quả hơn.

Ban đầu, tổ nuôi quân phải chuyển sang nấu ăn ban đêm, khi máy bay địch xuất hiện thì nhanh chóng dập lửa, dội nước để hạn chế khói. Tuy nhiên, biện pháp này không phải lúc nào cũng bảo đảm an toàn. Trước những khó khăn ấy, Hoàng Cầm ngày đêm suy nghĩ, nghiên cứu và quyết tâm chế tạo một loại bếp có thể hạn chế dấu hiệu khói từ trên cao.

Sau nhiều ngày nghiên cứu, vẽ sơ đồ và thử nghiệm, ông sáng chế thành công loại bếp đặc biệt với nhiều đường rãnh thoát khói nối liền với lò. Phía trên các đường rãnh được đặt cành cây, phủ một lớp đất mỏng và tưới nước để giữ độ ẩm. Nhờ cấu tạo này, khói được dẫn qua các rãnh, phân tán gần mặt đất và nhanh chóng hòa vào không khí, giảm khả năng bị máy bay địch phát hiện.

Sáng kiến của Hoàng Cầm giúp bộ đội có thể nấu ăn vào ban ngày mà hạn chế để lộ vị trí đóng quân. Chiếc bếp sau đó được biết đến rộng rãi với tên gọi bếp Hoàng Cầm, trở thành một sáng kiến hậu cần tiêu biểu trong kháng chiến chống Pháp, góp phần bảo đảm an toàn cho lực lượng nuôi quân và các đơn vị chiến đấu.

Trong thời gian phục vụ quân đội, Hoàng Cầm còn tham gia Chiến dịch Biên giới năm 1949, Chiến dịch Hoàng Hoa Thám năm 1951 và Chiến dịch Hòa Bình năm 1952. Ông xuất ngũ vào đầu năm 1959 với quân hàm thiếu úy. Sau khi qua đời tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 năm 1996, hưởng thọ 80 tuổi, ông được thăng quân hàm đại úy.

Với sáng kiến có giá trị thực tiễn trong chiến đấu và những đóng góp thầm lặng cho công tác hậu cần quân đội, Hoàng Cầm được nhiều người biết đến như người sáng chế bếp không khói mang tên mình. Việc ông được đề nghị truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân là dịp ghi nhận những cống hiến của người lính nuôi quân đã dùng trí tuệ, sự sáng tạo và tinh thần trách nhiệm để góp phần bảo vệ đồng đội trong những năm tháng chiến tranh gian khổ.