Đại Úy Stefan Kubiak (Hồ Chí Toán) – Người Lính Lê Dương Mang Họ Bác Hồ Và Huyền Thoại Điện Biên Phủ
Câu chuyện lịch sử đầy cảm động về Stefan Kubiak (1923–1963) – người lính gốc Ba Lan từ bỏ hàng ngũ quân đội Pháp để đứng vào hàng ngũ Việt Minh. Bằng lòng quả cảm và tài năng, ông đã cùng bộ đội ta lập nên những chiến công hiển hách tại chiến trường Điện Biên Phủ, trở thành một biểu tượng bất tử của tinh thần quốc tế cao cả.
Trong những năm tháng "thời hoa lửa" hào hùng của dân tộc Việt Nam, mặt trận Điện Biên Phủ không chỉ là nơi thử lửa của những người con đất Việt, mà còn là nơi chứng kiến sự hy sinh thầm lặng của những chiến sĩ quốc tế vô sản. Giữa khói bom bão đạn năm 1954, hình ảnh một người lính cao lớn, "mắt xanh, mũi lõ" nhưng mặc quân phục Vệ quốc quân, sát cánh cùng bộ đội ta đánh chiếm từng lô cốt địch đã trở thành một huyền thoại đẹp. Người lính đặc biệt ấy chính là Đại úy Stefan Kubiak, người đã vinh dự được đặt tên Việt Nam là Hồ Chí Toán.
Sinh năm 1923 tại thành phố Lodz, Ba Lan, Stefan Kubiak bị bắt đi lính và ép vào Binh đoàn Lê dương Pháp, rồi bị đưa sang chiến trường Đông Dương vào cuối năm 1946. Tuy nhiên, ngay khi đặt chân đến mảnh đất Nam Định, người thanh niên Ba Lan ấy đã sớm nhận ra bản chất phi nghĩa của cuộc chiến tranh xâm lược mà thực dân Pháp đang tiến hành. Vốn có lòng đồng cảm sâu sắc với phong trào giải phóng dân tộc của Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 1947, Stefan Kubiak đã đưa ra một quyết định bước ngoặt: đào ngũ và trốn vào rừng để xin gia nhập hàng ngũ Việt Minh.
Từ một người lính ở phía bên kia chiến tuyến, Stefan tình nguyện trở thành một người anh em sát cánh cùng bộ đội Việt Nam. Với chuyên môn giỏi và tư duy sắc bén, ông hăng hái tham gia công tác địch vận, viết thư kêu gọi lính lê dương phản chiến và trực tiếp sửa chữa vũ khí, huấn luyện kỹ thuật pháo binh non trẻ cho quân đội ta. Trong suốt 9 năm kháng chiến chống Pháp, ông đã trực tiếp tham gia 10 chiến dịch lớn với hơn 50 trận đánh khốc liệt. Lợi dụng ngoại hình châu Âu của mình, không ít lần ông đã mưu trí cải trang thành sĩ quan Pháp để đột nhập, dẫn đường cho bộ đội ta thâm nhập và tiêu diệt các đồn bốt kiên cố của địch.
Đỉnh cao trong cuộc đời binh nghiệp của ông gắn liền với chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử năm 1954. Là chiến sĩ thuộc Đại đoàn 312, Stefan Kubiak được phân công phụ trách một đơn vị pháo binh. Trận mở màn tại cứ điểm Him Lam cho đến những ngày đêm khoét núi ngủ hầm giành giật từng tấc đất trên năm quả đồi phía Đông (A1, C1, C2, D1, E), ông luôn có mặt ở tuyến đầu. Những phép toán pháo binh chính xác đến từng milimet của ông đã giúp các loạt pháo của ta giáng những đòn sấm sét xuống đầu thù. Ghi nhận những đóng góp to lớn ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận ông làm con nuôi và ban tặng cho ông danh hiệu cao quý: mang họ Hồ của Người, với tên gọi đầy tự hào – Hồ Chí Toán.
Sau ngày hòa bình lập lại, người lính lê dương năm nào được phong quân hàm Đại úy (1958) và tiếp tục cống hiến cho đất nước Việt Nam với vai trò biên tập viên tại Báo Quân đội nhân dân và Đài Tiếng nói Việt Nam. Tuy nhiên, những vết thương dồn dập từ chiến trường cùng căn bệnh sốt rét ác tính năm xưa đã bào mòn sức khỏe của ông. Ngày 28 tháng 11 năm 1963, Đại úy Hồ Chí Toán trút hơi thở cuối cùng tại Hà Nội ở tuổi 40, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho gia đình và đồng đội.
Chiến tranh đã lùi sâu vào dĩ vãng, nhưng câu chuyện về Đại úy Stefan Kubiak – Hồ Chí Toán vẫn mãi là một biểu tượng sáng ngời về lòng dũng cảm, vượt qua mọi ranh giới quốc tịch, màu da để đấu tranh cho chính nghĩa và tự do của dân tộc Việt Nam.
