ĐẠI VIỆT KỲ NHÂN - KỲ NHÂN MỚI LÊ Ý TÔNG - THÁI THƯỢNG HOÀNG CUỐI CÙNG TRONG LỊCH SỬ
Lê Ý Tông, tên huý là Lê Duy Thận, còn được nhớ đến với cái tên Lê Duy Thìn, là vị hoàng đế thứ 14 thời Lê Trung hưng. Ông trị vì từ năm 1735 đến năm 1740, sau đó làm Thái Thượng hoàng cho đến khi băng hà năm 1759. Giai đoạn ông làm vua phản ánh rõ nét thực tế quyền lực giữa vua Lê và chúa Trịnh.
Năm 1735, vua Lê Thuần Tông băng hà. Đáng lẽ, người con trưởng của Thuần Tông là Lê Duy Diêu sẽ kế vị. Tuy nhiên, chúa Trịnh bấy giờ là Uy Nam vương Trịnh Giang đã gạt Duy Diêu ra và đưa Duy Thận lên ngôi khi ông mới 17 tuổi, lấy niên hiệu là Vĩnh Hựu. Nguyên nhân mà chúa chọn ông là vì ông có tính cách nhu mì, để phủ Chúa dễ bề định đoạt chính sự.
Niên hiệu Vĩnh Hựu chỉ kéo dài được 5 năm. Xã hội lúc này biến động dữ dội do các chính sách của Trịnh Giang, làm dấy lên cảnh đại loạn ở Đàng Ngoài, hàng loạt cuộc khởi nghĩa nổ ra khắp các trấn Sơn Tây, Kinh Bắc, Hải Dương, Sơn Nam…
Năm 1740, triều đình xảy ra biến cố. Bà Thái phi Vũ Thị cùng các đại thần quyết định phế truất Trịnh Giang, đưa em trai của ông là Trịnh Doanh lên ngôi Chúa.
Ngay sau khi nắm quyền, để ổn định tình hình chính trị và thuận theo lòng dân, Trịnh Doanh đã bàn với Lê Ý Tông về việc nhường ngôi. Mặc dù đang tại vị nhưng ông vẫn tuân thủ nguyên tắc “đích tôn thừa trọng”, xuống chiếu nhường ngôi cho cháu là Lê Duy Diêu (tức vua Lê Hiển Tông).
Sau khi nhường ngôi, ông được tôn lên làm Thái Thượng hoàng, âm thầm sống trong cung cấm trong suốt 19 năm rồi băng hà năm 1759, thọ 41 tuổi. Triều đình đưa ông mai táng tại làng Phù Lê, nay là xã Thiệu Nguyên (Thiệu Hoá).
Kết lại, cuộc đời Lê Ý Tông diễn ra tương đối bình lặng. Từ lên ngôi đến nhường ngôi đều do sự sắp đặt của phủ chúa. Tuy ban đầu, sự nhu mì của ông là điểm yếu to lớn để Trịnh Giang tuỳ ý thao túng nhưng xét ở một khía cạnh nào đó, chính nhân cách cao quý và đức độ của ông đã giúp triều đình hoá giải thế đối đầu giữa hoàng tộc và phủ Chúa, đồng thời, bảo toàn tính mạng và sự yên ổn cho triều đình suốt gần hai thập kỷ sau đó.
