ĐÀM VĂN NGỤY – NGƯỜI CHỈ HUY TRƯỞNG THÀNH TỪ LỬA ĐẠN

Đàm Văn Ngụy (1927–2015), bí danh Văn Chung, người dân tộc Tày, sinh ngày 1-5-1927 tại xã Xuất Tính, huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng. Từ những năm đầu tham gia cách mạng, ông đã sớm thể hiện bản lĩnh gan dạ, mưu trí và khả năng chỉ huy, từng bước trưởng thành từ người chiến sĩ thành cán bộ quân đội.

Những trận đánh đầu tiên

Năm 1946, trong trận phòng ngự tại Đồng Đăng, Lạng Sơn, Đàm Văn Ngụy chỉ huy tiểu đội chiếm giữ một mỏm núi ở đầu phố, kiên cường chặn quân Pháp để các đơn vị và cơ quan địa phương rút khỏi khu vực nguy hiểm. Tiểu đội của ông đã đánh lui bốn đợt phản kích.

Cuối năm đó, tại Cơn Pheo, đơn vị rơi vào tình thế bị bao vây. Đàm Văn Ngụy tiếp tục đảm nhiệm nhiệm vụ đánh cản, ở lại rút sau cùng, góp phần bảo đảm cho trung đội thoát khỏi vòng vây.

Tháng 4-1947, trong trận phục kích đoàn xe quân sự Pháp tại Bó Củng – Lũng Vài, ông trực tiếp dẫn tiểu đội xung phong, dùng lựu đạn tiến công xe thiết giáp. Những trận đánh liên tiếp đã tôi luyện người cán bộ trẻ trong thực tiễn chiến trường.

Tháng 9-1947, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương và đến tháng 3-1948 trở thành đảng viên chính thức.

Xung phong giữa đội hình quân Pháp

Tháng 8-1949, đơn vị tiếp tục tổ chức phục kích đoàn xe quân sự Pháp tại Lũng Vài. Đàm Văn Ngụy dẫn trung đội xung phong, đánh chia cắt phần sau đội hình đối phương, gây rối loạn và tạo điều kiện để đơn vị tiến công, tiêu diệt nhiều phương tiện và binh lính Âu-Phi.

Cũng trong tháng 8-1949, Trung đoàn 174 – Trung đoàn Cao-Bắc-Lạng được thành lập. Ông được điều động làm cán bộ trung đội thuộc Tiểu đoàn 249.

Từ tháng 7-1952 đến tháng 1-1953, Đàm Văn Ngụy theo học Khóa 7 Trường Lục quân Việt Nam. Sau khi hoàn thành khóa học, ông tiếp tục trưởng thành trên con đường chỉ huy, lần lượt đảm nhiệm chức vụ Đại đội phó rồi Đại đội trưởng Trung đoàn 176, Đại đoàn 316.

Sáu giờ truy kích biệt kích

Một trong những câu chuyện thể hiện rõ sự quyết đoán của Đàm Văn Ngụy diễn ra vào đầu năm 1953.

Khi đơn vị đang cơ động để bao vây, tiến công khu vực Nà Sản, Sơn La, một đại đội biệt kích Pháp bất ngờ tập kích bộ phận quân y phía sau.

Trước tình huống khẩn cấp, Đàm Văn Ngụy nhanh chóng tập hợp lực lượng, tổ chức truy kích đối phương trong rừng. Cuộc truy đuổi kéo dài hơn 6 giờ, kết quả lực lượng của ông tiêu diệt 14 biệt kích Pháp, góp phần bảo vệ đội hình phía sau của đơn vị.

Giữ vững biên giới Việt – Lào

Trong Thu-Đông 1953-1954, trên cương vị cán bộ chỉ huy đại đội, Đàm Văn Ngụy tham gia nhiều trận tiễu phỉ tại khu vực biên giới Việt-Lào.

Không chỉ tổ chức chiến đấu, ông còn chú trọng công tác vận động. Kết quả, lực lượng của ông vừa tiêu diệt nhiều toán phỉ, góp phần giữ gìn an ninh khu vực biên giới, vừa vận động được 70 người trong lực lượng phỉ buông súng trở về.

Đây là nét đáng chú ý trong quá trình chiến đấu của Đàm Văn Ngụy: bên cạnh khả năng sử dụng lực lượng quân sự, ông còn biết kết hợp chiến đấu với vận động, thuyết phục đối phương.

Anh hùng ở tuổi 29

Tháng 6-1954, Đàm Văn Ngụy được thăng làm Tiểu đoàn phó.

Ngày 7-5-1956, khi mới 29 tuổi, ông được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tặng Huân chương Quân công hạng Ba và phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Khi được tuyên dương Anh hùng, Đàm Văn Ngụy là Tiểu đoàn phó, phụ trách Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 11, Trung đoàn 176, Đại đoàn 316.

Tiếp tục cuộc đời binh nghiệp

Được tuyên dương Anh hùng không phải là điểm kết thúc hành trình quân ngũ của Đàm Văn Ngụy.

Tháng 3-1957, ông được cử theo học tại Trường Quân sự Trung cao Nam Kinh. Tháng 2-1960, ông được bổ nhiệm làm Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 2. Đầu năm 1962, ông tiếp tục tham gia chiến đấu tại Mặt trận Thượng Lào.

Năm 1964, khi đơn vị được tổ chức lại ở cấp sư đoàn, ông đảm nhiệm chức vụ Trung đoàn phó. Đến tháng 10-1965, Đàm Văn Ngụy được bổ nhiệm làm Trung đoàn trưởng Trung đoàn 174, Sư đoàn 316, mang quân hàm Thiếu tá.

Từ người cán bộ tiểu đội chiến đấu tại Đồng Đăng năm 1946 đến cán bộ trung đoàn, chặng đường ấy phản ánh quá trình trưởng thành của một người lính được tôi luyện liên tục qua thực tiễn chiến trường.

Dấu ấn người Anh hùng

Điểm nổi bật trong những năm kháng chiến chống Pháp của Đàm Văn Ngụy không nằm ở một chiến công duy nhất. Đó là một chuỗi nhiệm vụ khó khăn: chặn địch để đồng đội rút lui, xung phong đánh xe thiết giáp, truy kích biệt kích trong rừng, chiến đấu bảo vệ biên giới và vận động đối phương buông súng.

Từ những trận đánh ở Đồng Đăng, Cơn Pheo, Lũng Vài, đến những cuộc hành quân ở Nà Sản và biên giới Việt-Lào, Đàm Văn Ngụy từng bước trưởng thành từ người chiến sĩ thành người cán bộ chỉ huy.

Sau này, ông tiếp tục phát triển trong quân đội và được phong quân hàm Trung tướng. Nhưng những năm tháng chống thực dân Pháp vẫn là một phần đặc biệt trong cuộc đời ông – quãng thời gian tạo nên bản lĩnh của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đàm Văn Ngụy.