Dẫn con cháu nghe chuyện bờ suối năm xưa

Dẫn con cháu ra bờ suối

Một buổi chiều không vội.

Ông Nguyễn Văn Tĩnh dắt cháu ra bờ suối.

Không phải để chơi.

“Ra đây ông kể chuyện,” ông nói.

Bờ suối nay rất hiền

Nước chảy êm.

Cỏ mọc xanh.

Trẻ con chạy nhảy.

“Ngày xưa không thế đâu,” ông bảo.

Cháu nhìn ông, chưa hiểu.

Không kể chuyện bom ngay

Ông không nói bom trước.

Ông chỉ nói về nước.

Về đá trơn.

Về chỗ sâu.

“Ngày xưa, đi sai một bước là nguy hiểm,” ông kể.

Cháu hỏi: ‘Có sợ không ông?’

Ông im lặng một lúc.

Rồi gật đầu.

“Sợ chứ,” ông nói.

“Nhưng không đi thì bộ đội không qua được.”

Chỉ kể những điều vừa đủ

Ông không kể tiếng bom nổ sát tai.

Không kể máu.

Không kể người ngã.

“Trẻ con nghe vậy là ám ảnh,” ông nói.

Chỉ kể rằng:
“Qua được là mừng lắm.”

Nơi ông từng đứng chờ

Ông chỉ xuống bờ đất.

“Chỗ này ông đứng,” ông nói.

“Đứng chờ ai?” – cháu hỏi.

“Chờ bộ đội,” ông đáp.

Cháu hỏi tiếp: ‘Sao không đi cùng?’

Ông cười.

“Có người phải ở lại,” ông nói.

“Nếu ai cũng đi thì ai chờ?”

Dòng suối là người bạn cũ

Ông gọi suối là “bạn”.

Cháu ngạc nhiên.

“Bạn giúp che chân bộ đội,” ông giải thích.

“Bạn giúp họ sống.”

Không cần nói lớn

Ông nói rất khẽ.

Như sợ suối nghe thấy.

“Ngày xưa, nói to là nguy hiểm,” ông giải thích.

Cháu cũng nói nhỏ theo.

Ký ức truyền qua cách nói

Không cần giảng dài.

Chỉ vài câu.

Nhưng cháu nhớ.

“Ông kể là cháu hiểu,” cháu nói.

Cháu hỏi: ‘Giờ còn bom không?’

Ông lắc đầu.

“Không còn bom,” ông nói.

“Nhưng phải nhớ vì sao có hòa bình.”

Bờ suối thành bài học

Không sách vở.

Không bảng đen.

Bờ suối là bài học.

Dạy rằng:
hòa bình không tự nhiên mà có.

Ông không mong cháu nhớ hết

Ông không cần cháu nhớ từng chi tiết.

Chỉ mong khi lớn lên,
cháu nhìn bờ suối
biết trân trọng.

Ký ức được trao lại

Chiến tranh qua rồi.

Nhưng ký ức không mất.

Nó được trao lại
bằng những buổi chiều yên bình
bên bờ suối làng.

Không ồn ào.

Không giáo điều.

Chỉ đủ để thế hệ sau
biết rằng
mảnh đất mình đang sống
đã từng được giữ bằng sự im lặng và can đảm.