Dân công hỏa tuyến - Cô gái Thái và những chuyến vượt đèo Mã Pí Lèng
Bà Lò Thị Ngần, người dân tộc Thái, nguyên dân công hỏa tuyến tỉnh Hà Giang (1952-1954). Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, bà cùng đồng bào các dân tộc Tây Bắc đã vượt đèo Mã Pí Lèng hiểm trở, vận chuyển lương thực, vũ khí tiếp tế cho bộ đội.
Năm 1952, khi cuộc kháng chiến chống Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt, cô gái Thái Lò Thị Ngần (quê Hà Giang) tham gia dân công hỏa tuyến, làm nhiệm vụ vận chuyển lương thực, đạn dược từ hậu phương lên chiến trường Điện Biên Phủ.
"Ngày ấy, chúng tôi phải vượt đèo Mã Pí Lèng - một trong tứ đại đỉnh đèo của vùng Tây Bắc. Đèo cao, vực sâu, đường dốc dựng đứng. Mỗi người phải gánh 30-40kg, có người dùng xe đạp thồ chở cả tạ hàng. Trời mưa rét, đường trơn trượt, nhiều người bị ngã xuống vực" - bà Ngần nhớ lại.
Những ngày tháng ấy, bà và đồng bào các dân tộc Thái, Mông, Dao đã cùng nhau vượt qua muôn vàn gian khổ. "Chúng tôi vừa đi vừa hát, hát bằng tiếng Thái, tiếng Mông. Có những bài hát cổ vũ tinh thần, có những bài hát về tình yêu quê hương. Tiếng hát vang vọng giữa núi rừng, xua tan mệt mỏi, giá lạnh" .
Kỷ niệm nhớ nhất là lần bà cùng đoàn dân công vượt đèo trong đêm tối, khi máy bay Pháp bắn phá ác liệt. "Đang đi, nghe tiếng máy bay, chúng tôi phải tìm chỗ ẩn nấp. Khi máy bay qua, lại tiếp tục lên đường. Có người hy sinh, chúng tôi mai táng tạm bên đường rồi đi tiếp. Ai cũng chỉ nghĩ một điều: phải đưa hàng vào kịp cho bộ đội" .
Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, bà Ngần trở về bản, tiếp tục cuộc sống nương rẫy. "Tôi tự hào vì đã góp phần nhỏ bé vào chiến thắng lịch sử của dân tộc. Mỗi lần qua đèo Mã Pí Lèng, tôi lại nhớ về những ngày tháng ấy, nhớ về đồng bào, đồng đội" .
