DÂN CÔNG HƯNG YÊN VÁ ĐƯỜNG SAU MỖI TRẬN BOM

Bom vừa dứt tiếng,
dân công đã ra đường.

Không đợi trời sáng.
Không chờ lệnh gọi tên.

Sau trận bom là việc của dân công

“Mỹ đánh đường ban ngày,” bà Phạm Thị Lý kể,
“dân công làm đường ban đêm.”

Cứ nghe bom ngớt, tiếng còi báo yên vừa dứt, mọi người lại gánh cuốc, xẻng, quang thúng ra tuyến.

Con đường tan nát

Mặt đường bị xé toạc.
Hố bom sâu ngập nước, bùn nhão tràn ra hai bên.

“Có chỗ hố rộng bằng cả gian nhà,” bà Lý nói.

Không vá kịp, xe không qua được.

Vá đường trong đêm tối

Không đèn pin.
Chỉ có đèn dầu che kín ánh sáng.

Dân công làm việc trong bóng tối đặc quánh.

“Nghe tiếng cuốc chạm đá là biết đã đến đáy,” bà Lý kể.

Đất đá từ đâu mà có

Đất đào từ ven ruộng, bờ mương.
Đá nhặt từ bãi sông, taluy dương.

Gánh từng gánh đất đổ xuống hố bom.

“Gánh không nổi thì kéo,” bà Lý nói.

Bom chưa nổ hết

Có bom nổ chậm.

Dân công vừa vá vừa lo.

“Thấy đất rung là bỏ chạy,” bà nhớ lại.

Nhưng rồi lại quay về, vì đường chưa xong.

Người ngã xuống bên hố bom

Không phải ai cũng kịp tránh.

Có người đang san đất thì bom nổ.

“Chỉ nghe tiếng ‘ầm’ rồi không thấy người nữa,” bà Lý nói, mắt rưng rưng.

Không có thời gian để khóc

Đường phải thông trước giờ xe chạy.

Người mất được kéo sang một bên.

“Làm xong mới khóc,” bà nói khẽ.

Tiếng xe là phần thưởng

Khi xe quân sự lăn bánh qua đoạn đường vừa vá xong,
dân công đứng nép hai bên.

“Nghe tiếng xe là thấy ấm lòng,” bà Lý kể.

Đường thông – mình còn sống.

Mỗi hố bom là một lần thử thách

Có đêm vá đến ba, bốn hố.

Mồ hôi trộn với bùn đất.

“Không biết mệt là gì,” bà nói.

Trở về khi trời sáng

Trời tang tảng sáng, dân công mới rời đường.

Vai sưng, tay rộp.

“Về nhà lại làm ruộng,” bà cười.

Con đường không còn, ký ức còn mãi

Sau chiến tranh, con đường được mở rộng, trải nhựa.

Những hố bom đã lấp.

Nhưng trong ký ức bà Lý, từng hố vẫn còn nguyên.

Những người giữ mạch giao thông

Dân công không cầm súng.

Nhưng họ giữ cho con đường không chết.

Và khi con đường còn sống,
chiến trường còn hy vọng.