Dân công "kéo pháo" Điện Biên Phủ – Những bước chân không mỏi
Tháng 12/1953, ông Tình khi đó 22 tuổi, cùng hàng nghìn dân công Thái – Mèo – Kinh đã hăng hái tham gia phục vụ Chiến dịch Điện Biên Phủ. Nhiệm vụ chính của ông: kéo pháo từ rừng núi vào trận địa. Hơn 80 ngày đêm "xẻ núi, băng rừng", đôi vai trần của ông và đồng đội đã góp phần làm nên chiến thắng "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu" ngày 7/5/1954.
Khi cả nước đang đón Tết Nguyên đán, dân công hỏa tuyến - đang hì hục kéo những khẩu pháo 105mm từ núi C1 (nay thuộc xã Pá Khoang) sang trận địa phía Tây của lòng chảo Mường Thanh. Dưới sự chỉ huy của Trung đoàn 45 (Đại đoàn 351), mỗi khẩu pháo nặng hơn 2 tấn phải kéo bằng tay qua suối Nậm Rốm và những con dốc dựng đứng. Đêm lạnh cắt da, nhưng mồ hôi chúng tôi ướt đẫm lưng áo.
Tôi nhớ một kỷ niệm: giữa dốc Ếch, dây kéo bị tuột, pháo suýt đổ xuống vực. Anh Bình - dân công người Kinh ở Thanh Hóa - liền lấy cả người mình làm điểm tựa, dùng tay không giữ bánh pháo. Hai ngón tay anh đứt lìa, máu chảy đỏ đất, nhưng anh không kêu một tiếng. Anh chỉ bảo chúng tôi: 'Còn răng còn cười, còn pháo còn đánh thằng Pháp'. Tết năm đó, chúng tôi ăn Tết muộn vào ngày 15 tháng Giêng, bên nồi cháo nấu với măng rừng, nhưng ai cũng vui vì biết những khẩu pháo mình kéo đã góp phần bắn cháy đồi A1, góp phần bắt sống tướng De Castries."
Sau chiến thắng, ông Tình trở về bản, làm nông, và được tặng thưởng Huân chương Kháng chiến hạng Ba. Ở tuổi 93, ông vẫn kể lại những câu chuyện năm ấy cho con cháu, như một "cuốn băng ghi hình sống" của lịch sử.
