Dân quân du kích ta có truyền thống rất vẻ vang: già trẻ, gái trai, đều anh dũng đánh giặc, cứu nước cứu nhà; tài giỏi mưu trí, lấy ít thắng nhiều.”

Ngày 30-10-1968, Bác Hồ viết “Thư gửi các chiến sĩ dân quân du kích”. Trong thư Bác khen ngợi: “Dân quân du kích ta có truyền thống rất vẻ vang: già trẻ, gái trai, đều anh dũng đánh giặc, cứu nước cứu nhà; tài giỏi mưu trí, lấy ít thắng nhiều.”

Thời chiến, dân quân tự vệ và du kích là lực lượng chiến lược trong chiến tranh nhân dân, xây dựng nền quốc phòng toàn dân, làm nòng cốt cho toàn dân đánh giặc bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ địa phương, đơn vị theo kế hoạch tác chiến của khu vực phòng thủ.

Sớm nhận rõ được sức mạnh của cách mạng bắt nguồn từ quần chúng, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề ra chủ trương “vũ trang công nông”. Kế thừa truyền thống “trăm họ là binh”, “cả nước chung sức đánh giặc” của dân tộc, lực lượng dân quân tự vệ và du kích đã chiến đấu kiên cường, mưu trí, dũng cảm, lập nhiều chiến công to lớn, góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân vào toàn quân làm nên Cách mạng Tháng Tám năm 1945, thắng lợi của hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, giành độc lập tự do, thống nhất nước nhà.

Bước vào thời bình, lực lượng dân quân tự vệ có nhiệm vụ vừa lao động sản xuất, vừa tham gia bảo vệ sản xuất, phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai; đồng thời phối hợp với lực lượng an ninh cơ sở giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở địa phương, cơ sở; tham gia xây dựng cơ sở vững mạnh toàn diện góp phần xây dựng khu vực phòng thủ địa phương ngày càng vững chắc. Ở biên giới, biển, đảo, dân quân tự vệ phối hợp với Bộ đội Biên phòng giữ vững chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và an ninh biên giới của Tổ quốc. Đặc biệt là trong cuộc chiến chống đại dịch Covid-19 hiện nay của nước ta, những chiến sĩ sao vuông từ già trẻ, gái trai xung phong tình nguyện trên mặt trận phòng, chống dịch cùng các lực lượng tuyến đầu ngày đêm vừa tham gia chống dịch, vừa hỗ trợ vận chuyển lương thực tiếp tế cho người dân. Không chỉ vậy, lực lượng dân quân còn giúp đỡ người dân thu hoạch nông sản, tham gia tuần tra nơi biên giới, bắt giữ tội phạm và ngăn chặn vượt biên trái phép, kiểm soát tình hình dịch bệnh lây lan qua tuyến biên giới.

Trải qua hơn 86 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ dân quân tự vệ đã hết lòng trung thành với Tổ quốc, với nhân dân, với sự nghiệp cách mạng của Đảng. Qua các thời kỳ đã có 370 tập thể và 284 cán bộ, chiến sĩ dân quân tự vệ được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân và nhiều phần thưởng cao quý khác. Năm 2015, Dân quân tự vệ Việt Nam được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Sao Vàng. (Theo Báo Quân đội nhân dân)

Với những thành tích đạt được, Dân quân tự vệ Việt Nam thật xứng đáng với lời khen ngợi của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Dân quân tự vệ và du kích là lực lượng của toàn dân tộc, là một lực lượng vô địch, là bức tường sắt của Tổ quốc. Vô luận địch nhân hung bạo thế nào, hễ đụng vào lực lượng đó, bức tường đó, thì địch nào cũng phải tan rã”.