ĐẶNG ÁI VIỆT – HÀNH TRÌNH DÙNG NÉT VẼ GÌN GIỮ KÝ ỨC VỀ MẸ

Có những người lưu giữ lịch sử bằng những trang sách, những thước phim hay các hiện vật quý giá. Với họa sĩ, Anh hùng Lao động Đặng Ái Việt, bà lựa chọn một cách rất riêng: dùng những nét ký họa để lưu lại chân dung các Mẹ Việt Nam Anh hùng, qua đó góp phần gìn giữ ký ức về những hy sinh lớn lao cho độc lập, tự do của dân tộc.

Họa sĩ Đặng Ái Việt, tên khai sinh Đặng Thị Bông, sinh ngày 16/11/1948, quê tại xã Tân Bình, huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang. Năm 1964, bà tham gia lớp hội họa tại Trung ương Cục miền Nam, sau đó công tác tại Báo Phụ nữ Giải phóng. Sau ngày đất nước thống nhất, bà tiếp tục học tập và tốt nghiệp Trường Đại học Mỹ thuật TP.HCM năm 1981, rồi có nhiều năm gắn bó với công tác giảng dạy mỹ thuật.

Sau khi nghỉ hưu, thay vì chọn cuộc sống an nhàn, bà bắt đầu một hành trình đặc biệt. Ngày 19/2/2010, Đặng Ái Việt chính thức lên đường thực hiện những bức ký họa đầu tiên về các Mẹ Việt Nam Anh hùng. Hành trang của bà giản dị với giấy, màu, bút vẽ và chiếc xe máy nhỏ. Từ đó, bà rong ruổi qua nhiều vùng miền, từng bước đi khắp 63 tỉnh, thành phố để tìm gặp và vẽ chân dung các Mẹ.

Đó thực sự là một cuộc chạy đua với thời gian. Nhiều Mẹ đã tuổi cao, sức yếu, vì vậy bà luôn mong có thể đến gặp các Mẹ khi còn kịp. Hành trình ấy không ít lần đưa bà qua những con đường đèo dốc, mưa lớn, sạt lở hay những vùng xa xôi, nhưng khó khăn không khiến bà dừng bước.

Điều đặc biệt trong mỗi lần gặp gỡ là bà không vội cầm cọ. Đặng Ái Việt dành thời gian trò chuyện, lắng nghe câu chuyện cuộc đời của từng Mẹ, từ những mất mát trong chiến tranh đến nỗi nhớ những người con đã hy sinh. Qua đó, bà cố gắng đưa vào từng nét vẽ không chỉ hình dáng bên ngoài mà cả nghị lực, sự chịu đựng và chiều sâu tâm hồn của các Mẹ.

Sau hơn 14 năm thực hiện hành trình, đến tháng 7/2024, bà cho biết đã trực tiếp gặp và ký họa chân dung 3.157 Mẹ Việt Nam Anh hùng. Gần 3.000 tác phẩm sau đó được bà trao tặng Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam để tiếp tục lưu giữ, giới thiệu và phát huy giá trị.

Những tác phẩm ấy không chỉ được bảo tồn trong bảo tàng mà còn đang được ứng dụng công nghệ để lan tỏa rộng hơn. Đến năm 2025, hơn 3.000 bức chân dung đã được số hóa cùng thông tin và câu chuyện về từng Mẹ, qua đó góp phần giáo dục thế hệ trẻ về lòng biết ơn, tình yêu quê hương và niềm tự hào dân tộc.

Ghi nhận những đóng góp đặc biệt ấy, theo Quyết định số 2015/QĐ-CTN ngày 13/11/2020 của Chủ tịch nước, Đặng Ái Việt được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới; lễ trao danh hiệu được tổ chức ngày 14/4/2021.

Hành trình của họa sĩ Đặng Ái Việt là một câu chuyện đẹp về lòng biết ơn, sự bền bỉ và tinh thần cống hiến. Bằng cây cọ và tình cảm chân thành, bà đã góp phần lưu giữ hình ảnh những người Mẹ đã chịu những mất mát lớn lao vì Tổ quốc. Những nét vẽ ấy trở thành cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, để thế hệ trẻ hôm nay thêm trân trọng giá trị của hòa bình và ý thức hơn về trách nhiệm của mình đối với quê hương, đất nước.