Đặng Châu Tuệ người lãnh đạo đầu tiên của chiến khu Ngọc Trạo
Đặng Châu Tuệ là một trong những cán bộ cách mạng giữ vai trò quan trọng trong quá trình xây dựng Chiến khu du kích Ngọc Trạo (Thạch Thành, Thanh Hóa) năm 1941. Ông được giao phụ trách Ban lãnh đạo chiến khu và sau đó trực tiếp làm Chỉ huy trưởng Đội du kích Ngọc Trạo.
Giữa năm 1941, Tỉnh ủy Thanh Hóa quyết định xây dựng căn cứ cách mạng ở vùng Đông Bắc tỉnh. Đặng Châu Tuệ, Đặng Văn Hỷ và Trần Tiến Quân được giao phụ trách khu vực này và khảo sát, xây dựng cơ sở tại Ngọc Trạo.
Cuối tháng 7/1941, Ban lãnh đạo Chiến khu Ngọc Trạo được thành lập. Một số tài liệu ghi tên Đặng Châu Tuệ, Đặng Văn Hỷ và Trịnh Huy Lãn (Trần Tiến Quân); Đặng Châu Tuệ phụ trách chung.
Do tình hình căn cứ có nguy cơ bị lộ, ngày 18/9/1941, lực lượng được chuyển về Hang Treo. Đêm 19/9/1941, tại đây, Đội du kích Ngọc Trạo chính thức ra đời với 21 chiến sĩ, được tổ chức thành 3 tiểu đội.
Đặng Châu Tuệ được giao làm Chỉ huy trưởng. Đây được xem là đơn vị vũ trang thoát ly đầu tiên của Đảng bộ và Nhân dân Thanh Hóa, đánh dấu bước phát triển quan trọng của lực lượng vũ trang cách mạng tỉnh.
Dưới sự lãnh đạo của Ban chỉ huy, lực lượng Ngọc Trạo được tổ chức, huấn luyện và phát triển nhanh. Từ 21 chiến sĩ ban đầu, lực lượng tăng lên hàng chục chiến sĩ chỉ trong thời gian ngắn. Các hoạt động bao gồm huấn luyện quân sự, canh gác, tuyên truyền, bảo vệ cơ sở và xây dựng lực lượng vũ trang. Đặc biệt, trong các tài liệu và hiện vật tại Nhà truyền thống Chiến khu du kích Ngọc Trạo, tên Đặng Châu Tuệ được đặt gắn với vị trí Chỉ huy trưởng, cùng Đặng Văn Hỷ và Trịnh Huy Lãn – ba cán bộ lãnh đạo tiêu biểu của chiến khu.
Đặng Châu Tuệ tiếp tục hoạt động cách mạng sau thời kỳ Ngọc Trạo. Một nguồn tư liệu của tỉnh Quảng Ninh cho biết năm 1941 ông vào Thanh Hóa và được giao nhiệm vụ chỉ đạo thành lập Chiến khu du kích Ngọc Trạo; sau Cách mạng Tháng Tám 1945, ông từng giữ nhiều trọng trách, trong đó có Chủ tịch Ủy ban Hành chính lâm thời tỉnh Nam Định, Đại biểu Quốc hội khóa I và sau này công tác trong ngành tòa án.
