ĐẶNG CHIÊM
Tiến sĩ Đặng Chiêm – Một tấm gương tận tụy vì dân, vì nước
Trong dòng chảy lịch sử dân tộc Việt Nam, có những danh nhân không chỉ ghi dấu ấn bởi tri thức sâu rộng mà còn bởi tấm lòng hết lòng mưu cầu phúc lợi cho dân, cho nước. Một trong những nhân vật tiêu biểu ấy chính là Tiến sĩ Đặng Chiêm.
Tiến sĩ Đặng Chiêm sinh năm 1428, hiện chưa rõ năm mất. Ông vốn thuộc dòng dõi của danh tướng Đặng Dung thời Hậu Trần. Nguyên quán của ông tại huyện Thiên Lộc, tỉnh Hà Tĩnh (nay là huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh), về sau ông chuyển đến sinh sống tại xã Mạc Bồ, huyện Sơn Vi, phủ Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ. Là người nối nghiệp truyền thống gia đình, ông kiên trì rèn luyện kinh sử và đã đỗ Nhị giáp tiến sĩ trong khoa thi Quý Dậu năm 1453.
Trong sự nghiệp quan trường, Đặng Chiêm từng giữ chức Thừa Chính sứ ti Tham nghị ở vùng đất Hóa Châu. Tại đây, với tầm nhìn chiến lược và tinh thần trách nhiệm cao, ông đã dâng sớ điều trần lên triều đình gồm 5 việc lớn:
Tăng cường phòng thủ cửa bể Tư Dung (ngày nay là cửa Tư Hiền, tỉnh Thừa Thiên) để bảo vệ an ninh vùng duyên hải.
Lấp Nhuyễn hải khẩu (nay là cửa Thuận An, tỉnh Thừa Thiên) nhằm ổn định dòng chảy và địa thế quân sự.
Mở cửa bể Liên Cừ (nay thuộc xã Thủy Liên, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình) tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương và đời sống người dân.
Bãi bỏ chức Nguyên đầu thuế sứ vì nhận thấy chức vụ này không đem lại lợi ích thiết thực mà còn gây hao tốn công quỹ của nhà nước.
Chiêu tập những người lưu lạc để đưa vào khai khẩn ruộng hoang ở châu Bố Chính (Quảng Bình), giúp dân ổn định cuộc sống và mở rộng diện tích canh tác.
Những đề xuất của ông đều xuất phát từ thực tiễn đời sống và tinh thần vì dân vì nước. Sự tận tụy, liêm chính cùng tấm lòng vì lợi ích chung đã giúp Tiến sĩ Đặng Chiêm nhận được sự kính trọng và coi trọng đặc biệt từ các sĩ phu đương thời. Không chỉ bản thân có đóng góp to lớn, ông còn giáo dưỡng thế hệ sau nối tiếp truyền thống gia đình; con trai ông là Đặng Minh Khiêm nổi tiếng về thơ văn đương thời và đã làm đến chức Thượng thư Bộ Lễ.
Tóm lại, Tiến sĩ Đặng Chiêm là hình mẫu của một quan lại trí tuệ, bản lĩnh và tận tụy. Cuộc đời cùng những đóng góp thiết thực của ông cho đất nước vẫn là bài học quý báu về tinh thần trách nhiệm và lòng yêu nước cho thế hệ hôm nay và mai sau.
