Đảng Cộng sản Đông chủ trương xây dựng lực lượng cách mạng
Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng và sự thành công của cách mạng chủ yếu phụ thuộc vào việc tập hợp được quần chúng, xây dựng được lực lượng cách mạng trong quần chúng. Tư tưởng về xây dựng lực lượng cách mạng là cơ sở lý luận và bài học thực tiễn quý báu mà Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại cho Đảng và nhân dân Việt Nam.
Xuất phát từ đặc điểm của xã hội Việt Nam đầu thế kỷ XX, nơi thực dân Pháp đặt ách thống trị trên các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và tất cả các giai cấp, tầng lớp trong xã hội đều bị cai trị, áp bức, bóc lột. Vì vậy, ở Việt Nam, độc lập dân tộc là lợi ích chung của toàn dân tộc và tất cả các giai tầng trong xã hội đều có khả năng tham gia phong trào giải phóng dân tộc.
Trong Chánh cương vắn tắt của Đảng, Sách lược vắn tắt của Đảng do Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị và được thông qua tại Hội nghị thành lập Đảng (đầu năm 1930) nêu rõ: "Đảng… phải thu phục cho được đại bộ phận giai cấp mình, phải làm cho giai cấp mình lãnh đạo được dân chúng… Đảng phải hết sức liên lạc với tiểu tư sản, trí thức, trung nông, Thanh niên, Tân Việt... để kéo họ đi vào phe vô sản giai cấp... ". Thực hiện chủ trương này, ngay sau đó phong trào cách mạng 1930-1931 đã bùng lên, mà đỉnh cao là cao trào Xô viết Nghệ - Tĩnh. Lần đầu tiên giai cấp công nhân và nông dân phối hợp đấu tranh kiên cường, anh dũng chống thực dân, phong kiến. Tuy nhiên, phong trào này đã bị thực dân Pháp dập tắt, bằng những hành động khủng bố trắng.
Sự khủng bố khốc liệt của thực dân Pháp trong những năm 1931-1935 gây tổn thất rất lớn cho phong trào cách mạng. Hầu hết các cấp bộ Đảng cùng các đảng viên trong phong trào bị địch bắt, bị thủ tiêu hoặc cầm tù. Sự khủng bố trắng của kẻ thù gây tổn thất to lớn cho phong trào cách mạng nên chủ trương mở rộng thực lực cách mạng Đảng chưa thực hiện được.
Trong những năm 1936-1939 tình hình quốc tế có những yếu tố mới tác động đến cuộc đấu tranh cách mạng của nhân dân Việt Nam. Đảng Cộng sản Đông Dương kịp thời chuyển hướng chỉ đạo cách mạng, tạm gác mục tiêu giải phóng dân tộc, tập trung xây dựng lực lượng cách mạng, lôi kéo quảng đại quần chúng vào mục tiêu đấu tranh, cụ thể là chống phản động thuộc địa, chống phát xít và chiến tranh, đòi tự do, dân chủ, cơm áo, hòa bình
Đảng cũng chủ trương sửa chữa những hạn chế, khuyết điểm của công tác tuyên truyền và vận động cách mạng trong những năm 1930-1935. Trong “Thư công khai của Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương gửi các đồng chí toàn Đảng” đã viết: “Những đồng chí hiểu lầm rằng công tác tổ chức đảng bộ là quan trọng, còn công tác quần chúng là phụ thuộc, nên họ hoàn toàn phân khai công tác đảng với công tác quần chúng. Vì lẽ đó mà cứ cặm cụi tổ chức đảng viên trong xó tối, mà quên hẳn công tác vận động quần chúng, vì chính sách đóng cửa do đó mà Đảng ít phát triển, ít có liên lạc với quần chúng cũng do đó mà các đảng bộ ...”
Để khắc khục tình trạng trên, Đảng yêu cầu các đảng bộ hạ cấp5 cần biết tự vận động và phát triển công tác tuyên truyền, phái người vào cơ quan tuyên truyền của các đảng phái, công khai tuyên truyền chủ nghĩa xã hội ở các đảng phái đó, gặp các ngày cách mạng tranh đấu cần nhanh chóng tuyên truyền luận cương chính trị, phân phát truyền đơn, dán biểu ngữ khắp nơi.
Từ tháng 6-1936 đến cuối năm 1936, Đảng đã phát hành thư công khai của Trung ương Đảng gửi toàn Đảng và một số tài liệu tuyên truyền để hướng dẫn, giải thích về việc chuyển hướng chỉ đạo chiến lược, sách lược và chủ trương về cuộc vận động Đông Dương Đại hội. Các tài liệu tuyên truyền trên, nhất là cuốn sách Chung quanh vấn đề chiến sách mới đều vạch rõ: “Mặt trận nhân dân phản đế là cuộc liên hợp hết các giai cấp trong toàn dân tộc bị áp bức đặng tranh đấu đòi những đều quyền lợi hàng ngày cho toàn dân, chống chế độ thuộc địa vô nhân đạo, để dự bị điều kiện cho cuộc vận động dân tộc giải phóng được phát triển”
Đối với các tổ chức quốc gia và cải lương, Đảng vừa lôi kéo, hợp tác, vừa đấu tranh chống lại mặt tiêu cực và mưu đồ tranh giành quyền lãnh đạo của họ. Năm 1936, nhân dịp kỷ niệm Ngày Quốc tế Lao động (1-5), cùng với việc nêu các khẩu hiệu đấu tranh, Đảng kêu gọi thành lập Mặt trận thống nhất. Đảng phát hành “Thư ngỏ của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương gửi Việt Nam Quốc dân Đảng và gửi tất cả các nhóm và các tổ chức cách mạng quốc gia, các nhóm chống đế quốc, các tổ chức cải lương và phản động, các phần tử cách mạng biệt lập ở Đông Dương”
Về công tác Mặt trận trong tình hình mới, tùy theo điều kiện từng nơi có thể lập Mặt trận “từ trên xuống dưới, hay từ dưới lên rồi sau sẽ thống nhất lên trên”. Quan trọng là phải xây dựng cơ sở cho Mặt trận, nghĩa là phải tuyên truyền phát triển rộng rãi các hội quần chúng công khai, nửa công khai rồi cử đại biểu vào tham gia các Ủy ban hay Mặt trận. Chủ trương của Đảng là lập Mặt trận rộng rãi bao gồm không những đại đa số nhân dân trong nước mà cả những người Pháp dân chủ thống nhất hành động theo chương trình chung.
Hội nghị Trung ương tháng 9-1937 và HNTƯ tháng 3-1938 đã kiểm điểm tình hình các mặt, chỉ ra những khuyết điểm, sai lầm trên công tác tuyên truyền: phê phán khuynh hướng cô độc, hẹp hòi trong tranh đấu và sự thỏa hiệp với nhóm Tờrốtkít của một số cán bộ ở Nam Kỳ.
