Đặng Đình Hồ – người chỉ huy mở cửa căn cứ Hồng Cúm

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, phân khu Hồng Cúm nằm ở phía nam tập đoàn cứ điểm, có sân bay, pháo binh và hệ thống công sự kiên cố. Đêm mở đầu đợt tiến công cuối cùng, Trung đội phó Đặng Đình Hồ đã chỉ huy đơn vị phá hàng rào, mở đường đánh vào khu C. Dù bị thương ở mắt và tay phải, ông vẫn ở lại trận địa cho đến khi cửa mở được hoàn thành.

Đặng Đình Hồ sinh năm 1925, quê ở xã Thanh Bình, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Chứng kiến quê hương bị tàn phá và người dân bị giết hại, ông tham gia cách mạng rồi nhập ngũ năm 1950, chiến đấu trong Trung đoàn 57, Đại đoàn 304. Trước Điện Biên Phủ, ông đã lập công tại nhiều trận đánh như Đồi Mồi trong Chiến dịch Hòa Bình, Lạc Quần trong Chiến dịch Hà Nam Ninh và Tuy Lộc Thượng ở Ninh Bình.

Đồng đội khâm phục Đặng Đình Hồ bởi tác phong chiến đấu nhanh, mạnh và quyết đoán. Ở Điện Biên Phủ, Trung đoàn 57 được giao bao vây, chia cắt phân khu Hồng Cúm, ngăn nơi đây liên lạc với trung tâm Mường Thanh và vô hiệu hóa sân bay. Hệ thống chiến hào của ta từng bước tiến sát, nhưng để chiếm được các khu phòng thủ, bộ đội vẫn phải vượt qua nhiều lớp dây thép gai dưới hỏa lực đại liên và pháo binh.

Nửa đêm 1/5/1954, pháo binh quân ta đồng loạt bắn vào sở chỉ huy và trận địa pháo Hồng Cúm. Tiểu đoàn của Đặng Đình Hồ chia thành hai mũi tiến công khu C: mũi chính của Đại đội 60 đánh từ phía đông bắc, mũi phụ đánh từ phía đông nam. Ông cùng các chiến sĩ bí mật áp sát hàng rào, phá dây kẽm gai và dùng súng không giật bắn sập hai ụ đại liên của đối phương.

Ở một hướng khác, trung đội bộc phá của đơn vị bạn đã đánh hàng chục quả nhưng vẫn chưa mở xong cửa đột phá. Bãi dây thép gai quá dày, trong khi hướng cửa mở bị lệch. Quân Pháp nhanh chóng tập trung hỏa lực bắn dữ dội vào khu vực này, khiến nhiều chiến sĩ Tiểu đoàn 418 hy sinh. Nếu không mở được đường, bộ đội phía sau không thể xông vào tung thâm.

Trước tình thế ấy, Đặng Đình Hồ đề nghị đại đội cho đơn vị mình lên đánh thay. Nhưng bộc phá tại chỗ đã hết, lực lượng phải chờ tiếp tế. Trong lúc bám cửa mở, ông bị thương ở mắt phải và tay phải. Dù vậy, ông kiên quyết không rời vị trí, tiếp tục quan sát hỏa điểm, động viên đồng đội và tổ chức lực lượng chuẩn bị đánh tiếp.

Khi bộc phá được đưa lên, Đặng Đình Hồ trực tiếp chỉ huy các chiến sĩ đánh nối tiếp qua từng lớp rào. Những tiếng nổ phá tung chướng ngại, tạo thành cửa mở để bộ binh xông lên đánh thẳng vào bên trong cứ điểm. Sự có mặt của người chỉ huy đang bị thương ngay tại hướng nguy hiểm nhất đã cổ vũ toàn đơn vị tiếp tục tiến công.

Đến 2 giờ sáng 1/5/1954, quân ta làm chủ gần hết khu C và loại khỏi vòng chiến đấu khoảng 30 quân Pháp. Số còn lại rút vào các ụ súng và đoạn chiến hào cuối cùng dọc bờ sông để cố thủ. Việc chiếm khu C thu hẹp thêm phạm vi phòng ngự của Hồng Cúm, tạo thuận lợi cho các đơn vị tiếp tục siết chặt vòng vây trong những ngày cuối chiến dịch.

Tối 7/5, sau khi sở chỉ huy Mường Thanh đầu hàng, quân Pháp ở Hồng Cúm tìm đường rút chạy sang Lào nhưng bị các đơn vị của ta truy kích. Đến sáng 8/5, toàn bộ lực lượng rút chạy bị bắt, phân khu cuối cùng của tập đoàn cứ điểm bị xóa bỏ.

Với những chiến công trong kháng chiến chống Pháp, đặc biệt là hành động chỉ huy mở cửa khu C tại Hồng Cúm, Đặng Đình Hồ được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tháng 4/2024, thành phố Điện Biên Phủ đặt tên ông cho một tuyến đường. Tên đường ấy nhắc lại câu chuyện về người trung đội phó đã bị thương nhưng vẫn đứng tại cửa mở, dẫn đồng đội vượt qua hàng rào thép gai trong giờ phút quyết định.