ĐẶNG ĐỨC SONG – DŨNG SĨ ĐỒI XANH

Từ một chàng trai nghèo đến người lính

Đặng Đức Song sinh năm 1934 tại Cộng Hòa, Nam Sách, Hải Dương. Tuổi thơ của ông trải qua nhiều khó khăn; ông từng phải chăn trâu, làm thuê để giúp đỡ gia đình.

Tháng 4-1952, khi mới khoảng 18 tuổi, ông tình nguyện nhập ngũ.

Từ một người thanh niên chưa từng trải qua những trận đánh lớn, Đặng Đức Song dần trưởng thành trong quân ngũ và được giao nhiệm vụ chiến đấu, liên lạc, rồi trở thành chiến sĩ xung kích.

Đến với Điện Biên Phủ

Năm 1954, Đặng Đức Song cùng Đại đoàn 316 tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Ông là người phụ trách tổ súng máy của đơn vị thuộc Trung đoàn 98, được giao nhiệm vụ phòng ngự tại Đồi Xanh, khu vực án ngữ giữa Mường Thanh và Tà Lèng.

Đây là một vị trí mà quân ta phải giữ vững trước những đợt tiến công của đối phương.

Nhiệm vụ của những người lính trên Đồi Xanh rất rõ ràng: giữ trận địa, ngăn chặn các đợt tiến công và bảo vệ thế trận của đơn vị.

Trận chiến trên Đồi Xanh

Trong một trận đánh, lực lượng đối phương tổ chức tiến công vào khu vực do tổ của Đặng Đức Song phụ trách, có sự yểm trợ của xe tăng.

Đặng Đức Song cùng hai chiến sĩ là Danh và Chương được giao nhiệm vụ dùng súng trung liên ngăn chặn lực lượng tiến công.

Hai đợt tiến công bị đẩy lùi.

Nhưng trận chiến chưa kết thúc.

Đối phương tiếp tục tổ chức đợt tiến công mới. Trong lúc chiến đấu, một quả lựu đạn rơi xuống gần vị trí của Đặng Đức Song.

Theo hồi ức được Báo Quân đội nhân dân ghi lại, ông đã nhanh chóng hất quả lựu đạn trở lại phía đối phương rồi tiếp tục chiến đấu. Sau đó, ông phát hiện một sĩ quan chỉ huy ở khoảng cách khoảng 50m và dùng súng bắn vào vị trí đó.

Sự chống trả quyết liệt khiến lực lượng tiến công phải rút lui.

Từ những trận chiến như vậy, cái tên “Dũng sĩ Đồi Xanh” gắn với Đặng Đức Song.

Những ngày dài giữa trận địa

Chiến đấu ở Điện Biên Phủ không chỉ là những trận đánh trong vài giờ.

Có những thời điểm người lính phải sống trong giao thông hào, giữa bùn đất, pháo kích và thiếu thốn.

Theo tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, trong một nhiệm vụ tại khu vực đồi Mâm Xôi, Đặng Đức Song từng phải ngâm mình dưới giao thông hào ngập nước trong nhiều ngày để hoàn thành nhiệm vụ, tạo điều kiện cho lực lượng vu hồi tiến công làm chủ trận địa.

Những chi tiết ấy cho thấy một khía cạnh khác của chiến tranh: bên cạnh lòng dũng cảm trong khoảnh khắc quyết định còn là sự chịu đựng bền bỉ qua từng ngày, từng đêm.

Ngày 7 tháng 5 năm 1954

Ngày 7-5-1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ bước vào thời khắc cuối cùng.

Theo hồi ức của Đặng Đức Song được Báo Quân đội nhân dân ghi lại, sáng hôm đó, sau khi pháo 105mm của ta bắn yểm trợ, các đơn vị được lệnh xung phong. Quân ta nhanh chóng tiến lên, buộc lực lượng đối phương tại tập đoàn cứ điểm phải đầu hàng.

Sau 56 ngày đêm, chiến dịch kết thúc bằng thắng lợi của quân đội Việt Nam.

Đối với Đặng Đức Song, đó cũng là thời điểm khép lại những ngày chiến đấu ác liệt trên Đồi Xanh.

“Dũng sĩ Đồi Xanh”

Sau chiến dịch, những người chiến đấu tại Đồi Xanh được ghi nhận với danh hiệu “Dũng sĩ Đồi Xanh”.

Đặng Đức Song là một trong những người gắn bó với trận địa ấy từ những ngày chiến đấu ác liệt.

Ngày 7-5-1956, ông được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Năm 1958, ông cùng các anh hùng, chiến sĩ thi đua toàn quốc dự Đại hội Anh hùng, Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ II và được Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tại Phủ Chủ tịch.

Từ chiến trường trở về xây dựng đất nước

Chiến tranh kết thúc nhưng cuộc đời Đặng Đức Song không dừng lại ở Điện Biên Phủ.

Ông tiếp tục được học tập, đào tạo ở nước ngoài và sau đó đảm nhiệm nhiều công việc trong quân đội.

Ông từng giữ chức Giám đốc Nhà máy Thông tin M1, đơn vị sau này thuộc hệ thống công nghiệp – viễn thông quân đội.

Ở cương vị mới, người từng chiến đấu bằng khẩu súng máy trên Đồi Xanh chuyển sang một nhiệm vụ khác: góp phần xây dựng ngành thông tin liên lạc và cơ sở công nghiệp quốc phòng.

Người kể chuyện Điện Biên cho thế hệ trẻ

Khi nghỉ hưu, Đặng Đức Song tiếp tục tham gia công tác cựu chiến binh tại địa phương.

Ông cũng nhiều lần gặp gỡ học sinh, kể lại những ký ức về Điện Biên Phủ.

Năm 2014, tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, ông tham gia chương trình giao lưu với thế hệ trẻ và trực tiếp kể lại những ngày chiến đấu của mình tại Điện Biên Phủ.

Đó là một hình ảnh rất đẹp của người lính sau chiến tranh:

Từ người trực tiếp cầm súng bảo vệ trận địa trở thành người kể lại lịch sử cho những thế hệ chưa từng biết chiến tranh.

Đại tá, Anh hùng LLVT nhân dân Đặng Đức Song qua đời ngày 29-7-2023 tại Hà Nội.