Đặng Đức Song – người lính trong 24 Dũng sĩ Đồi Xanh

Trước khi Chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức mở màn, một trận đánh quyết liệt đã diễn ra tại cao điểm 781, nằm giữa Mường Thanh và bản Tà Lèng. Bộ đội ta gọi nơi này là Đồi Xanh vì trên đồi có nhiều cây. Sau những ngày pháo kích và tiến công liên tiếp của quân Pháp, cây cối bị đánh trụi, đất đá đỏ lộ ra, nhưng 24 cán bộ, chiến sĩ vẫn giữ vững trận địa. Trong số đó có người lính trẻ Đặng Đức Song.

Đặng Đức Song sinh năm 1934 tại xã Công Hòa, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương. Tháng 4/1952, ông tình nguyện nhập ngũ, làm chiến sĩ liên lạc rồi chiến sĩ xung kích. Tại Điện Biên Phủ, ông thuộc Trung đoàn 98, Đại đoàn 316 và đảm nhiệm tổ trưởng tổ súng máy.

Cuối năm 1953, khi quân Pháp nhảy dù xuống Điện Biên Phủ và gấp rút xây dựng tập đoàn cứ điểm, đơn vị của Đặng Đức Song hành quân đến phòng ngự Đồi Xanh. Bộ đội mất gần mười ngày đào hầm, giao thông hào và xây dựng công sự. Vị trí này án ngữ hướng từ Mường Thanh sang Tà Lèng, có ý nghĩa bảo vệ thế bao vây của quân ta.

Ngày 5/2/1954, quân Pháp từ Đồi Cháy tiến đến chân Đồi Xanh nhằm mở rộng vành đai phòng ngự. Trung đội tổ chức phản kích, buộc đối phương phải rút. Đến ngày 3/3, pháo binh Pháp bắn liên tiếp lên cao điểm. Đất đá bay mù mịt, nhiều cây lớn gãy đổ; sau mỗi loạt pháo, bộ binh lại tràn lên nhưng đều bị hỏa lực của quân ta chặn lại.

Trước đợt tiến công thứ ba, pháo địch bắn cấp tập làm sập nhiều hầm và nhiều đoạn hào. Một chiến sĩ hy sinh vì mảnh pháo. Khi bộ binh Pháp tiến sát trận địa và ném lựu đạn vào hào, Đặng Đức Song thấy một quả đang phụt khói trắng rơi gần miệng công sự. Ông lập tức chộp lấy, hất trở lại phía đối phương trước khi nó phát nổ.

Trận đánh tiếp tục đến cuối chiều. Tổ súng máy của Đặng Đức Song liên tiếp đẩy lùi các đợt xâm nhập, ghìm chân quân Pháp hơn một giờ rồi rút về trận địa chính theo kế hoạch. Đơn vị giữ được Đồi Xanh nhưng chịu tổn thất: ba chiến sĩ hy sinh, bảy người bị thương nặng phải chuyển về tuyến sau.

Sáng 5/3/1954, quân Pháp lại dùng ba xe tăng dẫn bộ binh tiến đánh cao điểm. Lúc này lực lượng phòng ngự chỉ có 24 cán bộ, chiến sĩ. Họ dựa vào công sự đã bị phá hỏng, kiên quyết đánh lui nhiều đợt tiến công. Một số đồng đội hy sinh, Đặng Đức Song bị thương ở chân nhưng vẫn cùng đơn vị giữ trận địa.

Trưa 6/3, Trung đoàn trưởng Vũ Lăng và Chính trị viên Tiểu đoàn 439 Đào Văn Xuân lên tận chiến hào trao Huân chương Chiến công cho trung đội. Chính ủy Đại đoàn 316 Chu Huy Mân quyết định tặng danh hiệu “Dũng sĩ Đồi Xanh” cho cả 24 người đã tham gia phòng ngự. Cao điểm phủ cây xanh trước trận đánh gần như trở thành “đồi đỏ”, nhưng vẫn nằm trong tay quân ta.

Sau khi điều trị vết thương, Đặng Đức Song trở lại đơn vị. Trong trận đồi Mâm Xôi ngày 3/5, ông phải lội và ngâm mình ba ngày trong giao thông hào ngập bùn nước tới bụng, nhiều lần đưa đại đội trưởng đi nghiên cứu hướng mở cửa đột phá dưới hỏa lực đối phương. Những ngày cuối chiến dịch, ông tiếp tục chiến đấu tại C1 và C2. Chiều 7/5/1954, từ C1, ông chứng kiến quân Pháp giương cờ trắng, rời công sự thành từng đoàn để đầu hàng.

Ngày 7/5/1956, Đặng Đức Song được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sau hòa bình, ông học tập, công tác, trở thành đại biểu Quốc hội khóa II và Giám đốc Nhà máy Thông tin M1. Khi nghỉ hưu, ông tham gia xây dựng Hội Cựu chiến binh và Mặt trận Tổ quốc tại phường Láng Thượng, Hà Nội, đồng thời thường xuyên kể chuyện Điện Biên Phủ cho học sinh.

Đại tá Đặng Đức Song qua đời ngày 29/7/2023. Câu chuyện về ông và 23 đồng đội trên Đồi Xanh nhắc rằng trước giờ nổ súng mở màn chiến dịch, đã có những người lính âm thầm giữ từng đoạn hào, từng ụ súng, tạo thế bao vây để quân ta bước vào trận quyết chiến chiến lược.