Đặng Dung – "Cảm hoài" và chí lớn chưa thành
Trường Đại học Hải Dương
Đặng Dung (1373 – 1414) quê ở Can Lộc, Hà Tĩnh. Ông là một danh tướng kiệt xuất thời Hậu Trần, con trai của danh tướng Đặng Tất. Ông là biểu tượng trần ai cho anh hùng thất thế nhưng khí tiết vẫn ngút trời.
Sau khi cha bị sát hại dã man, Đặng Dung gạt bỏ hận thù riêng, tiếp tục phò phò Trùng Quang Đế chống lại quân Minh xâm lược. Ông chỉ huy nghĩa quân đánh nhiều trận vang dội, tiêu biểu là trận Thái Căng (Nghệ An), nơi ông đã dũng cảm nhảy lên thuyền chiến của Trương Phụ suýt bắt sống được tên tướng giặc này.
Do lực lượng chênh lệch và thiếu lương thảo, cuộc kháng chiến của nhà Hậu Trần cuối cùng bị thất bại. Đặng Dung bị quân Minh bắt giữ. Trên đường bị giải sang Trung Quốc, ông đã gieo mình xuống sông tự thuẫn tiết để giữ trọn đạo trung.
Trước khi chết, ông để lại bài thơ Cảm hoài nổi tiếng với những câu thơ bi hùng: "Thế sự du du nại lão hà / Vô tình quán chiếu ngâm nga... / Thù trả chưa xong đầu đã bạc / Mấy độ mài gươm dưới nguyệt tà".
