ĐẶNG DUNG VÀ NGƯỜI TƯỚNG KHÔNG CHỊU BUÔNG BỎ
Nguyễn Thị Yến Chi
“Quốc thù vị báo đầu tiên bạch,
Kỷ độ Long Tuyền đới nguyệt ma.”
— Đặng Dung, Cảm hoài
Đặng Dung (mất năm 1414) là một danh tướng thời Hậu Trần, con của Đặng Tất. Ông tham gia cuộc kháng chiến chống quân Minh và được biết đến không chỉ bởi tài cầm quân mà còn bởi khí tiết và tinh thần chiến đấu đến cùng.
1. NGƯỜI CON TIẾP TỤC CON ĐƯỜNG CỦA CHA
Đặng Dung cùng cha là Đặng Tất tham gia cuộc kháng chiến chống quân Minh. Sau khi Đặng Tất bị giết, Đặng Dung tiếp tục phò Trùng Quang Đế Trần Quý Khoáng chống quân Minh.
Trong những năm tiếp theo, ông nhiều lần trực tiếp chiến đấu. Có trận, lực lượng của Đặng Dung và Nguyễn Súy dù chỉ còn ít quân sau thất bại vẫn tiếp tục đánh úp quân Minh, khiến quân địch kinh hãi và phá hủy thuyền bè, khí giới.
Đó là hình ảnh của một vị tướng thất thế nhưng không dễ dàng đầu hàng số phận.
2. KHI THẤT BẠI KHÔNG LÀM MẤT ĐI Ý CHÍ
Sau trận Thái Đà năm 1413, lực lượng Hậu Trần ngày càng suy yếu. Đặng Dung phải ẩn náu trong rừng núi và cuối cùng bị quân Minh bắt.
Trong hoàn cảnh ấy, ông viết Cảm hoài:
“Quốc thù vị báo đầu tiên bạch,
Kỷ độ Long Tuyền đới nguyệt ma.”
Hai câu thơ thể hiện nỗi đau của một người chưa hoàn thành được việc nước khi mái đầu đã bạc. Nhưng phía sau nỗi đau ấy vẫn là một ý chí không chịu khuất phục.
Bài thơ được xem là một trong những tác phẩm chữ Hán nổi bật của văn học Việt Nam thời trung đại.
3. MỘT CUỘC ĐỜI NGẮN NHƯNG KHÔNG KHUẤT PHỤC
Năm 1414, Đặng Dung bị áp giải về phương Bắc. Theo các sử liệu được dẫn lại, ông đã tự vẫn trên đường bị giải đi.
Ông chỉ để lại một bài thơ được biết đến rộng rãi, nhưng Cảm hoài đủ để lưu lại hình ảnh một con người mang nặng nợ nước, dù thất bại vẫn không từ bỏ khí tiết.
Câu chuyện Đặng Dung không phải câu chuyện về một chiến thắng huy hoàng. Nó đặc biệt hơn ở chỗ: có những người được lịch sử nhớ đến không chỉ vì họ thắng, mà vì cách họ đối diện với thất bại.
Đặng Dung đã chiến đấu khi còn hy vọng và giữ khí tiết khi hy vọng gần như không còn. Từ một vị tướng ít được nhắc đến trong những câu chuyện lịch sử phổ biến, ông để lại một hình ảnh rất mạnh mẽ về lòng trung nghĩa và ý chí không khuất phục.
