"Dáng đứng Việt Nam" bất tử và trái tim rạo rực yêu quê hương

rong trang sử thi lẫy lừng của văn học kháng chiến chống Mỹ, Lê Anh Xuân (tên thật là Ca Lê Hiến) nổi lên như một biểu tượng kiêu hãnh của trí thức miền Nam: từ bỏ con đường học thuật thung dung để lao vào ngọn lửa chiến tranh, sống và ngã xuống như một người lính thực thụ trên chiến trường. Thơ ông là sự kết hợp tuyệt vời giữa tình yêu quê hương Nam Bộ dịu ngọt và khí thế tiến công quật cường của cả một dân tộc.

Sinh năm 1940 tại Bến Tre trong một gia đình trí thức giàu truyền thống yêu nước, Lê Anh Xuân tập kết ra Bắc từ nhỏ và tốt nghiệp xuất sắc khoa Lịch sử, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Đang là cán bộ giảng dạy đầy triển vọng, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của miền Nam ruột thịt, ông đã gác lại công việc nghiên cứu để vượt Trường Sơn trở về chiến đấu ngay tại quê hương. Chất kiên trung của mảnh đất Đồng khởi Bến Tre cùng hơi thở khốc liệt của chiến trường đã tôi luyện nên một tâm hồn thơ vừa đằm thắm vừa rực lửa.

Tác phẩm đỉnh cao làm nên tên tuổi Lê Anh Xuân chính là bài thơ "Dáng đứng Việt Nam" (sáng tác tháng 3/1968). Từ sự hy sinh anh dũng của người chiến sĩ giải phóng quân trên đường run-way sân bay Tân Sơn Nhất trong đợt Tổng tiến công Mậu Thân, ông đã tạc nên một tượng đài bằng thơ mang tầm vóc thời đại:

"Anh chẳng để lại gì cho Anh trước khi lên đường