DÁNG MẸ TRÊN DÒNG SÔNG NHẬT LỆ: HỒI KÍ VỀ MẸ SUỐT
Trong dòng chảy lịch sử hào hùng của dân tộc Việt Nam, có những con người bình dị nhưng đã sống và chiến đấu bằng tất cả lòng dũng cảm, để lại dấu ấn sâu đậm trong trái tim nhân dân. Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Suốt, thường gọi là Mẹ Suốt, là một trong những biểu tượng tiêu biểu của chủ nghĩa anh hùng cách mạng thời chống Mỹ. Cuộc đời của mẹ là minh chứng rực rỡ cho tinh thần “không có gì quý hơn độc lập, tự do” và phẩm chất kiên cường của người phụ nữ Việt Nam.
Mẹ Suốt sinh năm 1908 tại xã Bảo Ninh, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình – vùng đất “gió Lào cát trắng”, nơi chịu nhiều đau thương trong chiến tranh. Xuất thân từ gia đình nghèo khó, cuộc đời mẹ gắn liền với con đò trên sông Nhật Lệ. Khi giặc Mỹ mở rộng đánh phá miền Bắc, Đồng Hới trở thành trọng điểm đánh phá ác liệt, nhưng cũng chính nơi ấy ghi dấu những năm tháng mẹ Suốt chèo đò đưa bộ đội, dân quân và cả vũ khí, lương thực qua sông trong mưa bom bão đạn.
Từ năm 1964 đến 1966, mẹ Suốt tình nguyện làm người lái đò phục vụ chiến trường. Ban ngày, mẹ còn chèo đò đưa nhân dân đi sơ tán, vận chuyển hàng hóa; ban đêm, mẹ chèo đò chở bộ đội vượt sông để lập trận địa, vận chuyển đạn dược. Mặc cho máy bay Mỹ thả bom, xả đạn ngay trên mặt nước, dáng mẹ nhỏ bé vẫn đứng thẳng trên mũi thuyền, tay ghì chắc mái chèo, miệng hô lớn: “Cứ ngồi im cho mẹ, đạn bom không ăn thua mô!” Những người lính từng đi qua con đò của mẹ kể rằng: dù bom rơi sát mạn thuyền, mẹ vẫn bình tĩnh đến lạ, như thể không có gì có thể làm mẹ chùn bước. Có lần, con đò của mẹ bị sức ép bom hất lên cao, nước tạt ướt hết ngực áo, nhưng mẹ chỉ lau mặt, cố chèo thêm vài nhịp để đưa bộ đội sang bờ an toàn rồi mới ngã quỵ vì kiệt sức. Trong hai năm làm nhiệm vụ, mẹ Suốt đã thực hiện hơn 1.400 chuyến đò, góp phần quan trọng vào việc giữ vững tuyến đường tiếp viện ở Đồng Hới. Sự dũng cảm của mẹ không chỉ giúp hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu mà còn trở thành nguồn động viên tinh thần lớn lao cho quân và dân Quảng Bình.
Năm 1966, Nhà nước phong tặng mẹ danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Buổi lễ diễn ra giản dị nhưng trang trọng, và hình ảnh mẹ trong bộ bà ba đen, tay cầm mái chèo, nụ cười hiền hậu đã trở thành biểu tượng bất diệt của người phụ nữ Việt Nam trong thời chiến.
Mẹ Suốt mất năm 1968, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ vẫn đang ở giai đoạn ác liệt. Tuy đã đi xa, mẹ để lại một di sản tinh thần lớn lao: một tấm gương về lòng yêu nước, sự hi sinh và nghị lực phi thường. Tượng đài Mẹ Suốt dựng bên bờ sông Nhật Lệ hôm nay là dấu ấn tri ân của nhân dân Quảng Bình và của cả nước dành cho người mẹ anh hùng ấy. Khách đến Đồng Hới luôn được nghe kể về mẹ – người phụ nữ nhỏ bé mà gan dạ, người đã không sợ bom đạn để gìn giữ từng chuyến đò cho Tổ quốc.
Cuộc đời và sự nghiệp của Mẹ Nguyễn Thị Suốt là trang sử sáng ngời trong lòng dân tộc. Mẹ không ra trận với súng đạn, nhưng tinh thần của mẹ mạnh mẽ như một chiến sĩ nơi tiền tuyến. Hình ảnh mẹ mãi mãi sống trong lòng nhân dân như biểu tượng bất tử của truyền thống yêu nước, của vẻ đẹp người phụ nữ Việt Nam thời chiến – bình dị mà phi thường.
