Dáng mẹ xóm nghèo và khúc tráng ca lặng thầm bên Ngã Ba Xẻo Giáo

Sinh ra nơi xóm nghèo Ngã Ba Xẻo Giáo thuộc làng Mỹ Thọ, quận Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc, cuộc đời của Mẹ Việt Nam Anh hùng Bùi Thị Sẩm, người dân quê vẫn thường gọi bằng cái tên thân thương Mẹ Năm Sẩm, là một thước phim bi tráng về đức hy sinh vô bờ bến của người phụ nữ bưng biền. Chào đời năm 1912 trong một gia đình nông dân nghèo khó, bà sớm thấu hiểu nỗi nhọc nhằn của kiếp người mất nước, nhất là khi chứng kiến người em trai Bùi Văn Chẩm tham gia cách mạng và bị địch bắt bớ giam cầm. Lớn lên, bà nên duyên vợ chồng cùng ông Nguyễn Văn Chiếu, người cùng xóm. Bằng đôi bàn tay chai sần và ý chí cần mẫn, hai ông bà đã đổ bao mồ hôi khai khẩn được ba mươi công ruộng ở Mỹ Đông và ba công đất tại Ngã ba Mười Đổng. Tổ ấm nhỏ của ông bà Năm Xíu dần trọn vẹn với sáu người con lần lượt cất tiếng khóc chào đời, sống hiền hòa chí thú làm ăn và luôn nhận được sự trân quý của bà con chòm xóm.

Thế nhưng, khói lửa chiến tranh đã không để cho bến nước xóm nghèo được bình yên. Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, ông Năm Xíu hăng hái tham gia cách mạng rồi chẳng may sa vào tay giặc. Suốt tám tháng ròng rã bị đày đọa trong chốn lao tù, hứng chịu những trận đòn roi tra khảo tàn nhẫn đến thịt nát xương tan, ông vẫn kiên trung cắn răng không thốt ra nửa lời khai báo. Bất lực trước ý chí sắt đá ấy, kẻ thù đành phải buông tha, nhưng những di chứng oan nghiệt từ đòn thù đã vắt kiệt sinh lực của người đàn ông trụ cột, khiến ông vĩnh viễn ra đi vào năm 1955. Rơi vào cảnh góa bụa, người mẹ nghèo ấy nén giấu giọt nước mắt vào trong, một nắng hai sương làm lụng vất vả để nuôi sáu núm ruột no lòng và cắp sách đến trường. Không chỉ thay chồng gánh vác gia đình, bà còn dũng cảm tiếp bước con đường cách mạng dang dở của ông, lặng thầm làm công tác giao liên trong vòng vây kềm kẹp của địch và vinh dự được đứng vào hàng ngũ của Đảng năm 1960.

Dưới sự chở che và dạy dỗ từ truyền thống gia đình kiên trung, khi đất nước bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, tất cả sáu người con của bà đều đồng loạt dấn thân vào tuyến đầu. Thế nhưng, chiến tranh luôn mang đến những cái giá quá đắt bằng máu và nước mắt. Người con thứ năm là Trung đội phó Nguyễn Văn Thân ngã xuống ở Bờ Xoài năm 1966. Vài năm sau, người con thứ hai là anh Nguyễn Văn Rạng, Trưởng Quân y huyện Mỹ An, cũng anh dũng hy sinh năm 1969 tại kinh Ba Mỹ Điền. Nỗi đau chưa kịp nguôi ngoai, người mẹ ấy lại quặn thắt ruột gan khi hay tin người con thứ sáu là y tá Nguyễn Văn vĩnh viễn nằm lại chiến trường xã Long Hiệp vào năm 1972. Những người con còn lại là chị Phường, anh Sĩ và chị Út dù may mắn sống sót nhưng cũng nếm trải muôn vàn gian khổ, cống hiến trọn tuổi thanh xuân cho các phong trào phụ nữ và an ninh của địa phương.

Ba mảnh khăn tang quấn vội trên đầu, nỗi đau xé lòng mất đi ba người con trai ưu tú là một bi kịch không ngôn từ nào tả xiết, nhưng bà Năm Sẩm chưa một lần gục ngã. Biến đau thương thành sức mạnh, bà vẫn âm thầm bám trụ, cống hiến chút sức lực mòn mỏi của mình cho cách mạng cho đến ngày miền Nam rợp bóng cờ hoa thống nhất. Ghi nhận những đóng góp vĩ đại và đức hy sinh cao cả bằng máu xương của cả gia đình, năm 2000, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã trân trọng phong tặng bà danh hiệu cao quý Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng. Ngày 4 tháng 6 năm 2001, bà lâm trọng bệnh và một năm sau đó, người mẹ hiền từ của đất Cao Lãnh thanh thản nhắm mắt xuôi tay, khép lại một thế kỷ đầy bão giông nhưng vĩnh viễn hóa thành tượng đài bất tử trong lòng người dân xứ sen hồng.