Đặng Ngọc Ngự – Người phi công Anh hùng hy sinh trên bầu trời Tổ quốc
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ, phi công Đặng Ngọc Ngự (1939–1972) là một trong những phi công xuất sắc của Không quân nhân dân Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ. Trong những năm chiến đấu, ông đã xuất kích hơn 100 lần, bắn rơi 7 máy bay chiến đấu của Mỹ. Ngày 8/7/1972, ông anh dũng hy sinh trong một trận không chiến ác liệt khi đang chỉ huy biên đội MiG-21.
Tuổi trẻ và con đường trở thành phi công
Đặng Ngọc Ngự sinh ngày 1/11/1939, tại xóm 8, xã Xuân Thủy, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định.
Ngày 23/3/1959, khi vừa tròn 20 tuổi, ông nhập ngũ. Sau đó, ông được tuyển chọn đi đào tạo phi công lái máy bay MiG-21 tại Liên Xô trong khóa học từ năm 1961 đến 1966.
Năm 1966, sau khi hoàn thành chương trình đào tạo và trở về nước, Đặng Ngọc Ngự trở thành phi công lái máy bay phản lực chiến đấu MiG-21 thuộc Trung đoàn Không quân 921.
Những chiến công trên bầu trời miền Bắc
Ngày 1/7/1966, Đặng Ngọc Ngự bắt đầu tham gia trực ban chiến đấu chống cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của Mỹ ra miền Bắc.
Trong những năm tiếp theo, ông liên tục tham gia các trận không chiến và thể hiện bản lĩnh của một phi công giàu kinh nghiệm. Ông đã xuất kích chiến đấu hơn 100 lần và bắn rơi 7 máy bay Mỹ, gồm 3 máy bay F-4, 1 máy bay F-105 và 3 máy bay không người lái.
Với những chiến công ấy, Đặng Ngọc Ngự trở thành một trong những phi công có thành tích nổi bật của Không quân nhân dân Việt Nam.
Trận không chiến ngày 10/5/1972
Một trong những trận đánh thể hiện rõ bản lĩnh của Đặng Ngọc Ngự diễn ra ngày 10/5/1972.
Khi biên đội MiG-21 do Đặng Ngọc Ngự bay số 1 và Nguyễn Văn Ngãi bay số 2 vừa cất cánh từ sân bay Kép, máy bay số 2 bị đối phương phóng tên lửa và Nguyễn Văn Ngãi đã hy sinh.
Đặng Ngọc Ngự lúc đó cũng bị nhiều máy bay F-4 bao vây và liên tiếp phóng tên lửa. Trong tình thế đặc biệt nguy hiểm, ông vẫn bình tĩnh cơ động tránh đòn, sau đó phản công và bắn rơi một máy bay F-4 trước khi thoát ly về sân bay an toàn.
Chiến công này cho thấy khả năng xử trí nhanh, sự bình tĩnh và kỹ năng không chiến xuất sắc của ông.
Người chỉ huy giàu kinh nghiệm
Đến tháng 7/1972, Đặng Ngọc Ngự mang quân hàm Đại úy, giữ chức Đại đội trưởng Đại đội 7, Trung đoàn 921.
Không chỉ có thành tích chiến đấu, ông còn là người chỉ huy tận tình với các phi công trẻ. Phi công Trần Việt, người từng bay số 2 cho Đặng Ngọc Ngự, hồi tưởng rằng ông luôn hướng dẫn cụ thể kinh nghiệm chiến đấu và tạo điều kiện để phi công trẻ tự tin, chủ động lập công.
Trận đánh cuối cùng ngày 8/7/1972
Ngày 8/7/1972 là trận chiến cuối cùng của Đặng Ngọc Ngự.
Sáng hôm đó, ông cùng phi công Trần Việt được lệnh cất cánh trên hai chiếc MiG-21 để đánh chặn các tốp máy bay Mỹ đang hoạt động trên khu vực miền Bắc.
Đến khoảng 10 giờ 28 phút, Đặng Ngọc Ngự phát hiện một tốp F-4. Ông nhanh chóng ra lệnh tăng tốc, tổ chức công kích và phân công Trần Việt yểm hộ. Trong quá trình chiến đấu, Đặng Ngọc Ngự bám sát một chiếc F-4 và phóng tên lửa, bắn rơi chiếc máy bay Mỹ thứ 7 trong sự nghiệp chiến đấu của mình.
Sau khi phóng tên lửa, máy bay của ông bị một chiếc F-4 đối phương bám theo và phóng tên lửa. Đặng Ngọc Ngự mất liên lạc và anh dũng hy sinh trên vùng trời Suối Rút, Hòa Bình.
Được truy tặng danh hiệu Anh hùng
Sự hy sinh của Đặng Ngọc Ngự là tổn thất lớn đối với Không quân nhân dân Việt Nam. Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu, ông được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào tháng 11/1973.
Ông trở thành một trong những phi công anh hùng tiêu biểu của Không quân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.
Trở về với quê hương
Sau khi hy sinh, Đặng Ngọc Ngự từng được an táng tại nghĩa trang liệt sĩ huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình, sau đó được chuyển về nghĩa trang liệt sĩ Trần Hưng Đạo ở huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc.
Nhiều năm sau, gia đình và đồng đội đã đưa hài cốt của ông về an táng tại nghĩa trang liệt sĩ quê nhà Nam Định, để người phi công anh hùng được trở về với quê hương nơi ông sinh ra.
Dấu ấn của Anh hùng Đặng Ngọc Ngự
Đặng Ngọc Ngự là hình ảnh tiêu biểu của thế hệ phi công Việt Nam trưởng thành trong chiến tranh. Từ một người thanh niên nhập ngũ năm 1959, ông trở thành phi công MiG-21, xuất kích hơn 100 lần và bắn rơi 7 máy bay Mỹ. Đặc biệt, trong trận chiến cuối cùng ngày 8/7/1972, dù phải đối mặt với lực lượng đông hơn, ông vẫn dũng cảm chiến đấu và bắn rơi chiếc máy bay Mỹ thứ 7 trước khi anh dũng hy sinh. Sự hy sinh của ông đã góp phần làm nên truyền thống anh hùng của Không quân nhân dân Việt Nam và để lại tấm gương về lòng dũng cảm, tinh thần trách nhiệm và ý chí chiến đấu vì Tổ quốc.
