ĐẶNG QUANG CẦM — GIỮ ĐƯỜNG LIÊN LẠC, GÂY DỰNG LÒNG DÂN
Đầu năm 1947, quân Pháp huy động gần hai nghìn quân bao vây chiến khu. Đặng Quang Cầm được giao nhiệm vụ theo dõi, nắm tình hình địch. Suốt một ngày bám sát, anh mười bốn lần chạm địch, có lúc khoảng cách chỉ còn khoảng hai mươi mét. Giữa vòng vây, người chiến sĩ trinh sát vẫn bình tĩnh tìm cách đánh lừa đối phương, thoát khỏi nguy hiểm để tiếp tục nhiệm vụ.
Đó là một dấu ấn trong những năm tháng hoạt động của Đặng Quang Cầm tại chiến trường cực Nam Trung Bộ. Công việc trinh sát đòi hỏi anh đến gần nơi địch kiểm soát, quan sát và mang tin trở về. Mỗi tin tức kịp thời đều có thể giúp đơn vị tránh tổn thất, bảo vệ cơ quan và giữ được lực lượng. Phía sau sự bình tĩnh ấy là trách nhiệm với những đồng đội đang chờ kết quả nhiệm vụ của mình.
Đặng Quang Cầm sinh năm 1921, quê ở Đô Lương, Nghệ An. Tháng Chín năm 1945, anh gia nhập lực lượng vũ trang. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, anh đảm nhiệm nhiều công việc: trinh sát, bảo đảm giao thông liên lạc, vũ trang tuyên truyền, xây dựng cơ sở cách mạng và tổ chức dân quân trong vùng địch kiểm soát.
Từ tháng Hai năm 1948 đến tháng Mười Hai năm 1950, trên cương vị trung đội phó, Đặng Quang Cầm phụ trách một đoạn tuyến giao liên mang tên Hồ Chí Minh. Đường đi qua nhiều đèo dốc, thường xuyên bị địch đánh phá, ngăn chặn; điều kiện ăn ở thiếu thốn. Gần ba năm bám tuyến, trung đội anh bảo đảm cho bảy mươi đoàn cán bộ và đoàn vận tải vũ khí đi qua an toàn.
Giữ đường liên lạc là giữ sự kết nối giữa những địa bàn cách xa nhau trong chiến tranh. Một đoàn cán bộ đến nơi an toàn, một chuyến vận tải hoàn thành nhiệm vụ đều có phần công sức của những người dẫn đường, bảo vệ tuyến. Công việc ấy không phải lúc nào cũng được biết đến như một trận đánh, nhưng sự bền bỉ của người làm giao liên góp phần giúp cuộc kháng chiến tiếp tục vận hành giữa muôn vàn chia cắt.
Từ tháng Một năm 1951 đến tháng Bảy năm 1954, Đặng Quang Cầm phụ trách đội vũ trang tuyên truyền, xây dựng cơ sở cách mạng tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Anh cùng đơn vị đến với nhân dân, gây dựng tổ chức và lực lượng dân quân ngay trong lòng địch.
Nhiệm vụ ấy cần lòng dũng cảm và cả sự kiên trì. Muốn cơ sở đứng vững, người cán bộ phải được bà con tin tưởng; muốn phong trào phát triển, phải gắn công việc kháng chiến với việc bảo vệ cuộc sống của nhân dân. Từ người trinh sát bám địch đến người giữ tuyến giao liên, rồi cán bộ vũ trang tuyên truyền, chặng đường của Đặng Quang Cầm cho thấy những công việc khác nhau cùng hướng đến một mục đích: giữ vững lực lượng, giữ cơ sở và bảo vệ quê hương khỏi ách xâm lược.
Những cuộc bao vây, càn quét và đánh phá giao thông cũng cho thấy sự khốc liệt mà chiến tranh thực dân gây ra. Để bảo vệ quyền sống độc lập, nhân dân ta phải vượt qua sự kiểm soát bằng vũ lực, phải chấp nhận hiểm nguy ngay trên những con đường nối liền đồng bào mình. Càng hiểu những thử thách ấy, càng trân trọng ý chí của những người đã kiên trì hoạt động giữa lòng địch.
Ngày 31 tháng 8 năm 1955, Đặng Quang Cầm được tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Trong hồi ức được ghi lại, ông còn nhớ lần gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh sau khi tập kết ra Bắc. Bác hỏi thăm sức khỏe, việc học văn hóa và quan tâm đến chuyện học tập của người cán bộ vừa trở về từ chiến trường gian khổ.
Câu chuyện về Đặng Quang Cầm để lại niềm khâm phục đối với sự tận tụy của người lính làm nhiệm vụ thầm lặng. Những lần bám địch, những chặng đường bảo vệ đoàn công tác, những năm tháng gây dựng cơ sở đều góp vào thắng lợi chung của dân tộc. Nhớ đến ông là biết ơn một thế hệ đã đem sức lực, trí tuệ và lòng trung kiên bảo vệ nền độc lập; cũng là nhắc người hôm nay sống có trách nhiệm với hòa bình mà mình đang được hưởng.
