ĐẶNG TẤT – DANH TƯỚNG THỜI HẬU TRẦN TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MINH

Đặng Tất quê ở vùng Tả Thiên Lộc, nay thuộc khu vực Can Lộc, Hà Tĩnh. Về năm sinh của ông, các tài liệu hiện chưa hoàn toàn thống nhất: một số nguồn địa phương ghi năm 1357, trong khi nguồn nghiên cứu di sản cho rằng chưa có cơ sở chắc chắn để xác định chính xác. Năm mất của ông được xác định là 1409.

Sau khi nhà Minh chiếm Đại Việt, các lực lượng chống Minh tiếp tục nổi dậy. Năm 1407, Trần Ngỗi lên ngôi, tức Giản Định Đế, mở đầu nhà Hậu Trần. Đặng Tất trở thành một trong những tướng lĩnh chủ chốt của lực lượng này. Ông tổ chức quân đội, tập hợp lực lượng ở khu vực Thuận Hóa và Bắc Trung Bộ, rồi tiến ra phía Bắc chống quân Minh.

Đầu năm 1409, quân Hậu Trần giành thắng lợi lớn trong trận Bô Cô. Tuy nhiên, sau chiến thắng, giữa Giản Định Đế và một số tướng lĩnh nảy sinh bất đồng. Do nghe lời gièm pha và nghi ngờ, Giản Định Đế đã ra lệnh giết Đặng Tất cùng Nguyễn Cảnh Chân vào tháng 3/1409. Việc mất hai tướng tài gây tổn thất nghiêm trọng cho lực lượng kháng chiến.

Đặng Tất là nhân vật lịch sử gắn với vùng đất Nghệ – Tĩnh và cuộc đấu tranh chống Minh trước khi khởi nghĩa Lam Sơn bùng nổ.

Tên Đặng Tất được đặt cho một con đường tại Thành Vinh, qua đó lưu giữ ký ức về một vị tướng đã tham gia cuộc kháng chiến đầy gian nan nhằm giành lại nền tự chủ cho đất nước vào đầu thế kỷ XV.