Đặng Thị Kim - Người mẹ mang thai hy sinh trong nhà tù Pháp
Nữ Anh hùng Đặng Thị Kim là một trong những biểu tượng bi tráng nhất của cuộc kháng chiến chống Pháp. Khi bị địch bắt, chị đang mang thai ba tháng. Trước khi hy sinh ở tuổi 19, chị đã cất lên lời khẩn cầu thấm đẫm tình mẫu tử: "Hãy để tao sinh con rồi hãy giết" - nhưng kẻ thù đã cướp đi cả hai mẹ con. Hơn 60 năm sau, hài cốt chị mới được tìm thấy và đưa về quê hương .
Đặng Thị Kim sinh năm 1929 tại làng Hành Thiện (Nam Định) - vùng đất nổi tiếng hiếu học và yêu nước. Gia đình chị có truyền thống cách mạng, ông ngoại là bác ruột của cố Tổng Bí thư Trường Chinh. Ngay từ tuổi thiếu niên, chị đã rời quê tham gia hoạt động cách mạng tại Nha Trang, đảm nhiệm chức Thị ủy viên lâm thời BCH Đảng bộ Nha Trang, Chủ tịch Hội Phụ nữ kiêm Tiểu đội trưởng nữ du kích thị xã .
Năm 1948, do bị kẻ phản bội chỉ điểm, chị sa vào tay thực dân Pháp khi đang mang thai ba tháng và mới 19 tuổi. Dù bị tra tấn dã man, chị vẫn giữ trọn lời thề với Đảng. Điều đau đớn nhất là trước bọn đao phủ, chị đã cất lên lời cầu xin: "Chúng mày coi tao có tội thì cứ giết tao, nhưng con tao vô tội. Hãy để tao sinh con rồi hãy giết" - lời khẩn cầu của một người mẹ muốn giành sự sống cho đứa con vô tội. Nhưng kẻ thù đã bí mật hạ thủ chị, cướp đi cùng lúc hai sinh mạng . Phải hơn 60 năm sau, hài cốt của chị mới được xác định bằng giám định ADN và đưa về quê hương an nghỉ. Nhà thơ Giang Nam - đồng đội của chị - đã viết thơ tặng hương hồn chị trong lễ truy phong danh hiệu Anh hùng .
