Đặng Thùy Trâm
Giữa tháng 6 năm 1970, chiến trường Đức Phổ (Quảng Ngãi) bước vào giai đoạn khốc liệt nhất. Các trận càn quét liên miên của quân đội Mỹ khiến bệnh xá dã chiến nằm sâu trong vùng rừng núi Ba Tơ bị chia cắt hoàn toàn. Thuốc men cạn kiệt, gạo ăn cũng chẳng còn. Trong căn hầm dã chiến sặc mùi máu và mủ vết thương, Đặng Thùy Trâm - nữ bác sĩ 27 tuổi gốc Hà Nội, gầy rộc đi vì thiếu ngủ. Sáng ngày 22 tháng 6 năm 1970, tiếng súng từ xa vọng lại gắt gao. Nhìn năm người thương binh đang nằm thoi thóp trên võng vì đói, lòng Thùy Trâm như thắt lại. Hai ngày nay họ chỉ có nước suối cầm hơi. "Để chị đi tìm ít rau rừng và củ măng. Mấy đứa ở lại bám hầm, nghe tiếng súng dập thì lánh ngay vào hốc đá" Thùy Trâm vừa dặn dò, vừa đeo chiếc băng cá nhân lên người, vai khoác khẩu súng trường cũ. Cùng đi với chị có anh Bối, một chiến sĩ trẻ thuộc Tiểu đoàn Đặc công 401. Hai chị em ngược lối mòn tiến về phía Khe Nước Lạnh. Rừng già sau cơn mưa dốc và trơn trượt. Thùy Trâm lom khom hái từng ngọn rau dớn, lòng thầm nghĩ về mẹ và mái nhà yên bình ở Thủ đô. Chị nhớ lời tự nhủ mình vừa viết vào sổ tay hai hôm trước: “Đời người phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố”.
Bỗng nhiên, một loạt đạn AR15 nổ chát chúa xé toạc không gian tĩnh lặng. "Có phục kích! Chị Trâm ơi, chạy mau!" - Anh Bối hét lên rồi bắn trả dữ dội để cản đường địch. Một toán lính thuộc Sư đoàn Americal của Mỹ đã bí mật lập ổ phục kích ngay lối mòn giao điểm từ núi xuống đồng bằng. Giữa làn đạn như bão táp, anh Bối trúng đạn và ngã xuống ngay tại chỗ. Chỉ còn lại một mình, người con gái Hà Nội nhỏ nhắn không hề run sợ. Chị nép mình sau một gốc cây lớn, nâng khẩu súng lên bắn trả từng viên một để bảo vệ hướng rút lui về phía bệnh xá – nơi những người em thương binh đang nằm chờ chị mang thức ăn về. Tiếng súng của chị vang lên kiên cường giữa rừng già. Nhưng hỏa lực của kẻ thù quá mạnh. Một viên đạn tàn nhẫn xuyên qua ngực chị khiến chị ngã xuống trên thảm lá rừng ướt đẫm. Áo blouse trắng của chị nhuộm đỏ máu đào khi tuổi đời chưa đầy 28. Vài giờ sau trận phục kích, Fredric Whitehurst - một chuyên viên mật vụ quân đội Mỹ, đi ngang qua hiện trường. Giữa đống đổ nát, ông chú ý đến một thi thể nữ bác sĩ trẻ tóc dài, bên cạnh là một cuốn sổ tay nhỏ bọc bằng nilon cẩn thận. Khi Fredric định châm lửa đốt cuốn sổ cùng đống giấy tờ tịch thu được, người thông dịch viên đi cùng mang tên Nguyễn Trung Hiếu đã giữ tay ông lại, giọng nghẹn ngào: "Fred, đừng đốt cuốn sổ này. Bản thân nó đã có lửa rồi!". Fredric khựng lại, dập ngọn lửa mồi. Ông mở vài trang đầu, nhờ người thông dịch đọc lên. Đó không phải là mật mã quân sự, mà là dòng chữ viết tay nắn nót chứa đựng đầy tình yêu thương, nỗi đau và lý tưởng cao đẹp của một người con gái đứng bên kia chiến tuyến.
Câu chuyện có thật ấy đã khép lại bằng sự hy sinh anh dũng của người nữ bác sĩ, nhưng "ngọn lửa" trong cuốn nhật ký mà Fredric cất giữ suốt 35 năm sau đó đã trở thành nhịp cầu hòa bình, lay động hàng triệu trái tim trên toàn thế giới khi được trao trả về cho mẹ của chị vào năm 2005.
