Đặng Thùy Trâm

ĐẶNG THÙY TRÂM – MỘT TRÁI TIM GIỮA THỜI HOA LỬA

Có những trang sách khi khép lại, ta có thể quên đi nội dung. Nhưng cũng có những trang sách khiến ta phải dừng lại rất lâu, bởi phía sau từng dòng chữ là một tuổi trẻ đã sống, đã yêu thương, đã chiến đấu và đã hy sinh.

“Nhật ký Đặng Thùy Trâm” là một trong những trang viết như thế.

Đọc những dòng nhật ký của một nữ bác sĩ trẻ giữa chiến trường, tôi không chỉ nhìn thấy một cuộc chiến tranh khốc liệt. Tôi nhìn thấy một cô gái ở tuổi thanh xuân với những ước mơ rất đỗi bình thường: được sống, được yêu thương, được làm nghề mình yêu thích. Nhưng giữa lúc đất nước chìm trong khói lửa, chị đã lựa chọn một con đường khác – đem tuổi trẻ và kiến thức của mình đến nơi gian khổ nhất để cứu chữa thương binh, chăm sóc đồng bào và góp sức cho ngày đất nước hòa bình.

Đó là liệt sĩ, bác sĩ Đặng Thùy Trâm.

Từ giảng đường đến chiến trường

Đặng Thùy Trâm sinh ngày 26 tháng 11 năm 1942, trong một gia đình có truyền thống học tập và nghề y. Năm 1966, sau khi tốt nghiệp Đại học Y khoa Hà Nội, chị đã tình nguyện lên đường vào chiến trường miền Nam.

Một nữ bác sĩ trẻ vừa rời giảng đường, thay vì lựa chọn một cuộc sống bình yên, đã khoác ba lô đi về phía chiến trường.

Tháng 3 năm 1967, sau nhiều tháng hành quân, Đặng Thùy Trâm đến Quảng Ngãi và được phân công phụ trách bệnh viện huyện Đức Phổ. Nơi đây, chị cùng đồng đội điều trị cho thương bệnh binh và chăm sóc nhân dân trong điều kiện vô cùng thiếu thốn, nguy hiểm.

Quảng Ngãi những năm ấy không phải là nơi dành cho những ngày tháng bình yên.

Đó là nơi bom đạn có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.

Là những con đường rừng đầy hiểm nguy.

Là những căn bệnh xá phải liên tục di chuyển để tránh các trận càn.

Là những thương binh được đưa về trong tình trạng đau đớn, mất máu và kiệt sức.

Trong hoàn cảnh ấy, một người bác sĩ không chỉ cần kiến thức chuyên môn. Họ còn cần lòng can đảm.

Và Đặng Thùy Trâm đã có cả hai.

Người bác sĩ giữa chiến trường

Điều khiến tôi xúc động nhất khi đọc về Đặng Thùy Trâm là chị không nhìn người bệnh bằng những con số.

Mỗi thương binh đến với chị là một con người cần được cứu sống.

Mỗi người dân là một đồng bào cần được chăm sóc.

Mỗi đồng đội bị thương là một người mà chị không muốn bỏ lại.

Bệnh xá thiếu thốn đủ thứ. Thuốc men khan hiếm. Dụng cụ y tế không đầy đủ. Máy bay và bom đạn luôn đe dọa.

Nhưng trong hoàn cảnh ấy, người nữ bác sĩ trẻ vẫn cố gắng làm tất cả những gì có thể.

Chị làm việc trong điều kiện mà chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể phải trả giá bằng tính mạng.

Những ngày tháng ấy đã được chị ghi lại trong nhật ký.

Qua những trang viết, ta không bắt gặp một con người lúc nào cũng mạnh mẽ, không biết sợ hãi. Ngược lại, ta thấy một Đặng Thùy Trâm rất con người – có lúc buồn, có lúc nhớ nhà, có lúc đau đớn trước sự hy sinh của đồng đội.

Nhưng sau tất cả những cảm xúc riêng tư ấy, chị vẫn đứng dậy và tiếp tục công việc.

Bởi trước mắt chị luôn là những người đang cần mình.

“Đừng đốt! Trong đó có lửa!”

Có lẽ câu chuyện xúc động nhất gắn với những cuốn nhật ký của Đặng Thùy Trâm lại xảy ra sau khi chị đã hy sinh.

Trong chiến tranh, hai cuốn nhật ký của chị rơi vào tay phía bên kia. Một cựu sĩ quan quân báo Hoa Kỳ tên là Frederic Whitehurst đã giữ lại những cuốn nhật ký ấy thay vì để chúng bị tiêu hủy.

Hai cuốn nhật ký đã đi qua một hành trình dài suốt 35 năm trước khi trở về với gia đình tác giả vào cuối tháng 4 năm 2005. Sau đó, những trang viết ấy được xuất bản thành “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” và được dịch ra nhiều thứ tiếng.

Điều kỳ diệu là một tiếng nói của tuổi trẻ Việt Nam giữa chiến tranh đã vượt qua thời gian, vượt qua khoảng cách và cả những ranh giới từng chia cắt con người.

Những dòng chữ được viết trong một căn bệnh xá giữa rừng năm nào, cuối cùng đã đến với hàng triệu độc giả.

Và người đọc ở nhiều nơi trên thế giới có thể hiểu rằng phía bên kia chiến tuyến không phải là những con số vô danh.

Đó là những con người có trái tim.

Có tình yêu.

Có nỗi nhớ.

Có ước mơ.

Và có một niềm tin mãnh liệt vào ngày đất nước hòa bình.

Tuổi 27 và một lựa chọn không hối tiếc

Đặng Thùy Trâm hy sinh ngày 22 tháng 6 năm 1970 trong một chuyến công tác từ vùng núi Ba Tơ về đồng bằng. Khi ấy, chị chưa đầy 28 tuổi.

Hai mươi bảy tuổi.

Một độ tuổi mà ngày hôm nay, nhiều người trẻ đang bắt đầu xây dựng sự nghiệp, tìm kiếm tình yêu, lập gia đình và thực hiện những ước mơ riêng.

Còn Đặng Thùy Trâm đã nằm lại giữa đất Quảng Ngãi.

Chị đã không có cơ hội nhìn thấy ngày đất nước thống nhất.

Không có cơ hội trở về Hà Nội sau chiến tranh.

Không có cơ hội tiếp tục khoác chiếc áo blouse trắng trong một bệnh viện hòa bình.

Không có cơ hội sống những năm tháng bình thường mà một cô gái trẻ đáng lẽ có quyền được hưởng.

Nhưng chị đã để lại một thứ quý giá hơn cả một cuộc đời dài – đó là một tuổi trẻ sống có lý tưởng.

Những trang nhật ký và một trái tim không bao giờ tắt

Điều đặc biệt ở Đặng Thùy Trâm là chị không phải một nhân vật được tạo nên bởi những lời kể sau này.

Chị tự kể về mình qua những trang nhật ký.

Ở đó có một cô gái biết yêu, biết nhớ, biết đau và biết khóc.

Nhưng cũng có một người chiến sĩ luôn tự đấu tranh với chính mình để vượt qua sự yếu đuối.

Có những lúc chị mệt mỏi.

Có những lúc chị cảm thấy cô đơn.

Nhưng rồi chị lại nghĩ đến công việc, đến đồng đội, đến những người bệnh đang chờ mình.

Chính điều đó làm nên vẻ đẹp của Đặng Thùy Trâm.

Anh hùng không có nghĩa là không biết sợ.

Anh hùng là khi con người vẫn bước tiếp dù biết phía trước có thể là hiểm nguy.

Đặng Thùy Trâm đã bước tiếp như thế.

Quảng Ngãi – nơi chị gửi lại tuổi xuân

Có một điều khiến câu chuyện về Đặng Thùy Trâm càng trở nên gần gũi với chúng ta, đó là một phần quan trọng của cuộc đời chị gắn với mảnh đất Quảng Ngãi.

Những con đường, bệnh xá, khu rừng nơi chị từng hoạt động ngày nay đã trở thành những địa danh lịch sử. Khu di tích Đặng Thùy Trâm tại Đức Phổ lưu giữ nhiều dấu tích gắn với hoạt động của chị và cuộc đấu tranh cách mạng của nhân dân địa phương.

Nơi đây không chỉ là một địa điểm để tham quan.

Đó là nơi người trẻ có thể đứng lại, lặng im một chút và tự hỏi:

Hai mươi bảy tuổi, mình đang làm gì?

Và những người cùng tuổi mình năm ấy đã làm gì cho đất nước?

Câu hỏi ấy có lẽ không cần một câu trả lời thật lớn lao.

Bởi chỉ cần chúng ta biết sống có trách nhiệm hơn mỗi ngày, biết trân trọng hòa bình, biết cố gắng học tập và biết sống vì cộng đồng, thì đó đã là một cách để tiếp nối những gì thế hệ trước để lại.

Tuổi trẻ hôm nay và bài học từ Đặng Thùy Trâm

Thời đại của chúng ta đã khác.

Không còn tiếng bom trên những cánh rừng Quảng Ngãi.

Không còn những bệnh xá phải di chuyển trong đêm.

Không còn những người mẹ phải tiễn con ra trận mà không biết ngày trở về.

Nhưng tuổi trẻ vẫn cần lý tưởng.

Nếu thế hệ Đặng Thùy Trâm đã cống hiến bằng tuổi thanh xuân giữa chiến trường, thì thế hệ trẻ hôm nay phải biết cống hiến bằng tri thức, trách nhiệm và năng lực của mình.

Một người trẻ có thể bắt đầu từ những điều rất nhỏ.

Học tập nghiêm túc.

Làm việc tận tâm.

Giữ lời hứa.

Sống tử tế.

Biết yêu thương gia đình.

Biết giúp đỡ cộng đồng.

Biết trân trọng quê hương.

Và khi Tổ quốc cần, biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân.

Đó chính là cách để những người trẻ hôm nay trả lời câu hỏi mà lịch sử đặt ra.

Ngọn lửa tuổi hai mươi bảy

Đặng Thùy Trâm đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Nhưng tuổi trẻ của chị không mất đi.

Nó sống trong những trang nhật ký.

Sống trong những người từng được chị cứu chữa.

Sống trong ký ức của đồng đội.

Sống trên mảnh đất Đức Phổ.

Và sống trong trái tim của những thế hệ trẻ hôm nay.

Bởi có những con người chỉ sống hai mươi, ba mươi, bốn mươi năm, nhưng giá trị mà họ để lại có thể sống hàng trăm năm.

Đặng Thùy Trâm là một người như thế.

Chị đã đi qua thời hoa lửa bằng một trái tim của người thầy thuốc và một ý chí của người chiến sĩ.

Chị đã trao lại tuổi xuân của mình cho đất nước.

Và hôm nay, khi đọc lại những trang nhật ký ấy, chúng ta không chỉ thấy chiến tranh.

Chúng ta thấy một con người.

Một người con gái có những ước mơ bình dị.

Một bác sĩ có trái tim nhân hậu.

Một người chiến sĩ có lòng can đảm.

Một người trẻ đã sống hết mình cho điều mà mình tin là đúng.

Có lẽ đó chính là điều khiến Đặng Thùy Trâm vẫn sống mãi trong lòng chúng ta.

Thời hoa lửa đã lùi xa.

Nhưng ngọn lửa trong trái tim người con gái tuổi hai mươi bảy ấy vẫn chưa bao giờ tắt.

Và mỗi thế hệ đi qua, nếu biết cúi mình trước những hy sinh của quá khứ, biết trân trọng hòa bình của hiện tại và biết sống có trách nhiệm với tương lai, thì ngọn lửa ấy sẽ còn được truyền lại mãi.