Đặng Thùy Trâm – bác sĩ chiến trường và cuốn nhật ký

Đặng Thùy Trâm sinh năm 1942 tại Hà Nội, tốt nghiệp Đại học Y khoa Hà Nội và tình nguyện vào chiến trường miền Nam làm bác sĩ quân y. Bà công tác tại một bệnh xá ở Quảng Ngãi trong những năm chiến tranh ác liệt.

Điều kiện y tế trong rừng rất thiếu thốn: thuốc men ít, dụng cụ phẫu thuật thô sơ, thường xuyên phải di chuyển để tránh càn quét. Bà cùng các y sĩ phải mổ cấp cứu cho thương binh trong điều kiện ánh đèn dầu hoặc đèn pin, thiếu thuốc gây mê và kháng sinh.

Ngoài công việc chữa bệnh, bà còn viết nhật ký. Trong nhật ký, bà ghi lại cuộc sống của bệnh xá, tình trạng thương binh, những lần di chuyển tránh càn, sự hy sinh của đồng đội, và suy nghĩ của một bác sĩ trẻ trong chiến tranh.

Năm 1970, trong một lần di chuyển, bà bị phục kích và hy sinh. Cuốn nhật ký của bà được một sĩ quan Mỹ giữ lại vì cho rằng nó không nên bị đốt. Nhiều năm sau, cuốn nhật ký được trao lại cho gia đình và xuất bản tại Việt Nam với tên “Nhật ký Đặng Thùy Trâm”.

Cuốn nhật ký trở thành một trong những tài liệu cá nhân nổi tiếng nhất về chiến tranh Việt Nam, không phải vì các trận đánh, mà vì nó phản ánh chiến tranh qua góc nhìn của một bác sĩ – người cứu người giữa chiến tranh.

Trong nghiên cứu lịch sử xã hội chiến tranh, những trường hợp như Đặng Thùy Trâm cho thấy chiến tranh không chỉ là câu chuyện của người cầm súng mà còn của bác sĩ, thanh niên xung phong, dân công, và nhiều lực lượng khác tham gia vào hậu cần và cứu chữa trong chiến tranh.