Đặng Thùy Trâm - Ngọn lửa của lý tưởng, lòng nhân ái và tinh thần cống hiến

“Đời người chỉ sống có một lần, phải sống sao cho khỏi xót xa ân hận vì những năm tháng sống hoài, sống phí.” Câu nói ấy đã trở thành một trong những dòng chữ lay động nhất trong Nhật ký Đặng Thùy Trâm, thể hiện quan niệm sống đầy trách nhiệm của một nữ bác sĩ trẻ giữa những năm tháng chiến tranh. Đặng Thùy Trâm sinh ngày 26-11-1942 tại Huế, lớn lên ở Hà Nội trong một gia đình có truyền thống học tập và y khoa. Từ nhỏ, chị đã sớm hình thành lòng nhân ái, ý thức sẻ chia với những người xung quanh và tinh thần vượt khó. Những năm tháng chiến tranh, thiếu thốn và gian khổ không làm chị bi quan mà càng hun đúc trong chị khát vọng được cống hiến cho đất nước và giúp đỡ những người đang chịu đau thương.

Sau khi học tại Trường Chu Văn An, Hà Nội, Đặng Thùy Trâm lựa chọn theo ngành Y với mong muốn dùng kiến thức và khả năng của mình để phục vụ nhân dân. Năm 1967, sau khi tốt nghiệp, chị tình nguyện vào miền Nam và nhận nhiệm vụ tại Bệnh xá huyện Đức Phổ, Quảng Ngãi. Trong điều kiện chiến trường vô cùng khắc nghiệt, cơ sở vật chất thiếu thốn, thuốc men khan hiếm, chị cùng đồng đội vẫn tìm mọi cách cứu chữa thương binh và nhân dân. Những căn hầm dã chiến trở thành phòng điều trị, những dụng cụ đơn sơ được tận dụng để phục vụ việc cứu người. Trong hoàn cảnh ấy, Đặng Thùy Trâm luôn giữ vững tinh thần trách nhiệm, tận tâm với từng bệnh nhân, không phân biệt đó là chiến sĩ hay người dân. Đối với chị, nhiệm vụ của người thầy thuốc trước hết là cứu người và chăm sóc những con người đang cần sự giúp đỡ.

Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, bệnh xá nhiều lần phải di chuyển để tránh bom đạn. Đặng Thùy Trâm cùng đồng đội vừa điều trị cho thương binh, vừa tổ chức đào hầm, dựng lán và bảo đảm hoạt động của bệnh xá. Có những thời điểm số lượng người bị thương tăng cao, nhưng chị vẫn kiên trì làm việc, nhiều đêm thức trắng để giành lại sự sống cho bệnh nhân. Qua những trang nhật ký, có thể thấy ở chị sự kết hợp giữa một người bác sĩ tận tụy, một người chiến sĩ kiên cường và một người phụ nữ giàu tình cảm. Chị biết đau trước mất mát, nhớ gia đình, có những phút yếu lòng, nhưng sau tất cả vẫn lựa chọn tiếp tục công việc và con đường mà mình đã xác định.

Ngày 22-6-1970, trên đường đi công tác, Đặng Thùy Trâm cùng một đồng đội bị địch phục kích. Trong cuộc đối đầu ấy, chị đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời mới 27 tuổi. Sự ra đi của chị khép lại một cuộc đời ngắn ngủi nhưng đầy ý nghĩa. Điều còn lại không chỉ là câu chuyện về sự hy sinh mà còn là những giá trị tinh thần được thể hiện trong từng trang nhật ký: lòng yêu nước, tình yêu con người, ý thức trách nhiệm, sự đấu tranh giữa lý tưởng và những phút yếu mềm của một người trẻ trong chiến tranh.

Hai cuốn nhật ký của Đặng Thùy Trâm sau đó đã trải qua một hành trình đặc biệt. Một sĩ quan Mỹ là Frederic Whitehurst đã giữ lại những cuốn nhật ký thay vì để chúng bị tiêu hủy. Nhiều năm sau, những trang viết được trao lại cho gia đình và được xuất bản, từ đó Nhật ký Đặng Thùy Trâm trở thành một tác phẩm có sức lan tỏa rộng rãi. Những dòng nhật ký chân thực về chiến tranh, tình yêu thương, nỗi nhớ gia đình và lý tưởng sống đã chạm tới nhiều thế hệ độc giả. Qua đó, hình ảnh Đặng Thùy Trâm không chỉ được nhớ đến như một nữ bác sĩ, một liệt sĩ mà còn như biểu tượng của tuổi trẻ Việt Nam biết sống có lý tưởng, có trách nhiệm và sẵn sàng cống hiến.

Điều đáng quý trong cuộc đời Đặng Thùy Trâm là chị không chỉ nói về lý tưởng mà biến lý tưởng thành hành động cụ thể. Chị lựa chọn đến nơi gian khổ nhất, làm công việc khó khăn nhất và luôn đặt trách nhiệm với người bệnh, đồng đội và đất nước lên trên sự an toàn của bản thân. Chính vì vậy, tấm gương của chị vẫn có ý nghĩa đối với thế hệ hôm nay, đặc biệt trong môi trường giáo dục và quân đội. Học tập Đặng Thùy Trâm trước hết là giữ vững bản lĩnh, có trách nhiệm với nhiệm vụ được giao và biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân.

Đối với cán bộ, giảng viên Khoa Tin học – Ngoại ngữ, tinh thần ấy có thể được thể hiện thông qua việc không ngừng học tập, nâng cao trình độ chuyên môn, đổi mới phương pháp giảng dạy và chủ động ứng dụng công nghệ vào giáo dục. Nếu trong chiến tranh, Đặng Thùy Trâm biết tận dụng những phương tiện ít ỏi để cứu chữa người bệnh thì trong điều kiện hiện nay, mỗi cán bộ, giảng viên càng cần chủ động khai thác tri thức, công nghệ và phương pháp mới để nâng cao chất lượng đào tạo. Mỗi bài giảng được chuẩn bị nghiêm túc, mỗi giờ lên lớp tận tâm, mỗi sự hướng dẫn dành cho học viên đều là một cách cụ thể để biến tinh thần cống hiến thành hành động.

Bên cạnh năng lực chuyên môn, tấm gương Đặng Thùy Trâm còn nhắc nhở mỗi người về phẩm chất và trách nhiệm của người thầy. Người giảng viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn góp phần hình thành nhân cách, thái độ và lý tưởng cho học viên. Vì vậy, cần giữ gìn sự trung thực, tận tâm, khiêm tốn, trách nhiệm và tình yêu thương trong công việc; biết lắng nghe, chia sẻ và đồng hành với học viên trong quá trình học tập, rèn luyện. Đó cũng chính là cách để tinh thần nhân văn mà Đặng Thùy Trâm đã để lại tiếp tục được lan tỏa trong môi trường giáo dục hôm nay.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày Đặng Thùy Trâm hy sinh, nhưng những điều chị viết và sống vẫn còn nguyên giá trị. Cuộc đời 27 năm của chị cho thấy một con người không cần sống thật lâu mới có thể để lại dấu ấn lớn; điều quan trọng là đã sống như thế nào, đã cống hiến ra sao và đã để lại điều gì cho những người đi sau. Với cán bộ, giảng viên Khoa Tin học – Ngoại ngữ, học tập tấm gương Đặng Thùy Trâm chính là biến lý tưởng thành hành động, biến trách nhiệm thành công việc cụ thể và biến mỗi ngày làm việc thành một ngày có ý nghĩa. Giữ vững lý tưởng, giỏi chuyên môn, giàu lòng nhân ái và tận tụy với học viên chính là cách viết tiếp “nhật ký thế kỷ XXI” bằng trí tuệ, trách nhiệm và nhân cách.