Đặng Thùy Trâm: Ngọn lửa trong hang đá Đức Phổ

Đặng Thùy Trâm: Ngọn lửa trong hang đá Đức Phổ

(Dựa trên ấn phẩm "Nhật ký Đặng Thùy Trâm" và tư liệu của phóng viên Fred Whitehurst)

Mùa hè năm 1970 tại chiến trường Quảng Ngãi khốc liệt, trong một hang đá nhỏ bên dòng suối ở huyện Đức Phổ, nữ bác sĩ trẻ Đặng Thùy Trâm đang cặm cụi bên những trang nhật ký dưới ánh đèn dầu lạc tù mù. Tiếng đại bác từ các đồn bốt Mỹ dội về không ngớt, mặt đất rung chuyển, nhưng đôi tay chị vẫn vững vàng ghi lại từng dòng cảm xúc.

Chị Trâm không phải là một chiến binh bẩm sinh; chị là một trí thức Hà Nội yêu thơ ca, yêu nhạc cổ điển, mang theo tâm hồn nhạy cảm của một "tiểu thư" vào giữa lòng chảo lửa. Câu chuyện của chị là chuỗi những ngày dài chống chọi với thiếu thốn: thuốc men cạn kiệt, bông băng phải giặt đi dùng lại, và những ca phẫu thuật dưới ánh đuốc trong khi máy bay địch gầm rú ngay trên đầu.

Trong nhật ký, chị viết về những bệnh nhân của mình với một tình thương mẫu tử: "Mỗi khi một người đồng chí ngã xuống, lòng mình như có một nhát dao cứa mạnh." Chị viết về nỗi nhớ mẹ, nhớ Hà Nội hoa lệ, nhớ những buổi chiều đi dạo quanh Hồ Gươm. Nhưng vượt lên tất cả là ý chí thép. Khi đơn vị buộc phải di chuyển để tránh trận càn quy mô lớn của Mỹ, chị đã tình nguyện ở lại với một số ít thương binh nặng không thể di chuyển.

Ngày 22 tháng 6 năm 1970, một toán lính Mỹ phát hiện ra trạm xá của chị. Một mình với khẩu súng tiếp tế, Đặng Thùy Trâm đã đứng lên bảo vệ những người bệnh đang nằm bất lực. Chị ngã xuống khi tuổi đời mới 27, tay vẫn còn vương mùi thuốc sát trùng và trong túi áo là cuốn nhật ký nhỏ. Viên sĩ quan Mỹ Frederic Whitehurst khi thu giữ cuốn nhật ký ấy đã định ném vào lửa, nhưng người thông dịch của ông đã ngăn lại: "Đừng đốt nó, bên trong nó đã có sẵn lửa rồi."

Sức sống của Đặng Thùy Trâm không kết thúc ở hang đá năm ấy. Cuốn nhật ký bị lưu lạc sang Mỹ suốt 35 năm cuối cùng đã trở về Việt Nam, làm thổn thức hàng triệu trái tim về một vẻ đẹp tâm hồn cao khiết giữa sự tàn bạo của chiến tranh.