ĐẶNG THÙY TRÂM – NGỌN LỬA TỪ TRÁI TIM NGƯỜI NỮ BÁC SĨ

ĐẶNG THÙY TRÂM – NGỌN LỬA TỪ TRÁI TIM NGƯỜI NỮ BÁC SĨ

Có những con người đi qua chiến tranh và để lại phía sau một cuộc đời. Nhưng cũng có những con người, dù đã nằm xuống giữa tuổi thanh xuân, lại để lại một ngọn lửa không bao giờ tắt.

Liệt sĩ, bác sĩ Đặng Thùy Trâm là một người như thế.

Nhắc đến Đặng Thùy Trâm, người ta không chỉ nhớ về một nữ bác sĩ trẻ đã anh dũng hy sinh giữa chiến trường Quảng Ngãi. Người ta còn nhớ đến một cô gái Hà Nội có tâm hồn giàu yêu thương, một trí thức trẻ mang trong mình lý tưởng sống đẹp, đã lựa chọn con đường khó khăn nhất: rời giảng đường, rời mái ấm gia đình, vượt Trường Sơn vào chiến trường để chữa bệnh, cứu người và sống trọn vẹn với Tổ quốc.

TỪ CÔ GÁI HÀ NỘI ĐẾN NGƯỜI BÁC SĨ CỦA CHIẾN TRƯỜNG

Đặng Thùy Trâm sinh ra trong một gia đình trí thức giàu truyền thống. Cha là bác sĩ ngoại khoa, mẹ là giảng viên Trường Đại học Dược Hà Nội. Tuổi thơ của chị được nuôi dưỡng trong tình yêu thương gia đình, trong sách vở, văn chương và những ước mơ đẹp của tuổi trẻ.

Từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, Thùy Trâm đã sớm bộc lộ một tâm hồn nhạy cảm, giàu lý tưởng. Chị say mê văn học, tìm thấy trong những nhân vật như Pavel Korchagin hay Ruồi trâu những hình mẫu về nghị lực, lòng dũng cảm và lý tưởng sống.

Những trang sách ấy có lẽ đã âm thầm gieo vào tâm hồn cô gái trẻ một câu hỏi lớn: Con người phải sống như thế nào để những năm tháng tuổi trẻ của mình trở nên có ý nghĩa?

Và rồi, cuộc đời đã cho chị một câu trả lời bằng chính sự lựa chọn của mình.

Năm 1961, Đặng Thùy Trâm thi đỗ vào Trường Đại học Y khoa Hà Nội. Trong những năm tháng học tập, chị không chỉ miệt mài với sách vở mà còn tích cực tham gia công tác Đoàn, phong trào của nhà trường. Những phần thưởng, giấy khen và danh hiệu Đoàn viên ưu tú là sự ghi nhận cho một nữ sinh vừa học giỏi, vừa giàu nhiệt huyết.

Tháng 6 năm 1966, Đặng Thùy Trâm tốt nghiệp Đại học Y khoa Hà Nội với tấm bằng hạng ưu, sớm hơn một năm.

Thẻ sinh viên của bác sĩ Đặng Thùy Trâm

Khi ấy, chị hoàn toàn có thể ở lại Hà Nội, trở thành một bác sĩ trong điều kiện thuận lợi hơn. Nhưng trước tiếng gọi của miền Nam ruột thịt, người con gái Hà Nội ấy đã lựa chọn lên đường.

Một lựa chọn mà chỉ những trái tim thực sự có lý tưởng mới có thể làm được.

VƯỢT TRƯỜNG SƠN VÀO NƠI BOM ĐẠN

Năm 1966, Đặng Thùy Trâm tình nguyện vượt Trường Sơn vào chiến trường miền Nam.

Tháng 3 năm 1967, chị đến Quảng Ngãi và được phân công phụ trách Bệnh xá Đức Phổ – một bệnh xá tiền phương giữa vùng chiến sự ác liệt.Từ tháng 4 năm 1967 đến tháng 5 năm 1970, trên cương vị Bệnh xá trưởng, người nữ bác sĩ trẻ đã cùng đồng đội cứu chữa cho hàng nghìn thương binh và nhân dân.

Ở nơi ấy, không có những phòng bệnh khang trang. Không có những thiết bị y tế hiện đại. Có những lúc bệnh xá phải di chuyển liên tục để tránh những trận càn. Người thầy thuốc vừa cứu người, vừa phải đối mặt với bom đạn và cái chết.

Nhưng giữa hoàn cảnh khắc nghiệt ấy, Đặng Thùy Trâm vẫn tận tụy với từng thương binh, từng người dân. Chị không chỉ chữa những vết thương trên cơ thể. Chị còn chữa lành những nỗi đau tinh thần bằng sự dịu dàng, lòng nhân ái và tình thương của một người thầy thuốc, một người chị đối với đồng đội.

Trong nhật ký, chị từng viết về những học viên lớp y tá sơ cấp bằng một tình cảm thật đẹp:

“Mình đến với lớp không phải chỉ vì tinh thần trách nhiệm, mà cả bằng tình thương của một người chị đối với những đứa em…”

Đó chính là Đặng Thùy Trâm – một bác sĩ trẻ nhưng mang trong mình một trái tim lớn.

“ĐỪNG ĐỐT. BẢN THÂN NÓ ĐÃ CÓ LỬA RỒI!”

Có lẽ câu chuyện về Đặng Thùy Trâm sẽ không được biết đến rộng rãi như ngày hôm nay nếu không có một cuộc gặp gỡ kỳ lạ giữa chiến tranh. Sau một trận tập kích tại Bệnh xá Đức Phổ, một người lính Mỹ tên Frederic Whitehurst đã tìm thấy một cuốn sổ tay của nữ bác sĩ Việt Nam. Ông định đốt nó. Nhưng người phiên dịch đã ngăn lại và nói:

“Đừng đốt. Bản thân nó đã có lửa rồi!”

Một câu nói ngắn ngủi nhưng như một lời tiên tri.

Bởi đúng vậy, cuốn nhật ký ấy đã mang trong mình ngọn lửa của một thế hệ.

Ngọn lửa của lòng yêu nước.

Ngọn lửa của tình yêu con người.

Ngọn lửa của lý tưởng.

Và ngọn lửa của một trái tim tuổi trẻ không chịu khuất phục trước chiến tranh.

NGÃ XUỐNG Ở TUỔI 27

Ngày 22 tháng 6 năm 1970, trong một chuyến công tác từ vùng núi Ba Tơ về đồng bằng, Bệnh xá Đức Phổ bị lính Mỹ tập kích.

Đặng Thùy Trâm đã anh dũng hy sinh. Chị ra đi khi chưa tròn 28 tuổi. Một người con gái Hà Nội, một bác sĩ tài năng, một đoàn viên, một người đảng viên trẻ… đã gửi lại tuổi xuân của mình giữa núi rừng Quảng Ngãi. Chị chưa kịp trở về Hà Nội.

Chưa kịp thực hiện ước mơ được ngả vào lòng mẹ sau những năm tháng xa

nhà.Chưa kịp sống những ngày bình yên mà chị từng mong đợi. Nhưng chính sự hy sinh ấy đã khiến cuộc đời chị trở nên bất tử.

NHỮNG TRANG NHẬT KÝ KHÔNG CHỈ VIẾT BẰNG MỰC

Nhiều năm sau ngày Đặng Thùy Trâm hy sinh, hai cuốn nhật ký của chị được Frederic Whitehurst gìn giữ suốt 35 năm đã trở về với gia đình. Tháng 7 năm 2005, “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” được xuất bản. Những trang viết ấy lập tức lay động hàng triệu trái tim. Trong nhật ký không chỉ có chiến tranh. Có những trang viết về mẹ, về gia đình, về đồng đội; có những phút yếu lòng, những nỗi nhớ, những giọt nước mắt và cả những khát vọng rất đỗi đời thường của một cô gái trẻ. Nhưng vượt lên tất cả là một tâm hồn luôn tự soi xét mình, luôn khao khát sống xứng đáng.

Ngày 6 tháng 1 năm 1970, chỉ vài tháng trước khi hy sinh, Đặng Thùy Trâm tự nhắc mình:

“Hãy rèn giũa phẩm chất của một người Đảng viên…”

Đó không phải lời nói dành cho người khác. Đó là lời chị tự nói với chính mình.

Một con người giữa chiến tranh vẫn không ngừng tự hỏi mình đã sống đủ tốt chưa, đã làm đủ chưa, đã xứng đáng với những gì mình tin tưởng chưa. Có lẽ chính điều đó làm nên sức sống đặc biệt của Nhật ký Đặng Thùy Trâm.

NGỌN LỬA HOA LỬA VÀ THẾ HỆ HÔM NAY

Đặng Thùy Trâm đã sống một cuộc đời rất ngắn. Nhưng 27 năm ấy lại chứa đựng một sức sống phi thường. Chị đã đi từ giảng đường đến chiến trường, từ những trang sách đến những trang nhật ký, từ một cô gái Hà Nội trở thành người con của đất Quảng Ngãi.

Năm 2006, Nhà nước truy tặng Đặng Thùy Trâm danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Nhưng có lẽ, phần thưởng lớn nhất mà thời gian dành cho chị không nằm ở những danh hiệu. Đó là việc hàng triệu người trẻ hôm nay vẫn đọc nhật ký của chị. Là những người chưa từng biết chiến tranh nhưng vẫn xúc động trước những dòng chữ của một cô gái đã sống cách mình nhiều thế hệ. Là những người trẻ tự hỏi: Nếu được sống trong hoàn cảnh của Đặng Thùy Trâm, mình sẽ lựa chọn như thế nào? Và cũng từ đó, chúng ta hiểu rằng “thời hoa lửa” không chỉ là những năm tháng có bom đạn. Thời hoa lửa còn là những năm tháng con người dám sống hết mình cho một điều lớn lao hơn bản thân.

Đặng Thùy Trâm đã từng ước mơ được trở thành cô giáo dạy văn, đưa cái hay, cái đẹp vào tâm hồn trẻ thơ. Cuộc đời đã không cho chị thực hiện trọn vẹn ước mơ ấy. Nhưng thật kỳ lạ! Hôm nay, từ những trang nhật ký được viết giữa chiến trường, chị vẫn đang “đứng lớp”. Chị vẫn đang nói với những thế hệ sau về lòng yêu nước, về tình yêu thương, về trách nhiệm, về sự dấn thân và về cách sống sao cho tuổi trẻ không trôi qua vô nghĩa.

LỜI KẾT – NGỌN LỬA VẪN CÒN

Có những người hy sinh rồi trở thành ký ức. Có những người hy sinh rồi trở thành tượng đài. Nhưng Đặng Thùy Trâm không chỉ là một tượng đài. Chị là một ngọn lửa.

Ngọn lửa ấy được thắp lên từ một gia đình giàu tình yêu thương, được nuôi dưỡng bằng sách vở và lý tưởng, được tôi luyện giữa chiến trường bom đạn và được truyền lại cho thế hệ hôm nay qua những trang nhật ký. Hơn nửa thế kỷ đã đi qua kể từ ngày người nữ bác sĩ trẻ nằm lại trên đất Quảng Ngãi.

Chiến tranh đã lùi xa, những con đường hôm nay đã rộng mở, những bệnh viện đã sáng đèn, những đứa trẻ được lớn lên trong hòa bình. Nhưng mỗi khi đọc lại những dòng nhật ký của Đặng Thùy Trâm, chúng ta vẫn nghe thấy tiếng gọi của một thời hoa lửa.

Tiếng gọi nhắc mỗi người rằng: Tuổi trẻ chỉ đến một lần. Hãy sống sao để khi ngoảnh lại, ta có thể tự hào rằng mình đã từng sống một tuổi trẻ có ích, có trách nhiệm và có tình yêu.

Đặng Thùy Trâm đã không trở về. Nhưng ngọn lửa từ trái tim chị thì vẫn trở về với chúng ta – qua từng trang nhật ký, qua ký ức của những người từng sống cùng chị, và qua những thế hệ trẻ đang tiếp tục viết nên câu chuyện của hòa bình.

Đặng Thùy Trâm – một đời hoa lửa.

Một trái tim bất tử.

Một ngọn lửa không bao giờ tắt.