Đặng Thùy Trâm – Ngọn lửa y đức giữa chiến trường

Liệt sĩ – bác sĩ Đặng Thùy Trâm sinh ngày 26 tháng 11 năm 1942, là người con của quê hương Thừa Thiên – Huế nhưng sinh ra và lớn lên tại Hà Nội, trong một gia đình trí thức giàu truyền thống yêu nước. Cha chị là Đặng Ngọc Khuê, một bác sĩ ngoại khoa tận tụy; mẹ là Doãn Ngọc Trâm, nguyên giảng viên Trường Đại học Dược khoa Hà Nội. Từ mái nhà ấy, Đặng Thùy Trâm lớn lên trong sự hun đúc của tri thức, lòng nhân ái và tinh thần trách nhiệm với đất nước.

Năm 1966, sau khi tốt nghiệp Bác sĩ Y khoa tại Trường Đại học Y khoa Hà Nội, trong khi nhiều người chọn con đường công tác an toàn ở hậu phương, Đặng Thùy Trâm đã xung phong lên đường vào chiến trường miền Nam. Với chị, chiếc áo blouse trắng không chỉ là biểu tượng của nghề y mà còn là lời thề hiến dâng tuổi trẻ cho Tổ quốc đang chìm trong bom đạn.

Tại chiến trường ác liệt Quảng Ngãi, chị công tác ở Bệnh viện huyện Đức Phổ. Ngày ngày, giữa mưa bom bão đạn, Đặng Thùy Trâm vừa là bác sĩ, vừa là người chị, người đồng đội của thương binh và nhân dân địa phương. Trong những căn hầm dã chiến thiếu thốn đủ bề, chị giành giật từng sự sống mong manh, chấp nhận hiểm nguy để giữ trọn lời thề Hippocrates và lý tưởng của người chiến sĩ cách mạng.

Năm 1970, trong một lần làm nhiệm vụ trên địa bàn huyện Đức Phổ, chị bị địch phục kích và anh dũng hy sinh khi tuổi đời chưa đầy 28, với ba năm tuổi nghề và hai năm tuổi Đảng. Nhân dân địa phương đã an táng chị ngay trên mảnh đất nơi chị ngã xuống – mảnh đất đã thấm đẫm mồ hôi, nước mắt và máu của người bác sĩ trẻ. Sau này, gia đình đưa hài cốt chị về an nghỉ tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Xuân Phương, huyện Từ Liêm, Hà Nội.

Điều kỳ diệu là trước lúc hy sinh, Đặng Thùy Trâm đã để lại hai cuốn nhật ký – những trang viết chân thực, cháy bỏng lý tưởng và chan chứa tình người. Hai cuốn nhật ký ấy được một cựu binh Mỹ là Frederic Whitehurst tìm thấy và cất giữ suốt nhiều năm. Trải qua bao khó khăn trong việc tìm thân nhân của chị, cuối cùng những trang viết ấy được trao cho Viện Lưu trữ Việt Nam tại Đại học Texas Tech lưu giữ.

Sau khi tìm được gia đình và nhận được sự đồng ý, cuốn “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” được Nhà Xuất bản Hội Nhà văn phát hành, gây xúc động mạnh mẽ trong lòng bạn đọc trong và ngoài nước. Những dòng chữ giản dị mà lay động ấy đã đưa tên tuổi Đặng Thùy Trâm vượt ra khỏi biên giới Việt Nam, trở thành biểu tượng của y đức, của tuổi trẻ dâng hiến và lý tưởng sống cao đẹp.

Ngày nay, tên chị được nhắc đến với sự trân trọng và tự hào. Ngành y tế Việt Nam phát động phong trào học tập y đức của Liệt sĩ – Bác sĩ Đặng Thùy Trâm, coi chị là tấm gương sáng của người thầy thuốc – chiến sĩ. Trên mảnh đất Đức Phổ, nơi chị từng công tác và hy sinh, một bệnh viện mang tên Đặng Thùy Trâm đang được xây dựng như sự tri ân sâu sắc đối với người con gái đã hiến trọn tuổi xuân cho Tổ quốc.

Cuộc đời Đặng Thùy Trâm tuy ngắn ngủi nhưng đã hóa thành bất tử. Chị ra đi, nhưng những trang nhật ký, tấm lòng y đức và tinh thần anh hùng cách mạng của chị vẫn sống mãi, soi sáng cho bao thế hệ thầy thuốc và thanh niên Việt Nam trên con đường phụng sự nhân dân, phụng sự đất nước.