Đặng Thùy Trâm – Người bác sĩ trẻ giữa chiến trường

Đặng Thùy Trâm sinh ngày 26/11/1942 tại Hà Nội, trong một gia đình trí thức. Chị được đào tạo chuyên ngành y và trở thành một bác sĩ khi tuổi đời còn rất trẻ. Trong những năm đất nước có chiến tranh, thay vì lựa chọn một cuộc sống bình yên, Đặng Thùy Trâm tình nguyện lên đường vào chiến trường.

Năm 1966, sau khi tốt nghiệp Đại học Y khoa Hà Nội, chị vào công tác tại chiến trường miền Nam. Chị được phân công làm bác sĩ phụ trách một bệnh xá ở Đức Phổ, Quảng Ngãi. Công việc của một bác sĩ giữa chiến trường vô cùng khó khăn. Điều kiện thuốc men, trang thiết bị và nơi điều trị đều thiếu thốn, trong khi thương binh liên tục được đưa về.

Đặng Thùy Trâm vừa làm công việc chuyên môn của một người thầy thuốc, vừa phải thích nghi với cuộc sống trong điều kiện chiến tranh. Những bệnh nhân của chị không chỉ là những người cần được chữa trị mà còn là những đồng đội đang phải đối mặt với những hoàn cảnh vô cùng khắc nghiệt.

Điều đặc biệt khiến tên tuổi Đặng Thùy Trâm được nhiều thế hệ biết đến là những cuốn nhật ký chị viết trong thời gian công tác tại chiến trường.

Trong nhật ký, chị ghi lại cuộc sống, công việc, tình cảm với gia đình, đồng đội và những suy nghĩ của một người phụ nữ trẻ đang sống giữa chiến tranh. Những trang viết ấy cho thấy chị không phải một nhân vật xa lạ hay một hình tượng được tạo ra chỉ để kể về chiến công. Chị là một người trẻ có những tình cảm, nỗi nhớ, những trăn trở và ước mơ rất đời thường.

Nhưng vượt lên trên những cảm xúc cá nhân là một ý thức mạnh mẽ về trách nhiệm.

Đặng Thùy Trâm hiểu rằng mình đang ở nơi đồng đội cần mình nhất. Bệnh xá nơi chị công tác luôn phải đối mặt với những điều kiện thiếu thốn và nguy hiểm. Là bác sĩ, chị phải cố gắng cứu chữa cho những người bị thương trong khả năng của mình.

Cuộc sống của người bác sĩ trẻ ấy vì vậy gắn liền với chiến trường.

Chị không chỉ chữa bệnh mà còn phải cùng đồng đội đối mặt với những khó khăn của cuộc sống thời chiến. Những trang nhật ký trở thành nơi chị ghi lại những điều mình chứng kiến và những suy nghĩ sâu sắc về cuộc đời.

Đến năm 1970, Đặng Thùy Trâm hy sinh khi đang làm nhiệm vụ ở Quảng Ngãi. Chị mới 27 tuổi.

Sự hy sinh của Đặng Thùy Trâm tưởng như chỉ là một câu chuyện của chiến tranh. Nhưng nhiều năm sau, những trang nhật ký của chị đã đưa câu chuyện ấy đến với rất nhiều người.

Trong chiến tranh, hai cuốn nhật ký của Đặng Thùy Trâm được một người lính Mỹ tên Frederic Whitehurst giữ lại. Ông đã không đốt chúng như lời yêu cầu trong hoàn cảnh lúc đó, mà giữ chúng trong nhiều năm.

Sau này, thông qua quá trình tìm kiếm và trao trả, những cuốn nhật ký được đưa trở lại Việt Nam. Năm 2005, nhật ký được xuất bản với tên “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” và nhanh chóng được đông đảo độc giả biết đến.

Điều đặc biệt là những trang viết ấy không chỉ kể về chiến tranh.

Chúng cho thế hệ sau thấy hình ảnh một người bác sĩ trẻ, một người con luôn hướng về gia đình, một người đồng đội có tình cảm sâu sắc với những người xung quanh và một thanh niên sống trong thời đại đất nước đầy thử thách.

Câu chuyện của Đặng Thùy Trâm vì thế có sức lay động rất lớn.

Chị ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ. Những điều mà một người 27 tuổi có thể mong muốn trong cuộc sống — một tương lai bình yên, được ở bên gia đình, được tiếp tục nghề nghiệp mình yêu thích — đã không thể trở thành hiện thực.

Nhưng những gì chị để lại không biến mất.

Đó là những trang nhật ký.
Đó là hình ảnh người bác sĩ nơi chiến trường.
Đó là sự hy sinh của một tuổi trẻ đã lựa chọn trách nhiệm với đất nước.

Ngày nay, khi chúng ta sống trong hòa bình, câu chuyện Đặng Thùy Trâm vẫn đặt ra một câu hỏi rất đáng suy ngẫm:

Nếu thế hệ trước đã dành tuổi trẻ của mình để bảo vệ đất nước, thì thế hệ trẻ hôm nay sẽ sử dụng tuổi trẻ của mình như thế nào?

Không nhất thiết phải làm những điều lớn lao. Với người trẻ hôm nay, tinh thần ấy có thể được thể hiện bằng việc học tập nghiêm túc, sống có trách nhiệm, biết yêu thương gia đình, giúp đỡ cộng đồng và cố gắng trở thành một người có ích.

Đặng Thùy Trâm đã không thể nhìn thấy một Việt Nam hòa bình mà chị từng mong muốn. Nhưng chính sự hy sinh của chị và biết bao người cùng thế hệ đã góp phần làm nên ngày hôm nay.