Đặng Thùy Trâm – Người con gái để lại tuổi xuân giữa Quảng Ngãi

Đặng Thùy Trâm, người con gái để lại tuổi xuân giữa Quảng Ngãi

Có những câu chuyện dù đã đi qua rất nhiều năm vẫn khiến người ta lặng đi khi nghe kể. Không phải vì đó là một câu chuyện quá lớn lao, mà bởi trong đó có một con người đã từng sống, từng yêu thương, từng hy vọng và từng có những ước mơ rất đỗi bình thường như bao người trẻ khác. Nhưng rồi chiến tranh đến, và người ấy đã chọn dành những năm tháng đẹp nhất của tuổi thanh xuân cho đất nước.

Tôi biết đến bác sĩ Đặng Thùy Trâm qua những trang nhật ký được viết trong những năm tháng chiến tranh. Trước khi biết đến bà như một nhân vật lịch sử, tôi hình dung bà cũng là một cô gái trẻ với những cảm xúc rất gần gũi. Bà biết nhớ nhà, biết buồn, biết lo lắng, biết yêu thương đồng đội và cũng có những lúc yếu lòng trước những mất mát xảy ra mỗi ngày. Có lẽ chính những điều rất đời thường ấy đã khiến câu chuyện về bà trở nên gần gũi hơn với thế hệ trẻ hôm nay.

Đặng Thùy Trâm sinh năm 1942 tại Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp ngành Y, bà đã tình nguyện rời miền Bắc vào chiến trường miền Nam. Năm 1967, bà được phân công công tác tại Đức Phổ, Quảng Ngãi, trong điều kiện chiến tranh vô cùng khắc nghiệt. Khi ấy, bà còn rất trẻ. Nhưng phía trước bà không phải là một bệnh viện đầy đủ thuốc men, những căn phòng yên tĩnh hay một cuộc sống ổn định của một người bác sĩ mới ra trường. Phía trước là bom đạn, là những thương binh cần được cứu chữa, là những đêm thiếu thốn và những ngày luôn phải đối mặt với hiểm nguy.

Giữa chiến trường Quảng Ngãi, công việc của một người bác sĩ trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Có những người lính được đưa về trong tình trạng bị thương nặng. Có những ca bệnh không có đủ thuốc men và phương tiện để điều trị. Trong hoàn cảnh ấy, Đặng Thùy Trâm vẫn cố gắng làm những gì mình có thể để cứu chữa cho thương binh và đồng đội.

Tôi nghĩ điều khiến câu chuyện về Đặng Thùy Trâm trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở sự hy sinh của bà, mà còn nằm ở những suy nghĩ được bà gửi lại trong nhật ký. Những trang viết ấy không chỉ kể về chiến tranh. Đằng sau những dòng chữ là một cô gái trẻ đang sống giữa một thời đại đầy biến động.

Bà từng viết về những người đồng đội, về những thương binh mà mình chăm sóc, về những người đã ra đi và cả những nỗi nhớ dành cho gia đình. Có những lúc bà buồn, có những lúc nhớ nhà và cũng có những lúc cảm thấy cô đơn. Nhưng sau tất cả, bà vẫn tiếp tục công việc của mình.

Điều đó khiến tôi suy nghĩ rất nhiều. Bởi khi nhìn những nhân vật lịch sử trong sách giáo khoa, đôi khi chúng ta dễ nghĩ rằng họ là những con người luôn mạnh mẽ, không sợ hãi và không bao giờ biết mệt mỏi. Nhưng khi đọc những trang nhật ký của Đặng Thùy Trâm, tôi nhận ra rằng họ cũng là những con người bằng xương bằng thịt. Họ cũng có gia đình để nhớ, có những người thương yêu và có những ước mơ riêng. Chỉ khác là trong thời điểm đất nước cần, họ đã chấp nhận đặt những điều riêng tư ấy phía sau.

Chiến tranh không chỉ được tạo nên bởi những trận đánh lớn. Chiến tranh còn hiện diện trong từng căn hầm nhỏ, từng ca cấp cứu giữa đêm, từng bữa cơm vội, từng lần chia tay mà không biết có còn gặp lại nhau hay không. Đối với Đặng Thùy Trâm, chiến trường không chỉ là nơi bà làm nhiệm vụ của một người bác sĩ. Đó còn là nơi bà chứng kiến tuổi trẻ của mình đi qua cùng những người đồng đội.

Ngày 22 tháng 6 năm 1970, trên đường công tác tại Đức Phổ, Đặng Thùy Trâm đã hy sinh khi mới 27 tuổi.

Hai mươi bảy tuổi.

Một con số khiến tôi không khỏi lặng người.

Ở tuổi 27, nhiều người trẻ hôm nay đang bắt đầu xây dựng sự nghiệp, đang học cách tự lập, đang nghĩ về tương lai và những chuyến đi phía trước. Còn Đặng Thùy Trâm đã gửi lại tuổi trẻ của mình giữa chiến trường Quảng Ngãi.

Có lẽ điều đau lòng nhất của sự hy sinh ấy là bà vẫn còn quá trẻ. Bà còn cả một cuộc đời phía trước nếu chiến tranh không xảy ra. Bà có thể trở thành một bác sĩ giỏi, có thể trở về với gia đình, có thể sống một cuộc sống bình dị mà bà từng mong muốn. Nhưng lịch sử đã đặt bà vào một hoàn cảnh khác, và bà đã lựa chọn con đường mà mình tin là đúng.

Sau khi bà hy sinh, những trang nhật ký của Đặng Thùy Trâm vẫn còn ở lại. Chính những trang viết ấy đã giúp câu chuyện về bà vượt qua thời gian để đến với nhiều thế hệ sau này.

Tôi đặc biệt ấn tượng với hành trình của cuốn nhật ký. Trong chiến tranh, một người lính Mỹ đã tìm thấy những cuốn nhật ký của Đặng Thùy Trâm. Ông được khuyên nên đốt chúng, nhưng ông đã không làm vậy. Những trang viết ấy cuối cùng được giữ lại và nhiều năm sau trở về Việt Nam, trở về với gia đình của người đã viết ra chúng.

Tôi nghĩ đó là một điều rất đặc biệt.

Chiến tranh có thể chia con người ở hai phía, nhưng những dòng chữ viết bằng tình cảm chân thành lại có thể vượt qua ranh giới ấy. Một cuốn nhật ký nhỏ bé đã đi qua bom đạn, đi qua nhiều năm tháng và cuối cùng trở về với quê hương của người viết.

Nếu không có những trang nhật ký ấy, có lẽ thế hệ chúng tôi vẫn biết Đặng Thùy Trâm là một nữ bác sĩ đã hy sinh trong chiến tranh. Nhưng nhờ những trang viết đó, chúng tôi có thể hiểu hơn về một con người phía sau cái tên trong sách lịch sử.

Đó là một cô gái trẻ biết yêu thương.

Một người bác sĩ biết đau trước nỗi đau của người khác.

Một người con luôn hướng về gia đình.

Một người đồng đội biết trân trọng những người cùng mình đi qua chiến tranh.

Và trên hết, đó là một người trẻ đã sống hết mình với điều mà mình tin tưởng.

Tôi sinh ra khi đất nước đã hòa bình. Tôi chưa từng nghe tiếng bom rơi, chưa từng phải sống trong một căn hầm tránh pháo, cũng chưa từng trải qua cảm giác chia tay một người bạn mà không biết ngày mai họ còn trở về hay không. Những điều ấy đối với thế hệ tôi đôi khi chỉ tồn tại trong những trang sách, những thước phim hay câu chuyện của ông bà.

Nhưng khi tìm hiểu về Đặng Thùy Trâm, tôi cảm nhận lịch sử trở nên gần hơn rất nhiều.

Lịch sử không còn chỉ là những con số về năm tháng.

Lịch sử là một cô gái 27 tuổi đã nằm lại trên mảnh đất Quảng Ngãi.

Lịch sử là những thương binh được cứu chữa trong điều kiện thiếu thốn.

Lịch sử là những lá thư, những trang nhật ký và những nỗi nhớ gia đình được viết giữa chiến trường.

Lịch sử cũng là những người trẻ đã chấp nhận hy sinh những điều riêng tư để đổi lấy một ngày đất nước được hòa bình.

Nhìn lại câu chuyện của Đặng Thùy Trâm, tôi càng hiểu rằng cuộc sống bình yên hôm nay không phải tự nhiên mà có. Chúng tôi được đến trường, được lựa chọn ngành học mình yêu thích, được sống bên gia đình và được nghĩ về tương lai của bản thân. Những điều tưởng như rất bình thường ấy đã từng là một ước mơ đối với biết bao người trong chiến tranh.

Có lẽ thế hệ trẻ hôm nay không cần phải làm những điều quá lớn lao để thể hiện lòng biết ơn. Điều quan trọng hơn là biết trân trọng cuộc sống đang có, sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội. Học tập nghiêm túc, làm tốt công việc của mình, biết quan tâm đến người khác và không thờ ơ trước những giá trị mà thế hệ trước đã đánh đổi bằng tuổi trẻ của họ.

Đặng Thùy Trâm đã không thể nhìn thấy một đất nước hoàn toàn hòa bình. Bà cũng không thể biết rằng những dòng nhật ký của mình nhiều năm sau sẽ được đọc bởi những người trẻ chưa từng trải qua chiến tranh.

Nhưng có lẽ nếu bà có thể nhìn thấy chúng tôi hôm nay, tôi nghĩ điều bà mong muốn không phải là chúng tôi chỉ nhớ đến mình bằng sự thương tiếc. Có lẽ bà sẽ muốn chúng tôi sống một cuộc đời thật có ý nghĩa, bởi đó chính là cách thiết thực nhất để những hy sinh của thế hệ trước không trở nên vô nghĩa.

Quảng Ngãi hôm nay đã khác rất nhiều so với những năm tháng chiến tranh. Những con đường đã rộng hơn, những ngôi nhà đã khang trang hơn, những người trẻ có thể bình yên đến trường và theo đuổi những ước mơ của riêng mình. Nhưng trên mảnh đất ấy vẫn còn những câu chuyện chưa bao giờ cũ.

Câu chuyện về Đặng Thùy Trâm là một trong những câu chuyện như vậy.

Một cô gái từ Hà Nội đã đến Quảng Ngãi khi tuổi đời còn rất trẻ. Bà đến với công việc của một người bác sĩ, ở lại với đồng đội và cuối cùng gửi lại nơi đây cả tuổi thanh xuân của mình.

Nhiều năm đã trôi qua, chiến tranh đã lùi xa, nhưng những trang nhật ký vẫn còn đó. Những dòng chữ ấy khiến người đọc hôm nay hiểu rằng đằng sau hai chữ hòa bình là biết bao cuộc đời đã đi qua mất mát.

Và đối với tôi, câu chuyện về Đặng Thùy Trâm không chỉ là câu chuyện của một người đã sống trong thời hoa lửa. Đó còn là lời nhắc nhở dành cho những người trẻ đang sống trong thời bình.

Hãy biết mình đang may mắn như thế nào khi được sống trong một đất nước hòa bình.

Hãy biết trân trọng những người đã hy sinh để chúng ta có ngày hôm nay.

Và hãy sống sao cho tuổi trẻ của mình cũng trở thành một điều có ý nghĩa.

Bởi có những người đã dùng cả tuổi xuân để giữ lấy ngày mai.

Và ngày mai ấy chính là cuộc sống bình yên mà chúng ta đang có.