Đặng Thùy Trâm: Người viết ước mơ hòa bình bằng lửa tuổi hai mươi

Từ giảng đường y khoa đến "tọa độ chết" Đức Phổ

Sinh ra trong một gia đình trí thức Hà Nội, Đặng Thùy Trâm mang trong mình nét thanh lịch, lãng mạn của một tiểu thư phố cổ. Tốt nghiệp Đại học Y khoa Hà Nội năm 1966, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn khốc liệt nhất, chị đã tình nguyện xung phong vào Nam.

Năm 1967, người nữ bác sĩ trẻ đặt chân đến Đức Phổ, Quảng Ngãi – nơi được mệnh danh là một trong những "tọa độ chết" thời bấy giờ. Ở tuổi 24, chị được giao nhiệm vụ phụ trách một bệnh viện dân y huyện, thực chất là những nếp lán tranh tre đơn sơ giấu mình trong rừng sâu, liên tục phải di chuyển để tránh những trận càn quét kinh hoàng của địch.

"Đời mình là một bài ca chung thủy. Mình đã đem tất cả tình yêu thương của một người con gái Hà Nội đổ lên mảnh đất đầy máu và mồ hôi này..." – Trích Nhật ký Đặng Thùy Trâm.

Người con gái cầm dao mổ dưới làn bom đạn

Giữa mảnh đất Quảng Ngãi nắng cháy và bom cày, bác sĩ Thùy Trâm vừa là người lãnh đạo, vừa là người chị, người mẹ của biết bao thương bệnh binh. Trong tay chị, chiếc dao mổ đôi khi phải hoạt động dưới ánh đèn pin tù mù, trong điều kiện thiếu thốn từ viên thuốc kháng sinh đến cuộn băng gạc.

Nhưng điều khiến người ta cảm phục nhất ở chị không chỉ là tài năng y học, mà là một trái tim nhân hậu đến tận cùng. Chị khóc khi chứng kiến một người em chiến sĩ ngã xuống, chị thức trắng đêm bên giường bệnh của những thương binh nguy kịch, và chị chia sẻ từng củ sắn, hớp nước với đồng đội.

Đối với quân địch, chị là một "việt cộng" kiên cường. Nhưng đối với thương binh, chị chính là chỗ dựa tinh thần duy nhất giữa lằn ranh sinh tử.

Ngọn lửa rực cháy trước họng súng kẻ thù

Ngày 22 tháng 6 năm 1970, trong một chuyến công tác, trạm xá của chị bị địch phục kích. Một mình người con gái ấy, với khẩu súng trong tay, đã đứng lên chiến đấu kiên cường để bảo vệ cho các thương binh và đồng đội rút lui an toàn.

Chị ngã xuống khi chưa kịp đón sinh nhật tuổi 28. Bác sĩ Đặng Thùy Trâm hy sinh, nhưng vóc dáng nhỏ nhắn của chị đã tạc vào núi rừng Đức Phổ một tượng đài bất tử của lòng quả cảm.

Cuộc hành trình kỳ diệu của cuốn nhật ký

Sau khi chị ngã xuống, cuốn nhật ký viết bằng tay của chị đã rơi vào tay Fred Whitehurst, một sĩ quan quân đội Mỹ. Giữa những trang giấy đầy nét chữ thanh tú ấy, Fred đã định đốt đi, nhưng người thông dịch viên chiến trường người Việt lúc đó đã cản lại bằng một câu nói định mệnh: “Đừng đốt, trong đó đã có lửa rồi!”.

Cuốn nhật ký được giữ lại, vượt đại dương sang Mỹ, nằm trong tủ kính suốt hơn một phần ba thế kỷ, để rồi năm 2005, nó quay trở về với gia đình chị tại Hà Nội, làm rúng động trái tim của hàng triệu độc giả trong và ngoài nước.

Lời kết

Đặng Thùy Trâm đã đi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng ngọn lửa từ cuốn nhật ký của chị chưa bao giờ tắt. Chị không chỉ là biểu tượng của một thế hệ "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước", mà còn là tấm gương sáng ngời về y đức, về lý tưởng sống cao đẹp cho thế hệ trẻ hôm nay.

Mỗi khi lật mở những trang sách của chị, chúng ta lại tự hỏi bản thân: Mình đã sống xứng đáng với những giọt máu mà thế hệ đi trước đã đổ xuống cho nền hòa bình hôm nay hay chưa?.