. Đặng Thùy Trâm: Nhật ký viết bằng máu và lý tưởng của một tâm hồn Hà Nội
Trong những trang sử hào hùng của dân tộc, có những cái tên không chỉ được nhắc đến như những anh hùng, mà còn như những biểu tượng của tâm hồn và trí tuệ. Bác sĩ Đặng Thùy Trâm chính là một người như thế. Sinh ra trong một gia đình trí thức tại Hà Nội, giữa không gian của những phố cổ êm đềm và những giảng đường đại học danh giá, Thùy Trâm mang trong mình vẻ đẹp thanh tao, dịu dàng của người con gái Thủ đô. Thế nhưng, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn quyết liệt nhất, người con gái ấy đã chọn cho mình một con đường đầy chông gai: rời xa ánh đèn thành thị để dấn thân vào "chảo lửa" miền Trung.
Hành trình vào Nam của Thùy Trâm năm 1966 không chỉ là một chuyến đi, mà là một sự dâng hiến. Đặt chân đến Đức Phổ, Quảng Ngãi, chị được phân công phụ trách bệnh xá huyện. Giữa rừng già trùng điệp, nơi mà ranh giới giữa sự sống và cái chết chỉ mỏng manh như một sợi tóc, người bác sĩ trẻ ấy đã biến tình yêu thương thành sức mạnh. Bệnh xá của chị thường xuyên phải di chuyển để tránh các trận càn, thuốc men thiếu thốn, dụng cụ y tế thô sơ đến mức có khi phải dùng dao mổ đã rỉ sét mài lại để phẫu thuật. Nhưng vượt lên trên tất cả những thiếu thốn vật chất là một trái tim nhân hậu vô bờ. Thùy Trâm không chỉ chữa vết thương trên cơ thể cho thương binh; chị chữa lành cả tâm hồn họ bằng những lời động viên, bằng sự chăm sóc như một người chị, người em ruột thịt.
Những dòng nhật ký của Thùy Trâm, bắt đầu từ ngày 8/4/1968, đã ghi lại chân thực và đầy xúc động cuộc sống nơi chiến trường. Chị không giấu diếm những phút giây yếu lòng, nỗi nhớ mẹ da diết đến cháy lòng hay những đêm trắng nằm nghe tiếng những trái bom B-52 rải thảm mà lòng quặn thắt vì thương đồng đội. Chị viết về những thanh niên xung phong tuổi đời còn rất trẻ, vừa mới cười đùa đó thôi đã phải vĩnh viễn nằm lại dưới những hố bom. Chị đau đớn tự hỏi: "Tại sao cuộc đời lại tàn nhẫn đến thế?", nhưng rồi chính chị lại tự trả lời bằng một quyết tâm sắt đá: "Dù phải hy sinh, chị cũng sẽ hy sinh cho sự sống của các em". Nhật ký của chị là một bản hòa ca giữa sự yếu mềm của một tâm hồn thi sĩ và sự kiên cường của một chiến sĩ cách mạng.
Ngày 22/6/1970, một trận càn quét quy mô lớn của quân đội Mỹ đổ ập xuống vùng căn cứ Đức Phổ. Khi tiếng súng nổ ra ngay sát bệnh xá, Thùy Trâm đã ra lệnh cho các cán bộ y tế di chuyển thương binh vào sâu trong hầm trú ẩn, còn mình một mình cầm súng ở lại yểm trợ. Hình ảnh người nữ bác sĩ nhỏ nhắn, tay cầm khẩu súng trường đứng giữa làn mưa bom bão đạn, hiên ngang đối mặt với những chiếc trực thăng vũ trang đã trở thành một huyền thoại. Chị ngã xuống khi tuổi đời mới 28, khi những khát vọng cống hiến còn đang dang dở. Cuốn nhật ký của chị sau đó rơi vào tay Fred Whitehurst, một sĩ quan tình báo Mỹ. Chính sự chân thành và ngọn lửa lý tưởng trong những dòng chữ ấy đã khiến Fred không thể đốt bỏ nó, mà nâng niu suốt 35 năm để rồi đưa nó trở về quê hương Việt Nam. Đặng Thùy Trâm không chết, chị vẫn sống mãi trong những dòng nhật ký rực lửa, là tấm gương sáng ngời về một thế hệ thanh niên sẵn sàng dâng hiến tuổi thanh xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc.
