ĐẶNG THÙY TRÂM - NHỮNG TRANG NHẬT KÍ TRỞ VỀ SAU BA MƯƠI LĂM NĂM

Có những cuốn nhật ký được viết để giữ lại những điều riêng tư của một con người. Nhưng cũng có những cuốn nhật ký, sau một hành trình rất dài, lại trở thành cánh cửa giúp nhiều thế hệ nhìn vào một thời đại. Hai cuốn nhật ký của bác sĩ Đặng Thùy Trâm là một trường hợp như thế.

Đặng Thùy Trâm sinh ngày 26 tháng 11 năm 1942, quê gốc Thừa Thiên – Huế, sinh ra và lớn lên tại Hà Nội trong một gia đình có truyền thống ngành y. Cha chị là bác sĩ, mẹ là dược sĩ. Năm 1966, sau khi tốt nghiệp Đại học Y khoa Hà Nội, Đặng Thùy Trâm tình nguyện vào chiến trường miền Nam.

Người nữ bác sĩ trẻ rời Hà Nội khi mới ngoài hai mươi tuổi.

Điểm đến của chị là Đức Phổ, Quảng Ngãi – một địa bàn chiến sự ác liệt. Tại đây, Đặng Thùy Trâm làm việc tại bệnh xá, trực tiếp chữa trị cho thương binh trong điều kiện thiếu thuốc, thiếu dụng cụ và luôn đối diện nguy cơ bị đánh phá.

Giữa chiến trường, công việc của người bác sĩ mang một ý nghĩa đặc biệt. Mỗi bệnh nhân được cứu không chỉ là một ca điều trị thành công mà là một con người có thể trở lại với đồng đội và gia đình. Vì thế, giữa những điều kiện vô cùng thiếu thốn, Đặng Thùy Trâm vẫn cùng đồng đội cố gắng giành lại sự sống cho những người bị thương.

Nhưng sau những giờ làm việc, người bác sĩ ấy lại trở về với thế giới riêng của mình qua những trang nhật ký.

Ở đó có chiến tranh, thương binh và những mất mát.

Nhưng cũng có Hà Nội.

Có cha mẹ.

Có những người thân yêu.

Có nỗi cô đơn của một cô gái trẻ xa nhà.

Và có cả những khát vọng rất bình thường về tình yêu, cuộc sống và hòa bình.

Chính những điều ấy khiến Đặng Thùy Trâm hiện lên không phải như một con người không biết sợ hãi hay đau buồn, mà là một cô gái có đầy đủ những cảm xúc rất đời thường nhưng vẫn tiếp tục công việc mình đã lựa chọn.

Năm 1970, Đặng Thùy Trâm hy sinh tại chiến trường Đức Phổ khi chưa đầy hai mươi tám tuổi. Chị không thể trở về Hà Nội và cũng không sống đến ngày đất nước thống nhất.

Nhưng hai cuốn nhật ký của chị còn lại.

Frederic Whitehurst, một sĩ quan quân báo Hoa Kỳ, đã giữ những cuốn sổ ấy thay vì hủy chúng. Chúng ở lại Hoa Kỳ suốt 35 năm. Đến cuối tháng 4 năm 2005, nhật ký Đặng Thùy Trâm cuối cùng được trao lại cho gia đình.

Một người con gái đã không thể trở về.

Nhưng những dòng chữ của chị đã trở về.

Khoảng cách ba mươi lăm năm khiến hành trình ấy trở nên đặc biệt. Người mẹ không thể đón con gái bước qua cửa nhà sau chiến tranh, nhưng gia đình lại được cầm trên tay những trang giấy mà chị đã viết giữa chiến trường. Qua đó, một phần tâm hồn của người đã mất như được trở lại với những người thân yêu.

Nhật ký sau đó được xuất bản và thu hút đông đảo độc giả. Đặng Thùy Trâm được nhiều người biết đến không chỉ như một liệt sĩ mà còn như một bác sĩ trẻ có đời sống nội tâm sâu sắc.

Hơn nửa thế kỷ đã qua, điều khiến câu chuyện ấy còn sức sống có lẽ chính là tính con người trong đó. Đặng Thùy Trâm yêu cuộc sống nên chị càng hiểu giá trị của việc cứu người. Chị nhớ gia đình nên càng hiểu chiến tranh đã lấy đi điều gì. Và chị mong hòa bình bởi đã trực tiếp nhìn thấy những vết thương mà chiến tranh để lại.

Đặng Thùy Trâm đã không thể trở về Hà Nội, nhưng hai cuốn nhật ký của chị đã hoàn thành cuộc trở về sau ba mươi lăm năm. Qua những trang giấy ấy, một cô gái của tuổi hai mươi vẫn tiếp tục trò chuyện với những thế hệ sinh ra khi chiến tranh đã lùi xa, nhắc chúng ta biết quý trọng sự sống, tình yêu, trách nhiệm của người thầy thuốc và trên hết là giá trị của hòa bình.