ĐẶNG THÙY TRÂM – NHỮNG TRANG NHẬT KÝ CÒN MÃI

Có những cuốn sách được viết ra để kể một câu chuyện.

Có những cuốn sách được viết ra để lưu giữ một cuộc đời.

Nhưng cũng có những trang viết vượt qua thời gian, vượt qua chiến tranh và cái chết để trở thành tiếng nói của cả một thế hệ.

Với tôi, “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” là một cuốn sách như thế.

Tôi đã từng nghĩ chiến tranh là một điều rất xa. Nó nằm trong những bài học lịch sử, trong những bức ảnh đen trắng và những con số mà chúng tôi học thuộc trên lớp. Tôi biết chiến tranh đã từng xảy ra, biết có những người đã hy sinh, nhưng tất cả dường như vẫn là một khoảng thời gian rất xa với cuộc sống của một người trẻ được sinh ra trong hòa bình.

Cho đến khi tôi biết đến Đặng Thùy Trâm.

Chị sinh năm 1942 tại Hà Nội. Là một bác sĩ trẻ, chị đã tình nguyện rời cuộc sống bình yên để vào chiến trường miền Nam công tác.

Tôi thường tự hỏi:

Điều gì đã khiến một cô gái trẻ đang có cả một tương lai phía trước lại lựa chọn đi vào nơi mà sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc?

Có lẽ câu trả lời nằm trong chính những trang nhật ký của chị.

Nhật ký của Đặng Thùy Trâm không chỉ có những dòng viết về chiến trường.

Trong đó có nỗi nhớ gia đình.

Có những lúc yếu lòng.

Có những trăn trở của một người con gái trẻ.

Có tình yêu thương dành cho đồng đội và những người bệnh.

Và có cả những phút giây chị tự hỏi mình phải sống như thế nào để không phụ lòng những người đang chiến đấu bên cạnh mình.

Chị không phải một nhân vật bước ra từ câu chuyện cổ tích.

Chị là một con người bằng xương bằng thịt.

Chị cũng biết buồn.

Biết nhớ.

Biết đau.

Biết sợ.

Nhưng điều khiến tôi xúc động nhất chính là dù phải đối diện với những điều khắc nghiệt của chiến tranh, chị vẫn giữ được một trái tim đầy yêu thương.

Ở nơi bom đạn, chị vẫn là một người bác sĩ.

Mỗi người bệnh đến với chị không chỉ là một ca bệnh cần điều trị, mà là một con người cần được cứu sống.

Có lẽ chính ở đó, tôi hiểu rằng lòng yêu nước đôi khi không bắt đầu từ những điều quá lớn lao.

Nó có thể bắt đầu từ việc một người làm tốt công việc của mình.

Một bác sĩ cố gắng cứu chữa người bệnh.

Một người lính bảo vệ đồng đội.

Một người mẹ chờ con trở về.

Một cô gái trẻ giữ vững niềm tin giữa những ngày tháng đầy mất mát.

Đặng Thùy Trâm đã sống như thế.

Tôi nhớ nhất câu chuyện về cuốn nhật ký của chị.

Sau khi chị hy sinh, những trang nhật ký được một người lính Mỹ giữ lại. Ông đã không để chúng bị tiêu hủy và nhiều năm sau, cuốn nhật ký trở về Việt Nam.

Tôi nghĩ về điều đó rất lâu.

Một người con gái đã nằm lại giữa chiến tranh.

Nhưng những suy nghĩ, tình cảm và ước mơ của chị vẫn tiếp tục sống.

Có những thứ chiến tranh có thể lấy đi.

Nhưng có những thứ chiến tranh không thể phá hủy.

Đó là ký ức.

Đó là tình yêu.

Đó là lý tưởng.

Và đó là những điều con người viết lại bằng tất cả niềm tin của mình.

Tôi tưởng tượng một cô gái tuổi đôi mươi ngồi viết những dòng nhật ký giữa chiến trường.

Có thể ngoài kia là tiếng bom.

Có thể ngày mai chị không biết điều gì sẽ xảy ra.

Nhưng chị vẫn viết.

Viết để nhớ.

Viết để tự nhắc mình phải mạnh mẽ.

Viết để giữ lại một phần tâm hồn mình giữa những năm tháng khốc liệt.

Và có lẽ chị cũng không thể biết rằng, nhiều năm sau, những trang viết ấy sẽ đến với một thế hệ chưa từng biết chiến tranh là gì.

Trong đó có tôi.

Đặng Thùy Trâm hy sinh khi mới 27 tuổi.

Hai mươi bảy tuổi.

Đó là một con số khiến tôi lặng người.

Ở tuổi ấy, nhiều người trẻ hôm nay đang học tập, bắt đầu công việc, theo đuổi những ước mơ riêng và háo hức khám phá tương lai.

Còn chị đã gửi lại tuổi thanh xuân của mình nơi chiến trường.

Chị không có cơ hội nhìn thấy đất nước ngày hòa bình.

Không được trở về Hà Nội.

Không được tiếp tục nghề bác sĩ.

Không được sống những năm tháng bình dị mà bất kỳ người trẻ nào cũng xứng đáng có.

Nhưng chị đã để lại một điều quý giá hơn cả một cuộc đời dài.

Đó là một tấm gương về cách sống.

Tôi từng nghĩ rằng thế hệ trẻ hôm nay rất khó có thể hiểu được những người như Đặng Thùy Trâm.

Chúng tôi không sống trong chiến tranh.

Không nghe tiếng bom.

Không phải rời gia đình để đi đến một nơi mà ngày mai có thể không trở về.

Nhưng càng đọc những trang nhật ký của chị, tôi càng nhận ra rằng giữa hai thế hệ vẫn có một điểm chung.

Đó là chúng tôi đều có tuổi trẻ.

Chị đã lựa chọn dùng tuổi trẻ của mình để cống hiến cho đất nước.

Còn chúng tôi được trao một đất nước hòa bình để tiếp tục xây dựng.

Nếu thế hệ của chị đã chiến đấu để bảo vệ Tổ quốc, thì thế hệ chúng tôi phải làm gì để xứng đáng với sự hy sinh ấy?

Có lẽ câu trả lời không nhất thiết phải là những điều phi thường.

Là một sinh viên, tôi có thể học tập nghiêm túc hơn.

Là một người trẻ, tôi có thể sống có trách nhiệm hơn.

Tôi có thể biết trân trọng những gì mình đang có.

Tôi có thể tìm hiểu lịch sử thay vì thờ ơ với lịch sử.

Và quan trọng nhất, tôi có thể cố gắng trở thành một người có ích cho gia đình, cho cộng đồng và cho đất nước.

Bởi hòa bình mà chúng tôi đang có không tự nhiên mà đến.

Đằng sau hai chữ “hòa bình” là tuổi trẻ của biết bao con người.

Trong đó có một cô gái tên Đặng Thùy Trâm.

Nếu có thể gặp chị, tôi không biết mình sẽ nói gì.

Có lẽ tôi sẽ không hỏi chị rằng chị có sợ không.

Bởi tôi nghĩ chị cũng từng sợ.

Tôi cũng không hỏi chị có hối tiếc không.

Bởi tôi biết câu trả lời có lẽ đã nằm trong từng trang nhật ký.

Tôi chỉ muốn nói:

“Chị ơi, chúng em vẫn nhớ.”

Chúng em nhớ một người con gái đã sống trọn vẹn với tuổi trẻ của mình.

Nhớ một người bác sĩ đã đặt sự sống của người khác lên trên sự bình yên của bản thân.

Nhớ một người đã nằm lại khi tuổi đời còn rất trẻ nhưng tiếng nói vẫn tiếp tục vang vọng qua những trang nhật ký.

Và hơn hết, chúng em nhớ rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng những năm tháng tuổi trẻ của cha anh.

Cuốn nhật ký của Đặng Thùy Trâm đã đi qua hơn nửa thế kỷ.

Nhưng mỗi khi một người trẻ mở nó ra, những dòng chữ ấy lại được sống thêm một lần nữa.

Chiến tranh đã lùi xa.

Nhưng ký ức thì không nên lùi xa.

Bởi nếu chúng ta quên những người đã hy sinh, chúng ta sẽ khó hiểu hết giá trị của cuộc sống bình yên hôm nay.

Tôi khép lại những trang nhật ký.

Ngoài cửa sổ, trời vẫn sáng.

Một ngày bình thường.

Không tiếng bom.

Không tiếng súng.

Không có những cuộc chia ly.

Tôi chợt hiểu rằng có lẽ đó chính là điều mà những người như Đặng Thùy Trâm từng mong ước.

Một thế hệ được sống.

Được học tập.

Được yêu thương.

Được theo đuổi ước mơ.

Và được lớn lên trong hòa bình.

Chúng tôi may mắn được sống trong những ngày như thế.

Vì vậy, điều chúng tôi có thể làm để tri ân thế hệ đi trước không chỉ là nhớ về họ trong những ngày kỷ niệm.

Mà là sống sao cho tuổi trẻ của mình có ý nghĩa.

Bởi những người đã nằm lại trong “thời hoa lửa” không thể tiếp tục viết câu chuyện của họ.

Nhưng chúng tôi – những người đang sống trong hòa bình – có thể tiếp tục viết phần tiếp theo.

Đặng Thùy Trâm đã viết tuổi trẻ của mình bằng những trang nhật ký giữa chiến tranh.
Còn chúng tôi, hãy viết tuổi trẻ của mình bằng những việc làm có ích trong hòa bình.

Để những trang nhật ký năm xưa không chỉ là ký ức.

Mà trở thành một ngọn lửa được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Một câu chuyện được kể lại – một ký ức được gìn giữ – một thế hệ được tiếp nối.