Đặng Thùy Trâm — những trang nhật ký từ bệnh xá Đức Phổ
Bác sĩ Đặng Thùy Trâm phụ trách bệnh xá tại Đức Phổ, Quảng Ngãi từ năm 1967, hy sinh ngày 22-6-1970; hai tập nhật ký của bà được trao lại gia đình sau 35 năm.
Giữa lực lượng chênh lệch, sự bình tĩnh của một con người có thể thay đổi cục diện. Đặng Thùy Trâm sinh ngày 26-11-1942 tại Huế, lớn lên ở Hà Nội và tốt nghiệp Đại học Y khoa Hà Nội năm 1966.
Xuất phát điểm của Đặng Thùy Trâm cho thấy hành trình ấy không hề được định sẵn. Cuối năm 1966, bà tình nguyện vào chiến trường, đi bộ nhiều tháng dọc Trường Sơn trước khi tới Đức Phổ, Quảng Ngãi.
Bước ngoặt quan trọng đến khi nhiệm vụ đặt ông, bà vào hoàn cảnh đặc biệt. Từ năm 1967, bà phụ trách bệnh xá huyện, vừa mổ cấp cứu, chăm thương binh, vừa tổ chức di chuyển để tránh các cuộc càn quét.
Trong tình thế đó, yếu tố quyết định không chỉ là lòng can đảm. Điều kiện thiếu thuốc, thiếu máu và thiết bị buộc bác sĩ phải quyết định nhanh, tận dụng từng dụng cụ trong hầm bệnh xá.
Các con số của sự kiện giúp câu chuyện có thể kiểm chứng rõ ràng. Ngày 22-6-1970, Đặng Thùy Trâm hy sinh trong một cuộc càn tại Đức Phổ khi mới 27 tuổi.
Sau khoảnh khắc nổi bật là cả một quá trình dài ít được nhắc tới. Hai tập nhật ký được một quân nhân Mỹ giữ lại theo lời khuyên đừng đốt vì trong đó đã có lửa; năm 2005 chúng trở về với gia đình.
Nhìn từ kết quả cuối cùng, đóng góp cá nhân luôn gắn với sức mạnh của tập thể. Nhật ký Đặng Thùy Trâm được xuất bản, giúp người đọc tiếp cận chiến tranh qua tâm tư cụ thể của một bác sĩ trẻ ở tuyến trước.
Đó là một lát cắt chân thực về thế hệ đã đưa tuổi trẻ của mình vào lịch sử dân tộc. Nhân vật Đặng Thùy Trâm được ghi nhớ không phải bởi lời kể phóng đại, mà bởi những việc đã làm, những mốc thời gian và kết quả còn được lưu trong lịch sử.
