ĐẶNG THÙY TRÂM: TRÁI TIM THÉP VÀ NHẬT KÝ BẤT TỬ CỦA MỘT NỮ BÁC SĨ ANH HÙNG
Lịch sử chiến tranh giữ nước của dân tộc Việt Nam không thiếu những trang sử hào hùng viết bằng xương máu của hàng triệu người con ưu tú. Thế nhưng, khi nhắc đến những tấm gương hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc, người ta không chỉ nhớ đến tiếng súng nơi chiến trường, mà còn khắc ghi những tâm hồn cao cả, những dòng nhật ký đẫm lệ nhưng rực rỡ tình yêu thương. Trong số những biểu tượng ấy, bác sĩ – liệt sĩ Đặng Thùy Trâm hiện lên như một bông hồng thép, một ánh sáng dịu dàng mà mãnh liệt giữa khói lửa chiến tranh, để lại cho muôn đời sau một di sản tinh thần vô giá.
Đặng Thùy Trâm sinh năm 1942 tại thủ đô Hà Nội, trong một gia đình trí thức tiêu biểu có truyền thống yêu nước và cách mạng. Cha cô là bác sĩ ngoại khoa nổi tiếng Đặng Văn Ngữ, còn mẹ cô là dược sĩ Phan Thế Hạc. Lớn lên trong chiếc nôi văn hóa và y đức của gia đình, Thùy Trâm từ nhỏ đã bộc lộ sự thông minh, hiếu học, sớm nuôi dưỡng ước mơ trở thành một thầy thuốc cứu người. Năm 1966, sau khi tốt nghiệp Đại học Y khoa Hà Nội, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn khốc liệt nhất, cô gái trẻ Hà Nội đã từ bỏ cuộc sống đầy đủ nơi thủ đô, tình nguyện xung phong lên đường vào Nam chiến đấu.
Vượt qua dãy Trường Sơn hùng vĩ với biết bao gian khổ, thiếu thốn, bệnh tật và bom đạn rình rập, bác sĩ Đặng Thùy Trâm có mặt tại chiến trường Quảng Ngãi – một trong những tọa độ lửa khốc liệt nhất miền Nam lúc bấy giờ. Tại đây, cô được phân công làm phụ trách trạm xá huyện Đức Phổ, trực tiếp gánh vác trọng trách cứu chữa cho thương binh, chiến sĩ và đồng bào nghèo.
Trong những căn hầm dã chiến tối tăm, ẩm thấp, thiếu thốn từng viên thuốc đỏ, từng chiếc kim tiêm hay miếng băng gạc, bác sĩ Thùy Trâm vẫn kiên cường bám trụ. Cô không chỉ là một thầy thuốc tận tụy ngày đêm giành giật từng mạng sống cho thương binh từ tay tử thần, mà còn là một người chị, người đồng chí động viên tinh thần cho các chiến sĩ trẻ. Bằng tình yêu thương bao la và sự hy sinh quên mình, cô đã biến trạm xá nghèo thành điểm tựa vững chắc giữa lòng chiến tuyến, được đồng đội và nhân dân hết mực yêu quý, kính trọng.
Sự nghiệp và cuộc đời ngắn ngủi của Đặng Thùy Trâm khép lại vào một buổi chiều tháng 6 năm 1970. Trong một trận càn quét đẫm máu của địch tại xã Phổ Cường, huyện Đức Phổ, khi đang làm nhiệm vụ bảo vệ thương binh, nữ bác sĩ trẻ đã anh dũng hy sinh khi vừa tròn 28 tuổi – độ tuổi đẹp nhất của một đời người. Sự ra đi của cô để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng đội và những người dân vùng cát trắng Quảng Ngãi.
Thế nhưng, câu chuyện về Đặng Thùy Trâm đã vượt lên trên sự khốc liệt của chiến tranh để trở thành huyền thoại nhờ những trang nhật ký mà cô để lại. Cuốn sổ tay nhỏ bé ghi lại tâm tư, tình cảm, những trăn trở về chiến tranh, lòng yêu nước nồng nàn và khát vọng sống cao đẹp của cô đã bị lính Mỹ thu giữ trên chiến trường. Nhờ sự trân trọng của một cựu chiến binh Mỹ tên là Fred Whitehurst – người nhận thức được giá trị nhân văn sâu sắc ẩn chứa trong những dòng chữ ấy – cuốn nhật ký đã được gìn giữ qua nửa vòng trái đất và sau đó được trao trả lại cho gia đình bác sĩ Đặng Thùy Trâm vào năm 2005.
Khi được xuất bản thành sách với tựa đề "Đặng Thùy Trâm - Nhật ký", tác phẩm đã gây chấn động lớn trong dư luận trong nước và quốc tế. Cuốn nhật ký không chỉ phản ánh bức tranh chân thực, khốc liệt của chiến tranh Việt Nam, mà trên hết, nó phơi bày một tâm hồn trong sáng, giàu tình yêu thương, một ý chí sắt đá và lý tưởng sống cao cả của một thế hệ thanh niên Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh: "Đời phải trải qua giông tố nhưng chớ cúi đầu trước giông tố".
Cuộc đời của bác sĩ Đặng Thùy Trâm là một bản hùng ca êm dịu mà bi tráng về lòng yêu nước, tinh thần nhân đạo và sự hy sinh quên mình. Ngày nay, tên tuổi của chị không chỉ được khắc ghi trong lịch sử dân tộc qua các bệnh viện, con đường mang tên cô, mà còn sống mãi trong trái tim triệu triệu người đọc qua từng trang nhật ký rực rỡ ánh lửa thiêng liêng.
