ĐẶNG TRẦN THI – TRẦN ĐĂNG: NGƯỜI CHIẾN SĨ CẦM BÚT NGÃ XUỐNG TRÊN ĐƯỜNG CÔNG TÁC - PHẦN IX

Viên gạch ghi tên người liệt sĩ

Sau khi Trần Đăng và đồng chí Bùi Thịnh hy sinh, đồng đội cùng du kích và nhân dân địa phương tổ chức lễ truy điệu, an táng các ông vào ngày 27 tháng 12 năm 1949 tại khu vực bản Nà Lầu, thuộc địa bàn Lạng Sơn.

Trong hoàn cảnh chiến tranh, việc mai táng các liệt sĩ không có những điều kiện đầy đủ. Đồng đội đã dùng một viên gạch vồ, khắc tên người đã khuất bằng lưỡi lê để đánh dấu phần mộ. Một vật liệu thô sơ được sử dụng thay cho bia mộ, nhưng vẫn lưu lại tên tuổi của người đã hy sinh.

Chi tiết ấy trở thành một dấu mốc đặc biệt trong câu chuyện về Trần Đăng. Không có bia đá được chạm khắc công phu, cũng không có những điều kiện tưởng niệm đầy đủ như ngày nay. Chỉ có viên gạch được khắc tên trong hoàn cảnh chiến trường, ghi lại sự hiện diện của một người lính đã nằm xuống trên đường công tác.

Sau nhiều năm, việc tìm kiếm phần mộ của Trần Đăng gặp không ít khó khăn. Thông tin về địa điểm an táng không đầy đủ, trong khi địa danh được ghi lại trong những tài liệu thời chiến có những cách viết tắt để bảo đảm bí mật.

Tháng 2 năm 1991, lực lượng tìm kiếm đã xác định được khu vực phần mộ của Trần Đăng và Bùi Thịnh. Đến tháng 11 năm 1991, hài cốt Trần Đăng được đưa về quê hương, an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Nhổn, nay thuộc phường Tây Tựu, thành phố Hà Nội.

Hành trình đưa ông trở về quê hương sau hơn bốn thập niên là sự tiếp nối của lòng tri ân đối với người đã hy sinh vì đất nước. Viên gạch ghi tên liệt sĩ được lưu giữ tại Bảo tàng Văn học Việt Nam, trở thành một hiện vật gợi nhắc về sự hy sinh của nhà văn, nhà báo Trần Đăng.

Một viên gạch giản dị, một cái tên được khắc bằng lưỡi lê và một ngôi mộ giữa vùng chiến sự đã lưu lại dấu tích của cuộc đời người chiến sĩ cầm bút. Đó cũng là chứng tích về tình đồng đội trong những năm tháng kháng chiến gian khó.