ĐẶNG VĂN ĐÂU – NGƯỜI CHỈ HUY MŨI NHỌN CỦA CHỦ LỰC MIỀN ĐÔNG NAM BỘ

Trong những trận đánh ác liệt ở miền Đông Nam Bộ, người chỉ huy mũi tiến công chủ yếu thường phải có mặt ở nơi nguy hiểm nhất: đánh gần, thọc sâu, chia cắt đội hình và nhanh chóng đánh vào những vị trí trọng yếu. Anh hùng Đặng Văn Đâu là một cán bộ trưởng thành từ chính những trận đánh như thế.

Từ một chiến sĩ trinh sát, liên lạc, ông nhanh chóng trở thành Trung đội trưởng thuộc Sư đoàn 5, bộ đội chủ lực miền Đông Nam Bộ. Trong khoảng sáu năm quân ngũ tính đến thời điểm được tuyên dương, ông đã tham gia hơn 40 trận, nhiều lần trực tiếp chỉ huy mũi tiến công chủ yếu.

Tuổi thơ cơ cực của người chiến sĩ miền Đông

Đặng Văn Đâu sinh năm 1940, dân tộc Kinh, quê tại xã Phước Hòa, huyện Tân Uyên, tỉnh Sông Bé.

Sinh trưởng trong một gia đình nông dân nghèo, ông sớm chịu nhiều mất mát khi mồ côi cha mẹ từ nhỏ.

Mới 11 tuổi, Đặng Văn Đâu đã phải đi ở đợ để kiếm sống.

Cuộc sống cơ cực ấy cùng hoàn cảnh quê hương trong chiến tranh đã tác động sâu sắc đến người thanh niên trẻ. Năm 1962, Đặng Văn Đâu nhập ngũ.

Từ đây, ông bước vào một chặng đường mới – từ người chiến sĩ bình thường trở thành cán bộ chỉ huy trên chiến trường.

Từ trinh sát, liên lạc đến người chỉ huy mũi chủ yếu

Những nhiệm vụ đầu tiên của Đặng Văn Đâu là trinh sát và liên lạc.

Đó là môi trường rèn luyện khả năng quan sát, phán đoán tình hình, ghi nhớ địa hình và xử trí nhanh khi gặp tình huống bất ngờ.

Qua thực tế chiến đấu, ông trưởng thành nhanh chóng.

Đặng Văn Đâu dần được đánh giá là một cán bộ có quyết tâm chiến đấu cao, chấp hành nghiêm mệnh lệnh và chỉ huy linh hoạt.

Đặc biệt, ông thường đảm nhiệm mũi tiến công chủ yếu.

Tác phong chiến đấu của Đặng Văn Đâu được thể hiện khá rõ:

Đánh nhanh – đánh gần – thọc sâu – đánh vào vị trí trọng yếu – đã đánh thì quyết tâm dứt điểm.

Đòn chia cắt trên đường số 20

Trong một trận phục kích trên đường số 20, Đặng Văn Đâu chỉ huy một tổ xung kích.

Khi trận đánh bắt đầu, thay vì dừng lại đối đầu từ bên ngoài, ông nhanh chóng đưa lực lượng đánh thẳng vào giữa đội hình đối phương.

Mục tiêu là chia cắt đội hình, khiến các bộ phận không thể hỗ trợ cho nhau.

Đòn tiến công của tổ xung kích tạo thuận lợi để lực lượng phía sau phát triển chiến đấu.

Theo tư liệu, đơn vị sau đó tiêu diệt gọn một đại đội đối phương cùng nhiều xe cơ giới.

Trận đánh thể hiện rõ phong cách chỉ huy của Đặng Văn Đâu: khi thời cơ xuất hiện phải nhanh chóng đưa lực lượng vào điểm then chốt, phá vỡ thế bố trí của đối phương.

Trận Gia Ray – đánh thẳng vào sở chỉ huy

Một chiến công nổi bật khác của Đặng Văn Đâu diễn ra trong trận đánh đồn Gia Ray.

Ông chỉ huy tiểu đội mũi nhọn tiến công và chiếm được lô cốt đầu cầu.

Nhưng đây mới chỉ là bước đầu.

Sau khi mở được cửa vào trận địa, Đặng Văn Đâu tiếp tục quan sát và tìm cách phá vỡ hệ thống phòng thủ bên trong.

Ông quyết định điều một tổ bí mật tiếp cận từ phía sau, tạo thêm một hướng tiến công.

Sau khi các hỏa điểm bên trong bị chế áp, thời cơ xuất hiện.

Đặng Văn Đâu lập tức chỉ huy phân đội phát triển vào sâu và đánh chiếm sở chỉ huy của lực lượng cố vấn Mỹ.

Đòn tiến công vào vị trí chỉ huy góp phần làm rối loạn khả năng tổ chức chống trả của đối phương và tạo điều kiện cho toàn đơn vị phát triển chiến đấu.

Theo tư liệu được cung cấp, trận Gia Ray kết thúc với việc đơn vị tiêu diệt khu trung tâm huấn luyện hạ sĩ quan, giết và bắt sống khoảng 400 đối phương, thu hàng trăm khẩu súng các loại.

Đặng Văn Đâu đã góp phần quan trọng vào thắng lợi ấy.

Bị thương thủng ruột vẫn tiếp tục chiến đấu

Có lẽ một trong những chi tiết thể hiện rõ nhất ý chí của Đặng Văn Đâu là câu chuyện trong một trận đánh mà ông bị thương hai lần.

Một mảnh đạn gây thương tích nghiêm trọng ở vùng bụng.

Trong hoàn cảnh ấy, ông vẫn cố gắng chịu đau và chưa rời vị trí.

Phía trước vẫn còn một hỏa điểm chưa bị chế áp.

Đặng Văn Đâu tiếp tục chiến đấu cho đến khi hỏa điểm cuối cùng bị loại khỏi trận địa, sau đó mới để đồng đội băng bó và đưa về phía sau.

Đối với người chỉ huy, đó không đơn thuần là hành động dũng cảm cá nhân. Ông đặt việc hoàn thành nhiệm vụ của đơn vị lên trước tình trạng của bản thân.

Sáu năm – hơn 40 trận đánh

Tính đến thời điểm được tuyên dương Anh hùng, Đặng Văn Đâu có khoảng 6 năm trong quân đội.

Trong khoảng thời gian ấy, ông tham gia trên 40 trận đánh.

Từ một chiến sĩ trinh sát, liên lạc, Đặng Văn Đâu trưởng thành thành cán bộ chỉ huy cấp trung đội.

Ông không chỉ trực tiếp chiến đấu mà còn chú trọng xây dựng đơn vị tiến bộ về nhiều mặt.

Đối với đồng đội, ông tận tình chăm sóc, giúp đỡ. Trong những tình huống nguy hiểm, ông sẵn sàng tham gia bảo vệ thương binh.

Bởi vậy, Đặng Văn Đâu được đồng đội tin tưởng và quý mến.

Người Anh hùng của Sư đoàn 5

Với thành tích trong chiến đấu và công tác, Đặng Văn Đâu được tặng:

• 1 Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhì

Khi được tuyên dương Anh hùng, ông là Trung đội trưởng thuộc Sư đoàn 5, bộ đội chủ lực miền Đông Nam Bộ.

Ngày 17/9/1967, Đặng Văn Đâu được Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tặng Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng.

Từ cậu bé mồ côi phải đi ở đợ năm 11 tuổi đến người trung đội trưởng thường xuyên chỉ huy những mũi tiến công chủ yếu, cuộc đời Đặng Văn Đâu là hành trình trưởng thành qua chiến đấu.

Điểm nổi bật nhất ở ông có lẽ nằm trong hai chữ:

“đi đầu”.

Đi đầu khi thọc sâu vào đội hình đối phương.

Đi đầu khi đánh chiếm những vị trí trọng yếu.

Và ngay cả khi bị thương nặng, ông vẫn cố hoàn thành nhiệm vụ trước khi rời trận địa.