Đặng Văn Ngữ – Người bác sĩ mang khoa học đến giữa chiến trường

Đặng Văn Ngữ – Người bác sĩ mang khoa học đến giữa chiến trường Giữa núi rừng Việt Bắc những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, trong những căn lán đơn sơ, có một phòng thí nghiệm đặc biệt. Thiếu máy móc hiện đại, thiếu hóa chất và đủ thứ điều kiện nghiên cứu, nhưng nơi đó vẫn không ngừng sáng đèn. Người miệt mài làm việc trong căn phòng nhỏ ấy là Giáo sư, Bác sĩ Đặng Văn Ngữ, người đã dành cả cuộc đời để nghiên cứu y học và cứu chữa thương binh, chiến sĩ. Đặng Văn Ngữ sinh năm 1910 tại phường Thuận Hóa, thành phố Huế (trước đây thuộc thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế; theo đơn vị hành chính hiện nay là thành phố Huế). Ngay từ khi còn là sinh viên Trường Đại học Y Đông Dương, ông đã bộc lộ niềm đam mê nghiên cứu khoa học. Sau đó, ông tiếp tục học tập tại Nhật Bản và đạt được nhiều kết quả đáng chú ý trong lĩnh vực vi sinh học. Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, Đặng Văn Ngữ quyết định trở về phục vụ cách mạng. Gác lại điều kiện nghiên cứu thuận lợi ở nước ngoài, ông mang theo kiến thức và khát vọng cống hiến cho đất nước. Trong hoàn cảnh chiến khu còn vô cùng thiếu thốn, ông cùng đồng nghiệp nghiên cứu, sản xuất thành công penicillin, góp phần điều trị vết thương và cứu sống nhiều cán bộ, chiến sĩ bị thương trên chiến trường. Đối với Đặng Văn Ngữ, khoa học không chỉ là những công trình nghiên cứu mà còn là trách nhiệm trước sự sống của con người. Ông thường xuyên trực tiếp đến các đơn vị, tìm hiểu tình hình bệnh tật để nghiên cứu biện pháp phòng, chống. Sau hòa bình ở miền Bắc, ông tiếp tục dành nhiều tâm huyết cho công tác phòng chống sốt rét – căn bệnh từng cướp đi sinh mạng của rất nhiều người dân và bộ đội. Những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, dù tuổi đã cao, Giáo sư Đặng Văn Ngữ vẫn xung phong vào chiến trường Trị Thiên để nghiên cứu và chỉ đạo công tác phòng, chống bệnh sốt rét. Ông mong muốn góp phần bảo vệ sức khỏe cho bộ đội đang ngày đêm chiến đấu nơi tuyến lửa. Ngày 1 tháng 4 năm 1967, trong khi đang công tác tại chiến trường, Giáo sư Đặng Văn Ngữ đã anh dũng hy sinh trong một trận bom của không quân Mỹ. Sự ra đi của ông là tổn thất lớn đối với nền y học Việt Nam, nhưng những công trình nghiên cứu và tinh thần cống hiến của ông vẫn tiếp tục được các thế hệ sau kế thừa và phát triển. Với những đóng góp to lớn cho y học và sự nghiệp kháng chiến, Đặng Văn Ngữ được Đảng và Nhà nước truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh cùng nhiều phần thưởng cao quý. Ngày nay, tên ông được đặt cho nhiều con đường, trường học và cơ sở y tế trên cả nước như một sự tri ân đối với một nhà khoa học đã dành trọn cuộc đời cho nhân dân. Câu chuyện về Giáo sư Đặng Văn Ngữ không chỉ là câu chuyện của một nhà khoa học tài năng, mà còn là câu chuyện về một người trí thức yêu nước, sẵn sàng rời phòng thí nghiệm hiện đại để đến với chiến trường gian khổ. Ông đã chứng minh rằng tri thức, khi được đặt trong sự nghiệp phụng sự Tổ quốc và nhân dân, sẽ tạo nên những giá trị trường tồn cùng thời gian.