Đặng Văn Ngữ – Người đưa Penicillin vào chiến khu
Câu chuyện về Giáo sư, Bác sĩ Đặng Văn Ngữ — nhà khoa học trí thức lớn đã hy sinh sự nghiệp rực rỡ ở nước ngoài để trở về Việt Bắc, nghiên cứu chế tạo thành công thuốc kháng sinh Penicillin từ nguồn nguyên liệu thô sơ giữa rừng sâu, cứu sống hàng vạn thương bệnh binh trong hai cuộc kháng chiến.
Năm 1943, Bác sĩ Đặng Văn Ngữ (1910 – 1967) sang Nhật Bản làm bác sĩ nội trú và nghiên cứu khoa học. Tại đây, ông đạt được nhiều thành tựu y học xuất sắc. Tuy nhiên, khi nghe tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, năm 1949, ông quyết định gác lại tương lai tươi sáng nơi xứ người để về chiến khu Việt Bắc tham gia kháng chiến chống Pháp.
Trở về chiến khu với hành trang là một giống nấm Penicillin quý giá mang theo từ Nhật Bản, Bác sĩ Đặng Văn Ngữ bắt tay vào việc nghiên cứu sản xuất thuốc kháng sinh trong điều kiện cực kỳ thiếu thốn giữa rừng sâu. Không có máy móc hiện đại, ông đã sáng tạo ra phương pháp nuôi cấy nấm Penicillin bằng nước ngô, nước đậu xanh hay nước cám gạo trong các lọ thủy tinh thu gom từ chiến trường.
Nhờ sự kiên trì và trí tuệ vượt bậc của ông, phòng thí nghiệm dã chiến giữa rừng Việt Bắc đã sản xuất thành công nước lọc Penicillin. Dược phẩm này ngay lập tức được đưa ra mặt trận, giúp điều trị hiệu quả các vết thương nhiễm trùng, cứu sống hàng ngạn thương bệnh binh và giảm đáng kể tỷ lệ tử vong do hoại tử trên chiến trường Điện Biên Phủ năm 1954.
Đến thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, ông tiếp tục xung phong vào tuyến lửa Quảng Bình, Vĩnh Linh để nghiên cứu vắc-xin phòng chống bệnh sốt rét cho bộ đội xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước. Ngày 9 tháng 3 năm 1967, trong một đợt bom B-52 rải thảm dữ dội của địch xuống khu căn cứ ở miền tây Quảng Trị, Giáo sư Đặng Văn Ngữ đã anh dũng hy sinh, để lại tấm gương sáng ngời về tinh thần cống hiến hết mình của trí thức Việt Nam cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.
