Đặng Văn Ngữ: Người Thầy Thuốc "Vượt Núi, Băng Ngàn"

Dựa trên: Tư liệu lịch sử ngành Y tế Việt Nam và các câu chuyện về đội ngũ trí thức kháng chiến.

Từ nhà khoa học lỗi lạc đến người lính quân y

Trước Cách mạng tháng Tám, Đặng Văn Ngữ là một nhà khoa học tài năng, tốt nghiệp Đại học Y khoa Hà Nội và từng sang Nhật Bản nghiên cứu sâu về vi trùng học. Ông là người đầu tiên tìm ra cách nuôi cấy nấm Penicillium để sản xuất thuốc kháng sinh tại Việt Nam ngay trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.

Khi Bác Hồ kêu gọi trí thức tham gia kháng chiến, ông đã không ngần ngại từ bỏ cuộc sống tiện nghi, từ bỏ gia đình và sự nghiệp đang trên đà phát triển tại Nhật để lên đường về nước. Ông mang theo tư duy khoa học hiện đại vào những cánh rừng già, nơi mà thuốc men là thứ vô cùng khan hiếm.

Sản xuất thuốc giữa rừng già

Trong những năm kháng chiến chống Pháp, rồi đến chống Mỹ, Đặng Văn Ngữ đã cùng đồng đội dựng lên những "xưởng bào chế thuốc" ngay trong hang đá hoặc dưới tán rừng già Việt Bắc, rồi sau đó là đường mòn Hồ Chí Minh. Ông đã chỉ đạo việc nuôi cấy nấm Penicillium bằng những nguyên liệu thô sơ: gạo, ngô, nước dừa... để tạo ra kháng sinh cứu chữa những vết thương nhiễm trùng cho chiến sĩ.

Nhiều người lính sống sót sau những trận chiến ác liệt vẫn kể lại rằng: chính những ống thuốc kháng sinh "cây nhà lá vườn" của bác sĩ Đặng Văn Ngữ đã giúp họ vượt qua "cửa tử". Ông là minh chứng cho tinh thần: khoa học không chỉ nằm trong phòng thí nghiệm hiện đại, mà có thể trở thành vũ khí sắc bén ngay trên chiến trường.

Cuộc hành trình cuối cùng vào chiến trường miền Nam

Năm 1967, khi đã ở tuổi ngoài 50, Đặng Văn Ngữ vẫn kiên quyết xin vào chiến trường miền Nam để nghiên cứu về bệnh sốt rét — căn bệnh đã lấy đi sinh mạng của hàng nghìn chiến sĩ trên đường hành quân.

Với ông, người bác sĩ không thể chỉ ngồi trong căn cứ an toàn khi đồng đội mình đang ngày đêm đối mặt với cái chết vì bệnh tật. Trong chuyến đi ấy, ông đã vượt qua những chặng đường rừng gian khổ nhất, tay cầm gậy, lưng mang ba lô nặng trĩu. Khi đến vùng rừng núi Thừa Thiên Huế, một đợt oanh tạc của máy bay B-52 đã cướp đi sinh mạng của ông.

Di sản của một tâm hồn cao cả

Đặng Văn Ngữ hy sinh khi đang miệt mài với công trình nghiên cứu chống lại bệnh sốt rét để bảo vệ sức khỏe cho bộ đội. Ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lao động và Huân chương Hồ Chí Minh.

Ông không chỉ để lại những kiến thức về y học mà còn để lại một bài học lớn về đạo đức của người thầy thuốc: "Lương y phải như từ mẫu" không chỉ là lời nói, mà là sự dấn thân, là việc sẵn sàng ở bất cứ đâu bệnh nhân cần, dù đó là nơi ác liệt nhất của đạn bom.